Totydaı taranǵan Taraz

Taraz qalasynyń ákimi Baqytjan Orynbekov­tiń aıtýynsha, qazirde oblys ortalyǵynda 23 myńǵa jýyq azamat turǵyn úı kezeginde tur. Olardyń máselesin ońtaıly sheshý maqsatynda jańadan salynyp jatqan «Balaýsa», «Shapaǵat», «Uly dala» shaǵyn aýdanda­ryn­­da áleýmettik turǵyn úıler boı kó­terip jatyr.

«Ýaqyt ótken saıyn oblys ortalyǵynda salynyp jatqan turǵyn úı sany artyp keledi. О́tken jyly qala aýmaǵynda 50 tur­ǵyn úıdiń qurylysy bastalǵan bola­tyn. Bıyl 60 kópqabatty tur­ǵyn úıdiń, onyń ishinde «Uly dala» shaǵyn aýda­nynda – 22, «Shapaǵat» shaǵyn aýda­nynda – 16, «Balaýsa» shaǵyn aýda­nynda 22 turǵyn úı­diń qurylysy júrgizilip jatyr. Bul úılerdiń barlyǵy jyl sońynda paıdalanýǵa beriledi. Jyl bastalǵaly beri 216 myń sharshy metr turǵyn úıdi paıdalaný­ǵa berdik. Budan bólek, 3,8 mlrd teńgege naryqtan qosymsha 266 páter satyp alamyz. Bul jumystyń barlyǵy shaharda kezekte turǵan ­23 myńǵa jýyq turǵynnyń másele­sin sheshý maqsatynda qolǵa aly­nyp otyr. Jańadan salynyp jat­qan «Balaýsa» shaǵyn aýdanynda jal­py sany 145 turǵyn úı boı kóteredi. Bir aıta keterligi, «Balaýsada» tek áleýmettik turǵyn úı salynbaıdy. Munda qazirgi naryqqa sáıkes kommersııalyq turǵyn úıler salýdy da josparlap otyrmyz. Taraz­dyń maqtanyshyna aınalǵan Talas ózeniniń boıynda 9, 12 qabatty tur­ǵyn úıler boı kóterip jatyr. So­nymen qatar munda áleýmettik nysandar da salynady. Olardyń qatarynda mektep, balabaqsha, emhana, úlken konsert zaly bar. Áleýmettik turǵyn úıler týraly áńgime qozǵalsa, jurt onyń sapasy tómen ekenin aıtyp jatatyny bar. Ýaqtynda mundaı áńgimeniń aıtylýyna negiz de bolǵan shyǵar. Sol olqylyqtarmen tııanaqty jumys istedik. Qasbetinen bastap, bul jobany tolyqtaı zerdeledik. Shatyry da, ishki qurylymy da, jalpy arhıtektýralyq sheshim burynǵydan ózgeshe», deıdi qala ákimi Baqytjan Ámirbekuly.

Shahar basshysynyń aıtýynsha, «Balaýsa» shaǵyn aýdanynda salynyp jatqan turǵyn úılerde áleýmettik turǵydan osal toptaǵy azamattardyń jaǵdaıy eskerilgen. Munda árbir podezde múmkindigi shekteýli azamattarǵa arnalǵan jedelsaty ornalastyrylady.

«Munda ózderińiz kórgendeı, 4 ból­meli páter qarastyrylǵan. Bu­ryn biz kópbalaly analarǵa 3 ból­meli páter ǵana usynatynbyz. Endi 4 bólmeli páter beretin múmkindik týady. Áleýmettik úılerdiń sapasyn arttyrýǵa aıryqsha basymdyq be­rip otyrmyz. Sol turǵydan alǵanda munda arnaıy 2 dárethana, 2 jýyný bólmesi bar ekenin aıta ketken jón. Salynyp jatqan úılerdi kádimgi bıznes klass sanatyn­daǵy turǵyn úılerdiń sapasyna jaqyndatýǵa den qoıyp otyrmyz. Eń bastysy, jańadan boı kóterip jat­qan shaǵyn aýdandaǵy kópqabatty úı­lerdiń qurylysyna sapaly materıaldar paıdalanylyp jatyr. Buryn aıtylǵan usynystardy da nazardan tys qaldyrǵan joq­pyz. Jertólelerdi tıimdi paıdalaný maq­satynda ótken jyly qanatqaq­ty joba jasaǵan edik. Sol jobanyń ne­gizinde jertólelerden ár pá­ter­ge arnalǵan jeke bólme salýdy uıǵardyq. Munda árbir azamat páterine syımaǵan zattardy qoıa­­dy. Bul qadamǵa turǵyndar sura­­nysy negizinde bardyq», deıdi B.Orynbekov.

