Memleket basshysy mereıin ósirdi
Prezıdenttiń aıtýynsha, qutqarýshy – eldegi eń bedeldi ári qurmetti mamandyqtardyń biri bolýy kerek.
«Osydan bes jyl buryn Tótenshe jaǵdaılar mınıstrligi qaıta quryldy, al osy salaǵa respýblıkalyq bıýdjetten bólinetin qarjy eki jarym ese kóbeıdi. Bir sózben, naqty jáne tıimdi sharalar qabyldana bastady. Atap aıtqanda, 1700-den astam arnaıy tehnıka alyndy. 42 órt sóndirý deposy jáne qutqarý stansııasy salyndy. Aýdandyq tótenshe jaǵdaı bólimsheleri zaman talabyna saı jańǵyrtyla bastady. Qutqarýshylardyń áleýmettik jaǵdaıyn jaqsartý jumysy da basty nazarda. Keıingi eki jyl ishinde sala mamandarynyń eńbekaqysy 77 paıyzǵa ósti, endi olarǵa arnaıy ústemeaqy tólenetin boldy. Sondaı-aq turǵyn úı tólemderi men áleýmettik jeńildikter berile bastady. Jalpy, bul jumys mindetti túrde óz jalǵasyn tabady. Osyndaı sharalardyń arqasynda azamattyq qorǵaý salasynyń kadrlyq áleýeti artyp keledi», dedi Prezıdent.
Azamattyq qorǵaý salasy – eldiń tynyshtyǵy men qaýipsizdigin saqtaýda strategııalyq mańyzy bar baǵyttardyń biri. Qutqarýshylar jyl saıyn túrli tabıǵı jáne tehnogendik apattar kezinde myńdaǵan adamnyń ómirin saqtap keledi. Byltyrǵy alapat sý tasqyny kezinde myńdaǵan turǵyn qaýipsiz jerge kóshirildi. Qostanaı men Semeı óńirlerinde bolǵan orman órtterimen kúreste de olar erekshe erlik kórsetti.
«Konstıtýsııamyzdyń alǵashqy babynda «Adam jáne adamnyń ómiri – memlekettiń eń qymbat qazynasy» ekeni anyq kórsetilgen. Azamattyq qorǵaý salasynyń ár qyzmetkeri el qaýipsizdigi men azamattarymyzdyń amandyǵy úshin qajyrly eńbek etýde. Qutqarýshy bolý – kez kelgen tótenshe jaǵdaıǵa daıyn turý, qaýip-qaterge qaramastan adam ómirine arasha túsý degen sóz. Bul – abyroıly ári jaýapty qyzmet. Halqymyz ózderińiz sııaqty batyl, erjúrek jáne otanshyl azamattardy árdaıym maqtan tutady», dedi Memleket basshysy.
Jalynmen jylqy jalynda julqysqan
Bıyl eńbegi elenip, Qutqarýshy kúnine oraı «Qurmet» ordenimen marapattalǵan keń júrekti jannyń biri – Muhambetjanov Saılaý Jumaǵululy. Ol Ulytaý oblysy, Jańaarqa aýdany, Túgisken aýylynyń erikti órtke qarsy quralymynyń órt sóndirýshisi. Qarapaıym aýyl turǵyny, sharýashylyqpen aınalysa júrip, qoǵam ıgiligine de úles qosyp júrgen azamat. Eńbek jolyn erte bastaǵan. Mektep bitirgennen keıin ákesiniń qasynda jylqy baǵyp, sol arqyly eńbek tájirıbesin jınaǵan. Keıin jeke sharýasyn damytyp, fermerlikpen aınalysty. Biraq sharýashylyq jumysynyń arasynda qoǵamdyq iske de ýaqyt tabady. Sonyń biri – erikti órt sóndirý isi.
Resmı túrde qutqarý qyzmetinde jumys istemese de, aýylda tótenshe jaǵdaı bola qalǵan sátterde birden kómekke keledi. О́z tehnıkasymen dala men qora mańyndaǵy órt oshaqtaryn sóndirýge qatysady. Osynaý jumys úshin arnaıy jalaqy ne syıaqy tólenbeıdi, biraq ol bul isti kópten beri azamattyq borysh dep qabyldaǵan.
«Mundaı isti mindet dep emes, paryz dep bilemin. Aýyl – bárimizdiń ortaq úıimiz. Birimizdiń basymyzǵa túsken qıyndyq bárimizdiń ortaq isimiz. О́rt shyqqanda qarap turýǵa bolmaıdy, kimde tehnıka bar sonyń bári iske qosylady. Bizde bir-birimizge senim bar. Adam balasy qaı iste de soǵan súıenedi», deıdi ol.
О́rtpen kúres kezinde ártúrli oqıǵalar bolǵan. Bir joly dala órti kezinde tehnıkasynyń ózi otqa oranyp qala jazdaǵan. Sol kezde ol aýyl jigitterimen birge jalyndy toqtatyp úlgergen.
«Qudaı saqtap, bári aman qaldy. О́rt degen áp-sátte jaıylyp ketetin apat. Ondaıda qoryqpaı, sabyrmen, uıymdasyp áreket etý kerek. Adamnyń ómiri – eń mańyzdysy. Kishkentaı ushqynnyń ózi úlken órtke aınalady. Sondaıda qol qýsyryp otyrmaı, óz shamamyz kelgenshe kómek beremiz», deıdi Saılaý Jumaǵululy.
