Saqa týraly saga

Túsken oqýymyz – Qazaq mem­­le­kettik ýnıversı­te­ti­niń jýrnalıstıka fakýlteti. Jýrfaktyń dekany – Qojakeev. Ol tusta «partııa deseń – Lenın eske túsetini» sııaqty bular da birine-biri kindiginen baılanǵan egiz uǵym edi.

Temirbek Qojakeev jaıynda birneshe kitap shyqty. «Myqshege» degen kitapty ózimiz qurastyryp, Qojakeevtiń jáne bir alǵyr shá­kirti Muhtar Qul-Muhammed basyp bergen. Sol kitaptardyń ózegi jýrfak dekanynyń jyl saıyn orystildi, qazaqtildisi bar eki bó­lim, tórt topqa bólinetin júz balany qalaı adam etemin, qaıtkende jýr­nalıst qylamyn dep júz túrli tásilge barǵany jaıynda. Qatal­dyq pen ádildik te, tezdik pen sóz tú­rindegi kezdik te dekannyń boıy­nan tabylatyn. Jazyqty stýdent­terdiń jataqhanadan shyǵyp, stıpendııadan qaǵylýy – jazanyń ońaı túrine jatady. Osyndaı taǵdyr qyl ushyna ilingen kezde shyryldaıtyn bireý bar – toptyń starostasy.

Bul starostanyń mindetin jıyrma bes qyz-jigit oqý bitirip, Teme­keńniń temir sheńgelinen shyq­qan­sha Meırambek adal atqardy. Tipti janyn sala júgirdi dese de bolady.

Aıtpaqshy, starosta sol kezden qolyna portfel ustady. Keıin oblys ákiminiń orynbasarynyń portfelin ustaǵanda tańyrqamaǵa­ny­myz sondyqtan. Biraq, ol stý­dent­ter starostasynan oblystyń eki-úsh bas­shysynyń birine, bir­neshe ondaǵan Májilis depýtat­tary­nyń birine deıingi joldy ońaı­lyqpen júrip ótpegeni haq. Sol ýnıversıtettegi jyldary Meı­rambektiń boıynan birneshe qasıetti kórgenbiz.

Birinshisi – bilimdilik. Iá, bi­lim jarystyra alatyn az ǵana úzdik­tiń biri boldy. Jumabek Ken­jalın, Sharhan Qazyǵul, Ámir Oralbaı, keıin qosylǵan Kári­baı Musyrman… Prezıdent ákimshiliginde, Úkimet keńsesinde, «Qaz­MunaıGaz» syndy myǵym mekemede qyzmet isteý, aqparat salasynda respýblıkalyq deńgeıdegi ak­sıonerlik qoǵamdy basqarý, Parlament depýtaty bolý – biz­diń kýrstastardyń qınalmaı al­ǵan bıigi. Bıikke jetkenniń biri – Meırambek te bilimdiligimen, bi­limge qumarlyǵymen tánti etti.

Onyń boıyndaǵy kelesi qasıet – jaýapkershilik. Otan aldyndaǵy, otbasy aldyndaǵy, jeke óz basy aldyndaǵy jaýapkershilikke adal bolý – abyroı baspaldaǵy eken. Meı­rambek úlken ataqtarǵa jetti. 2013 jyly Prezıdent Jarly­ǵy­men «Qazaqstannyń eńbek sińir­gen qaıratkeri» ataǵy berildi. Basqa da memlekettik marapaty bo­lýy kerek. Biraq keýdesine taǵyp, syń­ǵyrlatyp júrgenin kór­mep­piz. Prezıdenttiń BAQ sala­syndaǵy syılyǵynan bas­tap, talaı qurmetke bólendi. Báribir ataqqa emes, ıyqtaǵy jaýapkershilikke jumys isteıtini sonaý dıplom alyp Almaty oblystyq «Jetisý» gazetine qyzmetke barǵan kúninen belgili edi. Iá, qyzmetke turardyń o jaq-bu jaǵynda sulý Svetany qolynan jetekteı ketken, sodan beri otbasy aldyndaǵy jaýap­kershilikti de bir sát umytpaǵan.