Baqytjan Ámirbekulynyń aı­týyn­sha, «Balaýsa» aýdanyn kógal­dandyrý, abattandyrý jumysy­na aıryqsha basymdyq berilgen. Ási­rese balalarǵa qajetti oıyn alańdary, vorkaýt, fýtbol alańyn salý máselesi jobada qarastyrylǵan.

«Turǵyndar tarapynan «Bizge balalar alańshasy, fýtbol alańy ke­rek» degen máseleler týyndamaýǵa tıis. Sol turǵyda jańa shaǵyn aýdan­nyń josparyna osy qajettilik­ti engizdik. Shaǵyn aýdandaǵy tur­ǵyn úıler áleýmettik sanatqa jatady. Mundaǵy páterlerdiń sharshy metriniń baǵasy – 248 myń teńge. Qala boıynsha naryqtaǵy baǵa 350 myń teńgeni quraıdy. Biz kezekte turǵan azamattarǵa baǵa qoljetimdi bolýy úshin osyndaı qadamǵa baryp otyrmyz», deıdi ol.

Keıingi úsh jyldyń bederinde oblys ortalyǵynda jol jóndeý jumystary tyń qarqyn aldy. Nátı­jesinde, oblys ortalyǵynda 420 kóshege asfalt tóselip, turǵyndar tarapynan týyndaǵan kókeıkesti másele óz sheshimin taba bastady. Jol máselesi tolyqtaı sheshimin tapqan turǵyn alaptarynyń qatarynda «Býryl» men «Baryshan» da bar.

«Qalamyzdaǵy «Baryshan» tur­ǵyn alabynda qazirgi kezde 5 myńǵa jýyq halyq qonystanǵan. Halyq áýelde kóshelerdi asfalttaý, jaıaý júrginshiler jolyn salý máselesin jıi aıtatyn. Biz birinshi kezekte osy máselelerdi ýaqtyly sheshýge den qoıdyq. Qazir «Baryshan» turǵyn alabyndaǵy barlyq 24 kóshege asfalt tóseý jumysy tolyq aıaqtaldy. Jaıaý júrginshiler joly salyndy. Bu­dan bólek, kóshelerdi jaryqtan­dyrý jumysy da ýaqtyly qolǵa alynyp, tolyǵymen aıaqtaldy. Turǵyndardyń taǵy bir ótinishi – qoǵamdyq kólik. Qazir №29, №9 baǵyttaǵy avtobýstar qala men «Baryshan» arasynda toqtaýsyz jú­rip tur. Biz «Baryshan» turǵyn ala­byna qonystanǵan turǵyndarmen bir­lesip jumys isteýge ýaǵdalastyq. Munda qazir kógaldandyrý jumysy júrip jatyr. Apta saıyn «Taza Qazaqstan» ekologııalyq aksııasy aıasynda senbilik ótkiziledi. Aldaǵy senbide bul alapqa 5 myń túp aǵash otyrǵyzylady. Ár kósheniń boıy­na egilgen kóshetterdi turǵyndar óz­deri sýarady, kútip baptaıdy», deıdi qala ákimi.

Rasynda, áýelde «Baryshan» tur­ǵyn alabynyń máselesi az ýaqyt­tyń ishinde sheshimin tabady degenge eshkimniń senbegeni anyq. Áıtse de, qala tizginin qolǵa alǵan B.Orynbekov sanaýly jyldyń ishinde mundaǵy tolyp jatqan máseleni ýaqtyly she­ship, turǵyndar aldynda bergen ýáde­sin oryndaǵanyn aıta ketken jón.

«Baryshan» turǵyn alabynyń halqy biraz jyl boıy jol azabyn tartqany belgili. Bul oıdym-oıdym jol az ýaqytta jóndeledi degenge eshkim senbegen edi. Shuryq-tesik joldan bárimiz zardap shektik. Keıingi ýaqytta biz qonystanǵan «Baryshan» turǵyn alabyna qala bıligi aıryqsha den qoıǵany kóńil qýantady. Mundaǵy bar­lyq kóshemen birge Súıinbaı kóshe­sine de asfalt tóseldi», deıdi «Ba­ryshan» turǵyn alabyndaǵy Súıin­baı kóshesiniń turǵyny Myq­tybek Táýkebaev.

Oblys ortalyǵy Taraz qalasyn­daǵy shaǵyn turǵyn alaptary da jergilikti atqarýshy bılik ókil­deriniń nazarynan tys qalǵan emes. Solardyń biri – «Tekturmas» turǵyn alaby. Mundaǵy shaǵyn kósheler­ge de der kezinde asfalt tóselip, jergilikti turǵyndardyń ótinishi qanaǵattandyryldy.