Onyń aıtýynsha, keıingi jyldary daladaǵy órt jıilegen. Kúnniń qatty ystyǵy, qurǵaqshylyq, keıde adamdardyń beıqamdyǵy da sebep bolady. Aýyldyq jerlerde órttiń kóbi jaz mezgilinde, mal qoralarynda nemese shóp jatqan alqaptarda jıi bolady. Mundaı kezde ol kórshiler men aýyl azamattaryn jumyldyryp, uıymdasyp áreket etedi. «Bárimiz birge qımyldasaq, qıyndyq tez sheshiledi. Tehnıkany da, adamdardy da ózara kelisip bólip, kimniń ne isteıtinin birden aıtamyz. Sonda jumys ta júıeli bolady» deıdi ol.
Ár marapattyń artynda mashaqat jatyr
Merekede berilip jatqan ár marapattyń artynda adam ómiri men erliktiń óz tarıhy bar. Mysaly, «Qazavıaspas» ushý qyzmetiniń pılot-nusqaýshysy Andreı Býhal Sharyn shatqalyndaǵy sel kezinde 4 myń metr bıiktikten adam janyn aman alyp qalǵan.
«Ol jaǵdaı kúrdeli operasııa sanatyna jatady. Ońaı bolǵan joq. Barlyǵy aldyn ala eseptelip, birneshe baqylaý tásilinen keıin ǵana múmkin boldy. Bul tek meniń emes, búkil ekıpajdyń eńbegi – ekinshi pılot, jetekshi ınjener jáne bıikte jumys istegen qutqarýshylardyń eńbegi zor», deıdi ol.
Bir súısinerligi, marapat alǵandardyń kóbi óz erlikteri týraly qysqa ári qarapaıym aıtady. О́ıtkeni olar úshin erlik – qalypty is. Máselen, Sarybulaqtaǵy joǵalǵan tikushaqty izdeý operasııasy kezinde qutqarýshylar 20 metr tereńdikte, nóldik kóriniste jumys istedi. Biraq olar muny erlik emes, kúndelikti qyzmet dep biledi.
«Bul marapat – meniń ǵana emes, menimen birge júrgen jigitterdiń eńbegi. Biz árdaıym bir top bolyp jumys isteımiz. Artymda senimdi ujym men otbasym bar. Eńbegimizdiń baǵalanǵanyna rızamyn», deıdi sýasty-qutqarý bóliminiń bas qutqarýshysy Igor Maksımov.
Qutqarýshylarda – qos mereke
Bıyl otandyq qutqarýshylar qos qýanyshty kúndi atap ótedi. Jeksenbi kúni elde Qutqarýshylar kúni atalyp ótse, dál osy ýaqytta Respýblıkalyq jedel-qutqarý jasaǵyna 30 jyl tolyp otyr. Olar alǵashqy bolyp oqıǵa ornyna jetedi: tasqyn da, órt te, jer silkinisi de – bári olardyń kúndelikti qyzmetiniń bir bóligi.
Jasaq qurylǵan kúnnen bastap myńdaǵan adamǵa kómek kórsetip keledi. Tek bıyldyń ózinde qutqarýshylar 1500-ge jýyq oqıǵaǵa shyqqan, 106 adamnyń ómirin saqtap qalǵan. Onyń jartysyna jýyǵy – balalar.
Kınologııalyq bólimniń qyzmeti de erekshe. Itterdi izdeý jáne qutqarý jumystaryna arnaıy daıyndaıdy. Mysaly, Pavel Volodın bes jyldan beri Leo esimdi ıtpen birge jumys isteıdi. Qutqarý salasyna mektep kezinen qyzyǵyp, keıin erikti retinde qatysyp júrip, bul isti ómirlik mamandyǵyna aınaldyrǵan.
«Qyzmettik ıt úshin basty marapat – tabylǵan adam. Barlyq úıretý úderisi oıyn arqyly ótedi. Itti qatty sharshatýǵa bolmaıdy, óıtkeni onyń mindeti qylmyskerdi ustaý emes, adamdy qutqarý», deıdi Astana qalasy TJD jedel-qutqarý jasaǵynyń kınologııalyq bóliminiń jetekshisi P. Volodın.
Qutqarýshylardyń jumysy tek órtpen kúres emes. Bul salada túrli baǵyttaǵy mamandar bar: súńgýirler, kınologtar, sý kóliginiń júrgizýshileri, taý qutqarýshylary.
«Jasaqtyń negizgi mindeti – apatty jaǵdaılar men tabıǵı zilzalalar kezinde adamdarǵa kómek kórsetý, izdestirý-qutqarý jumystaryn uıymdastyrý jáne alǵashqy medısınalyq kómek kórsetý», deıdi Astana qalasy jedel-qutqarý jasaǵynyń jetekshisi Maqsat Qosybaev.
Keıingi jyldary bólimniń tehnıkalyq múmkindigi edáýir jaqsarǵan. Arnaıy jabdyqtar jańartylyp, zamanaýı tehnıka alynǵan. Olardyń qatarynda jol talǵamaıtyn kólikter, kvadrosıklder, snegohodtar jáne jyl mezgiline qaramastan paıdalanýǵa bolatyn «Sıbeks» aerolodkasy bar. Bul qaıyqtyń artyqshylyǵy – ony jyl boıy, kez kelgen aýa raıynda qoldanýǵa bolady.
