Sýret: inbusiness.kz
Osyǵan baılanysty memleket jas býynnyń bilim alýyna, eńbekke aralasýyna, kásipkerlikpen aınalysýyna, shyǵarmashylyq áleýetin damytýyna jáne qoǵamdyq ómirge belsendi qatysýyna qajetti jaǵdaı jasap otyr. Jastardy qoldaýǵa baǵyttalǵan saıasatty Mádenıet jáne aqparat mınıstrligi júıeli iske asyryp keledi.
Máselen, talanty taýdaı jastardy qoldaýdyń mańyzdy tetigi retinde Memleket basshysynyń bastamasymen 2021 jyly «Táýelsizdik urpaqtary» granty engizildi. Bul grantqa 123 jas otandasymyz ıe boldy, jalpy qarjy kólemi 369 mln teńgeni qurady. Bastama óńirler tarapynan da qoldaý taýyp, byltyr 308 mln teńge somasyna 216 óńirlik grant berilgen-di. Qarajat bıznes, mádenıet, sport, aqparattyq tehnologııalar, volonterlik jáne ǵylym salasyndaǵy jobalardy júzege asyrýǵa baǵyttaldy.
Sondaı-aq 2023 jyly jastar jasyna qatysty shekti mejeler resmı túrde qaıta qaralyp, 29-dan 35 jasqa deıin uzartyldy. Osy ózgeris jastarǵa memlekettik qoldaýdyń jeńildikterine keńirek qol jetkizýge múmkindik berdi.
Jastar saıasaty salasyndaǵy mańyzdy oqıǵalardyń biri – 2023–2029 jyldarǵa arnalǵan memlekettik jastar saıasaty tujyrymdamasynyń Memleket basshysy tarapynan bekitilýi boldy. Bul qujat – jastarmen jumystyń strategııalyq basymdyqtary men jańa tásilderin aıqyndaǵan júıeli baǵdarlama. Tujyrymdamanyń basty qaǵıdasy – «jastar úshin emes, jastarmen birge». Iаǵnı jastar endi memlekettiń qamqorlyq nysany ǵana emes, sheshim qabyldaý úderisine tikeleı qatysatyn serikteske aınaldy.
Bul tásildiń tıimdiligin Prezıdent janyndaǵy Jastar saıasaty jónindegi keńes pen Prezıdenttik jastar kadrlyq rezervi dáleldep otyr. Qazirgi ýaqytta rezervke alynǵan qatysýshylardyń 80 paıyzy memlekettik organdar men kvazımemlekettik sektor uıymdarynda jemisti eńbek etip jatyr. Búginde bul tájirıbe óńirlerde de jalǵasyp, oblystarda jastar keńesteri qurylyp, keıbir aımaqtarda jergilikti jastar kadrlyq rezervteri jasaqtaldy.
Jumyspen qamtýǵa járdemdesý jáne kásipkerlik bastamalardy qoldaý – jastar saıasatynyń basym baǵyttary. Keıingi úsh jylda memlekettik qoldaý sharalarynyń nátıjesinde jas kásipkerlerdiń sany 12,1%-ǵa artty. Mańyzdysy – bes jyl ishinde jastar arasyndaǵy jumyssyzdyq deńgeıi 0,8%-ǵa tómendep, qazirgi tańda 3,1%-dy qurady. Salystyrý úshin aıtsaq, kórshiles Reseıde bul kórsetkish 7%-dan joǵary, al О́zbekstanda 10%-dan asady.
Jastardyń jumys tabýyna jáne kásibı daǵdylardy meńgerýine «Joltap», «Jumystap», «Mansap Compass», «Skills Enbek» baǵdarlamalary járdemdesti. Buǵan qosa Jumyspen qamtý ortalyqtarymen birlese otyryp, jastar resýrstyq ortalyqtary (JRO) tek bıylǵy birinshi jartyjyldyqtyń ózinde 205-ten asa bos jumys oryndary jármeńkesin ótkizdi. Bul format jastar arasyndaǵy jumyssyzdyqty tómendetýdiń eń tıimdi quraly ekenin taǵy bir márte dáleldedi. Aıtpaqshy, aýyldyq jerlerdegi jáne NEET sanatyndaǵy jastarǵa arnaıy keńes te berildi. 1 shildedegi jaǵdaı boıynsha, jastardy jumyspen qamtýǵa járdemdesýdiń belsendi sharalaryna 220,6 myń jas qatysty. Olardyń ishinde 44,5 myńy – osy aýyl jastary. Jalpy, 62,4 myń azamat turaqty jumysqa ornalastyryldy.
Daryndy jastardy anyqtaý jáne qoldaý maqsatynda elde jyl saıyn «Daryn» memlekettik jastar syılyǵy, sondaı-aq jas jazýshylarǵa, aqyndarǵa jáne aıtyskerlerge arnalǵan arnaıy marapattar tabystalady.
Ekologııalyq mádenıetti qalyptastyrýda «Taza Qazaqstan» jobasy qarqyndy túrde júzege asyrylyp keledi. Bastamada «Jasyl el» jastar eńbek jasaǵy mańyzdy ról atqaryp otyr. Bıyl maýsymdyq jumyspen 35,1 myń azamat qamtyldy, bul josparlanǵan kórsetkishten 17%-ǵa artyq.
Jyl basynan beri «Jastar arasynda nashaqorlyq pen esirtki qylmysynyń aldyn alý» atty uzaqmerzimdi granttyq joba iske asyrylyp keledi. Onyń aıasynda óńirlerde 20 front-ofıs jáne Astana qalasynda respýblıkalyq front-ofıs quryldy. Sonymen qatar «Mergen» júıesiniń kómegimen esirtkige qatysty zańsyz kontenti bar 5 myńnan asa ınternet-resýrs anyqtalyp, buǵattaldy.
Jastardy turǵyn úımen qamtamasyz etý baǵytyndaǵy memlekettik saıasat eldiń 17 óńirinde júzege asyrylyp jatqan óńirlik ıpotekalyq baǵdarlamalardy damytýǵa negizdelgen. Sonymen qatar «Otaý» jáne «Naýryz» baǵdarlamalary da jalǵasyn tapty. Olardyń qatysýshylarynyń 60 paıyzdan astamyn jastar quraıdy.
Jalpy alǵanda, Tujyrymdamany iske asyrýdaǵy aralyq nátıje jastardy qoldaý júıesiniń kezeń-kezeńimen damyp jatqanyn kórsetedi. Al bul jańartylǵan keshendi ekojúıe birtindep qalyptasyp keledi degen sóz.