«Jalpy alǵanda, «Tekturmas» turǵyn alabynda 134 tútin bar. Munda 500-ge jýyq turǵyn qonys­tanǵan. «Tekturmasta» da josparǵa sáıkes júıeli jumys júrgizip jatyrmyz. Turǵyndar kezdesýlerde kógildir otyn, aýyzsý, kóshe jaryǵy, jol, qoǵamdyq kólik máse­lesin jıi kóteretin. Qazir jergilikti jurt kótergen bul máselelerdiń barlyǵy sheshimin tapty dep aıtýǵa tolyq negiz bar. Biz 2023 jyly «Tekturmasqa» gaz qubyrlaryn, sý júıelerin tartyp, tolyqtaı gazben, sýmen qam­tamasyz ettik. Byltyr kóshelerdi jaryqtandyrý jumysyn bastadyq. Bıyl ol jumysty da tolyqqan­dy atqaryp shyqtyq. Sonymen qa­tar kóshelerdi asfalttaýǵa jedel kiri­sip, ýaqtyly aıaqtadyq. Álbette, barlyq máseleni jergilikti tur­ǵyndarmen birlesip sheship jatyrmyz. «Tekturmas» turǵyn alaby halqynyń ótinishi negizinde qoǵamdyq kólik marshrýtyn 2023 jyly ashyp bergenbiz. Qazirgi kezde turǵyndar avtobýstardy jańalaý máselesin alǵa tartyp otyr. Jyl sońyna deıin qalaǵa 60-qa jýyq jańa avtobýs­ keledi. Sonyń esebinen qoǵam­dyq kólikterdi jańalaımyz», deıdi B.Orynbekov.

Josparǵa sáıkes qolǵa alynǵan jumystar «Qarasaı» tur­ǵyn ala­­bynda da sátimen aıaq­taldy. Mun­da da jergilikti turǵyn­dar­dyń sura­nysyna sáıkes, qazy­nadan qaras­tyrylǵan qarajat esebi­nen kóshe joldary tolyqtaı asfalttalǵan.

«Jalpy alǵanda 2024 jyly «Qa­rasaı» turǵyn alabyndaǵy 11 kóshe burylystaryna jóndeý júrgizildi. Uzyndyǵy 13,1 shaqy­rymdy qu­raıdy. Jergilikti turǵyndardyń óti­nishi osylaısha der kezinde oryn­­daldy», deıdi Taraz qala­lyq turǵyn úı-kommýnaldyq sharýa­shylyq bóliminiń jol sektorynyń meńge­rýshisi Damır Aımanov.

«Qarasaı» turǵyn alabynyń halqy jańa joldy uzaq kútti. Olar birinshi kezekte kóshe­mizdiń joly jóndelse degendi jıi aıtatyn. Jergilikti turǵyndardyń bas aýrýy­na aınalǵan másele az ýaqyttyń ishinde sheshimin tap­qany kóńil qýantady.

Qala turǵyndarynyń tilegine sáıkes Asanbaı Asqarov kóshesine jalǵasatyn avtokólik kópiriniń qury­lysy da aıaqtaldy. Kó­pir­diń qurylysyna qazynadan 200 mln teń­geden astam qarajat qarastyrylǵan bolatyn.

«Osy jyly «Uly dala» shaǵyn ­aýdany men Asanbaı Asqarov kó­shesin baılanystyratyn avtokólik kópiri salyndy. Bul kópirdiń jalpy konstrýksııasy 25 metrge teń. Mundaǵy jol 9 metr bolsa, eki ja­ǵynan jaıaý júrginshiler joly qarastyrylǵan. Ilgeride kópir joq kezde turǵyndar «Uly dala» sha­ǵyn aýdany arqyly «Býryl» turǵyn alabyn aınalyp ótetin. Bul turǵyndarǵa yńǵaısyzdyq týdy­ratyn. Endi joldy uzartpaı, tikeleı osy kópir arqyly Asanbaı Asqarov kóshesine shyǵa alady. Kópir jergilikti turǵyndardyń sura­nysyna saı salyndy. Mundaǵy qurylys jumysy jarty jyldyń bederinde aıaqtaldy», deıdi jaýapty mamandar.

Qoryta kelgende, keıingi jyl­dary oblys ortalyǵyn kór­keıtý jóninde aýyz toltyryp aıtar­lyq­taı jumys atqarylyp jat­qa­nyna eshkimniń talasy joq. Qala ákimi B.Orynbekov birinshi kezekte jergilikti turǵyn­dar kótergen ózekti máselelerdi ýaqty­ly sheshýge den qoıyp otyr. Bul jumystar aldaǵy ýaqytta da jalǵasyn tabady.

TARAZ