Sýret: multiurok.ru
– Kóke, jeńgemniń jaǵdaıy qıyn...
– Oý, ótkende barǵanda sap-saý, áńgimesi ajyn-gújin, abysynynyń apshysyn qýyryp, meni de qaıdaǵy joqpen qaǵytyp mezi etip edi...
– О́zderińmen ózek jyrtysyp, qaǵysyp-qyjyldasqannan keıin birer kún kóńili kóterilip, úı-ishte jaıma shýaq kúı keship, mamyrajaı tirlik ornap edi... Taz qalpymyzǵa qaıta túsip, jeńgemizdiń jazylmas saqınasy qaıta ustap, qabyrǵamyz qaıysty.
– Túsinbedim...
– Aıtaıyn. Jeńgemizge emi joq... múlde joq emes, emi – eser aýrý paıda bolypty. Eldegi «saqınasy ustap qapty» degen kesel esińizde shyǵar. O páleket basta bolyp, bir mezet ustap, bir mezet belgisiz em-dommen óz-ózinen izim-qaıym bolmaýshy ma edi... Jeńgemizdiki bólek. Saqınasy saqına, ustamasy mı qaýashaǵynda. Al emi erekshe... Kóp jyldan kórip-bilgenimiz, ózi de sezedi, saqınasynyń emi – urys-keris... Bireýmen sózge kelip salǵylasyp, aıtaryn aıǵaılap aıtyp, keńirdek kere kerildesip ish qusasyn aqtaryp alsa, aýrýynan aıyǵady da ketedi... Kózimiz jetken, jeńgemizdiń saqınasy ustaǵanda aýrýynan ada eter «shıpa» kezdesse eken dep tileýshi bop tóńirekke telmiremiz de júremiz... Mundaıda sheshem marqum sheber edi... Kelininiń keselin o bastan sezip, ońashada ekeýara «kelseń kel» qaǵıdany qaq ustap bilek sybana kirisip, birer mezette-aq keseldiń únin óshirip, dym bolmaǵandaı sheshem júnin tútip, kelini qazan qaınatyp, árkim óz sharýasyn shıyrlap kete barýshy edi.
...Sheshemiz qaıtqandaǵy eńiregenin aıtsańshy. Qaıtsin, aýrýynyń birden-bir eminen aıyrylý ońaı deısiń be.
Anda-sanda bolsa da jeńgemizdiń saqınasy ustady bitti, úı-ishtiń berekesi qashady.
Aldymen, álbette, «alaqanǵa» aǵam iligedi. Qoqılanyp qorazdanyp kórgen... Qoqıy aýrýyn qoıdyrmaq túgil, údere órship, órt jalyny qalqan qulaq bizderdi de sharpyp jatatyn.
– Oıpyr-aı-á, estimegen elde kóp degen, sodan?
– Úıdegi abysynymen de ajyń-kújiń bolyp, teketires tereńdep tilersek qııýǵa shaq qalyp, bólek shyǵyp, bezip ketken... Kórshi kelinshekter de jeńgemniń saqınasy ustapty degendi estise, qaqpalaryn tars bekitip, qasqyr kórgen ıtteı bolady.
Týys-jekjattarda bizge kelerde menen «jeńgeń qalaı?» dep surap namysyma tıedi.
...Keıingi kezde, aýrýy asqynǵan bolýy kerek, ne ala sıyrdy «alqymynan» alyp jatady, ne tarǵyl tóbetti úıshigine qýyp tyǵyp taqymdap jatady.
...Jeńgeńniń aýrýyn egjeı-tegjeıli inime aıt. Qalada, oqyǵany-toqyǵany bar, bir amalyn qarastyrar dep ákem ózińizge jiberdi.
– Oıpyr-aı, sonda bul aýrýdyń bir túri dediń-á!.. Bylaı ózi, juqpaly pále me?
