Memleket basshysynyń tapsyrmasymen qazir IT-ekojúıeni damytý úshin jumys júrgizilip keledi. Senat tóraǵasy «Digital Qazaqstan» birtutas strategııasyn iske asyrý quqyqtyq retteýdiń ońtaıly tetikterin qalyptastyrýdy jáne barlyq múddeli taraptyń kúsh-jigerin jumyldyrýdy talap etetinin aıtty.
– Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev úsh jyl ishinde elimizdi jappaı sıfrlyq elge aınaldyrýdy mindet etip júktedi. Sıfrlyq ózgeris Ornyqty damý maqsattaryna qol jetkizýge óziniń tikeleı jáne somdy úlesin is júzinde qosýy kerek. Sondyqtan sıfrlyq sheshimderdi olar nátıje beretin, tıimdilikti, ashyqtyqty jáne azamattardyń ómir súrý sapasyn arttyratyn jerlerde paıdalaný aıryqsha mańyzǵa ıe, – dedi M.Áshimbaev.
Senat spıkeri bul salada tıimdi quqyqtyq baza qajet ekenin alǵa tartty. Osyǵan oraı depýtattar qazir «Jasandy ıntellekt týraly» zańdy qarap, Sıfrlyq kodekstiń jobasyn talqylap jatyr. Bul qujat – sıfrlyq quqyqtyq qatynastardyń negizgi erejelerin belgileıtin alǵashqy keshendi zańnamalyq akt bolmaq. M.Áshimbaev depýtattyq korpýs elimizde ODM jáne sıfrlyq kún tártibin ilgeriletý jolynda júıeli jumys júrgizip jatqanyn atap ótti.
Otyrysta sıfrlandyrý boıynsha jobalardy birlesip iske asyrý barysy da talqylanyp, naqty usynys aıtyldy. Bul rette jańa tehnologııalardy basqarýdyń jáne damytýdyń zańnamalyq bazasyn qalyptastyrýǵa arnalǵan «Jasandy ıntellekt týraly» zańǵa jáne Sıfrlyq kodeks jobasyna basa mán berilip otyr.
Sondaı-aq jıynda mamandar ınklıýzıvti bilim berý isi men sapaly densaýlyq saqtaý salasyn jetildirý, genderlik teńdikti, teńgerimdi ekonomıkalyq ósýdi jáne qorshaǵan ortany qorǵaýdy qamtamasyz etýdegi sıfrlyq tehnologııalar aıqyn artyqshylyqqa ıe ekenin aıtty.
Otyrysta ár saladaǵy ózekti problemalar da sóz boldy. Bul rette sarapshylar sıfrlandyrý men jasandy ıntellektini damytý sharalary aıtarlyqtaı kólemde energııany qajet etetinine alańdap otyr. Osyǵan oraı M.Áshimbaev Energetıka, Jasandy ıntellekt jáne sıfrlyq damý, Ekologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstrlikteriniń, sondaı-aq Atom energııasy jónindegi agenttiginiń eldiń energetıkalyq qýatyn damytýdaǵy úılesimdi jumysy aıryqsha mańyzdy ekenin aıtty.
– Memleket basshysynyń tapsyrmalary aıasynda Digital Qazaqstan baǵdarlamasynda ózekti máselelerdi sheshý joldaryn qarastyrý qajet. Jalpy, búginde óndiristik jáne basqarý úderisteriniń tıimdiligin, ashyqtyǵyn, ekologııalyq tazalyǵyn arttyrý úshin jasandy ıntellektini qoldanýǵa erekshe oryn berilip otyr. Jańa sıfrlyq paradıgmada tehnologııa áleýmettik ádilet pen resýrstardy tıimdi paıdalaný úshin tıisti jaǵdaı jasaýy kerek. Eń bastysy, jańa tehnologııalar azamattardyń ómir súrý sapasyn jaqsartýǵa tıis, – dep Senat tóraǵasy otyrysta aıtylǵan usynystar men bastamalar aldaǵy birlesken jumys barysynda eskeriletinin atap ótti.
Eldi jappaı sıfrlandyryp, jasandy ıntellektini engizý úshin de daıyndyq qajet. Ásirese jetekshi tehnologııanyń tilin biletin mamandar qajet.
Senattyń Konstıtýsııalyq zańnama, sot júıesi jáne quqyq qorǵaý organdary komıtetiniń hatshysy Evgenıı Bolgert árbir azamattyń múddesi úshin qarjylyq jáne quqyqtyq saýatpen qatar bastaýysh synyptardan bastap mektep baǵdarlamasyna sıfrlyq saýattylyqty engizý, óskeleń urpaqty zańnamalyq jáne normatıvtik quqyqtyq aktilermen aıqyndalǵan sıfrlyq ortada ómir súrýge daıyndaý jáne sıfrlyq gıgıenany qalyptastyrý qajet ekenin aıtty.
– Sondaı-aq qart adamdar men múgedekter úshin sıfrlyq ınklıýzııa baǵdarlamalaryn júzege asyrǵan jón. Sıfrlandyrý boıynsha tıisti bilimi men quzyrettiligi bar muǵalimderdi daıyndaý qazirdiń ózinde ózekti bolyp otyr. Joǵary oqý oryndarymen, tehnıkalyq jáne kásiptik bilim berý sektorlarymen jumys isteý qajet, – dedi senator.
Al «Alem.Ai Foundation» Korporatıvtik qorynyń qamqorshylyq keńesi tóraǵasynyń orynbasary Baıan Qońyrbaev bilim berýde adam kapıtalyn damytý deńgeıinde jasandy ıntellektini engizý óte mańyzdy problema týdyratynyn atap ótti. Máselen, buryn jastar kitaphanalarda kóp ýaqyt ótkizip, izdenip, qajetti derekterdi ózderi jınasa, qazir ChatGPT nemese basqa da platformalar arqyly kerek aqparattaryna qol jetkize alady. B.Qońyrbaevtyń pikirinshe, bul óz kezeginde oqýshynyń damý úderisin túbegeıli ózgertedi. Sonyń ishinde analıtıkalyq daǵdylardyń damýyn aıtarlyqtaı shekteıdi.
– Bul máselege mınıstrlik nazar aýdaryp, birqatar jumys atqarylyp jatyr. «Alem.Ai Foundation» qory da tek oqytýmen emes, sonymen qatar qoǵamdastyqtyń jáne qoǵamnyń ózi bir-birimen úzdiksiz damyp, salalyq sektorlardy damytýdyń jańa baǵyttaryn qurýy úshin teń múmkindikterdi qurýǵa basa nazar aýdaryp otyr, – dedi B.Qońyrbaev.
Ulttyq ekonomıka mınıstrliginiń derekterine súıensek, elimizdegi Ornyqty damý maqsattarynyń 93 paıyzy elektrondyq platformalar arqyly baqylanady.