– Juǵymy joq! Tuqymnan tarap, tek úsh-tórt urpaqtan kelip baryp bireýdiń «mańdaıyna jazylady» eken. Estýimshe, jeńgemniń ájesiniń ájesinde osy aýrý bolypty. Ol kisiniki bizdikindegideı jıi emes – aılap baryp, kóbine kúz mezgilderi aýysqanda ustap, ustaǵanda bizdikindegideı ahylap-ýhilegen maıda-shúıde emes, aqyryp-shaqyrǵan shahar bolsa da estileý bolyp, el-jurty ondaıda ol kisini úlken toı-tomalaqqa dereý jetkizip, qolyna dombyra ustatyp aıtys dodasyna súńgitip kep jiberedi eken...
– Aıtystan aıyǵa ma eken ájesiniń ájesi?
– Jyny basylyp, sabasyna túsip, saqınasy sap tıylyp, sońyna esi eselenip, aıtystyń syı-sııapatynan da qur qalmaıdy eken.
– Ondaı aıtys – qazir de bar...
– Kóke, ol kezdegi aıtys tabıǵı, aıyrmasy jer men kókteı. Qazirginiń belgili bir taqyryby bolady, oǵan aldyn ala mynany aıtam dep jattaý sııaqty daıyndyǵy, barýy, suryptaýdan ótýi, sahnasy, teledıdarǵa túsýi... jeńgemdi oǵan qatystyramyn dep taǵy bir aýrýyn qozdyryp alyp júrermin.
О́tkende qyzyq boldy. Aýylǵa depýtattyqqa kandıdat edim dep bir shirengen bireý kelip, el-jurtty jınap jınalys ótkizgen eken, jeńgemnin saqınasyna týra kepti... Oıhoı, jeńgem álgi beıbaqty ıt-terisin basyna qaptap, bir jolǵy saqınasy sap tıylǵany bar.
– Depýtat dediń be? E, qazir depýtattyqqa kandıdattyqtyń qyzǵan shaǵy. Bul ózi úzilmeıtin úkili dúnıe. Ári ketse kandıdat bitip, depýtat bolyp oryntaǵynda otyryp ta olar aıtysty údetedi.
Sondyqtan, aıtar aqylym – jeńgeńdi saqınasy qalaı ustady bitti, eki depýtat bas qosyp, eseńgirep otyrǵan peredachaǵa qosa ǵoı... О́ziń jeńgeńe ana ekeýimen kerildesýdiń jón-jobasyn úıretip iliktirip jiberseń boldy.
– Kóke, aqylyńyzǵa quldyq, tek úıdegi teledıdar eski jáne aýylda buldyrap jóndi kórsetpeıdi.
– Ákeń inime bar degen eken, teledıdaryń men nán antenań bizden bolsyn.
* * *
...Aýylǵa kelip, jeńgemniń saqınasynyń «arqasynda» sý jańa teledıdarly bolyp, kóńil ornyna túsken soń ákemniń aıtýymen qaladaǵy inisine bylaı dep hat jazyp jiberdim:
«Kóke, aıtqanyńyz anyq kelip, kak raz teledıdardan depýtattyqqa túsken kandıdattardyń «debat» degen aıtys-tartysyna dóp túsip, jeńgem qamshy saldyrmaı ózi-aq saıysqa tústi de ketti... «Debaty» ýaqytsha eken, bir durysy teledıdardaǵy jetisine bir beriletin «Depýtat tynysy» deı me, áıteýir depýtatty kórsetetin baǵdarlama ataýlyny jeńgem qadalyp kóredi, qasarysyp pikir jarystyrady. Tipti bolmasa, tyńdap bolyp baryp bizderdi otyrǵyzyp qoıyp sher-muńyn sherte shermendesinen aıyrylǵanda baryp saqınasy sap tıylǵan bolady. Esin jıǵanda: «Qaladaǵy kishi atama quldyq! Jaqsylyq etseń bútin qyl» degen, myna teledıdardaǵy búgingi aıtysty kelesi saqınam ustanǵansha saqtap-jazyp qoıatyn ınternetke qosylǵan bir kompıýter berip jiberse...» dep qoıady...
Berik SADYR