Qyzmetke turardan buryn dıplom aldyq. Dıplom alar, bir-birimizben qoshtasar kúnderde biz elý kýrstastyń árbirine attaryn atap, bir-bir shýmaq óleń shyǵardyq. Qadyr Myrza Álıdiń ataqty «Stýdentter» óleńindegi «Birinshi jyl aýyly esten ketpeı, Besinshi jyl qımaıdy astanany» degeni aına-qatesiz bizdiń de basymyzǵa kelgen. «Birin-biri qolynan uzatyp salǵan» qyzdar, «birin-biri qolynan úılendirgen» jigitter shynynda qalaı qıyssyn?!

Sol qımastyq áserimen bárine bir-bir shýmaq arnalǵanda Meırambekke bylaı jazyppyz:

Bolǵan joq renjýiń, kektesýiń,

Bolǵan joq maqtanýyń, kóp bósýiń.

Meırambek starosta ylǵı óstip,

Aman ót ortasynan ot pen sýdyń.

«Ot» – azýyn aıǵa bilegen dekan Temirbek Qojakeev te, «sý» – starosta jaýap beretin toptaǵy qaperlerine túk kirmeı jaıylyp jatqan jıyrma bes júgirmek. Osy arada Meırambektiń jáne bir qasıeti jatty – til tabysý. Árqaısysy ár qıyrǵa aýa jaıylatyn jıyrma bes bolashaq «klassık» pen dıirmeni dúrildep turǵan dekannyń aralyǵyna dáneker bolǵany sondyqtan.

Ol kimmen de bolsyn til tabysa alatyn. О́ıtkeni túsinik pen tanym álemi keń. El men jer jaıynda surasań da, tarıh pen tilge tereńdeseń de, ǵarysh pen tehnıka taqyrybyna salsań da, ishki saıasat pen syrtqy saıasatty talqylatsań da sýyrylyp shyǵady. Keshegi ózindeı óndir stýdent pen Keńes Aýhadıev syndy abyz aqsaqaldy eki jaǵyna alyp, tonnyń ishki baýyndaı bolyp ortasynda otyrý – oǵan túk te qıyn emes.

Jáne bir qasıeti, shamasy qoǵamǵa paıdaly, biraq ózine paıdasy azy – aqıqatty aıtatyny. Stýdent kezimizde 45 mınýttan qosarlanǵan bir jarym saǵattyq, alaıda syldyr sý sııaqty dárisi jalyqtyratyn dosentke «aǵa, myna leksııańyz túk qyzyq emes» degendi aıta alsa, Meırambek aıtatyn. Basyn kesip alsa da shyndyqtan jaltarmaıtyn. Sabaq­ty durys ótkize almaǵan us­taz­ǵa ol minin betke aıtý – stýdent úshin ońaı ma? Joq. Bálkim, de­kanymyz Meırambekti starosta qoıǵanda osy taısalmaıtyn, jaltarmaıtyn minezin baǵalasa kerek.

«Qoǵamǵa paıdaly, biraq ózine paı­dasy az» deýimiz tegin emes. Beri­de úlken mekemeniń eleýli býynyn basqaryp turǵanda joǵarydaǵy mınıstrdiń qısynsyz talabyn oryndaýdan bas tartady. Jaı bas tartpaıdy, «mynaýyńyzdy oryndaıtyn bolsaq, onda týra kerisinshe júzege asady» dep habarlaıdy. Nátıjesi… bizdiń týrashyl dosymyzdyń bul qyzmetti ótkizip berýimen aıaqtalǵan.

Jyldar jyljyǵan saıyn ol mi­nezden qaıtpady, qaıtqan ne, ótkir­leı tústi. Osy minezi ony depý­tat etti. Aldymen Jambyl oblys­tyq máslıhatyna. Odan Par­lament Májilisine! Meı­ram­bek Tólepbergenge deıin respýb­lı­kanyń parlamentine bizdiń kýrs­tan Káribaı Musyrman depýtat bolǵan. Eki birdeı Májilis depýtaty shyqqan kýrs Qazaqstanda tabyla qoıar ma?

Stýdent kezinde bárimiz ony Meırambek dep aıtqanda, jalǵyz qyz oǵan «Saqa» dep sóıleıtin. Ol qyz – Ońlagúl Arzyqulova staros­tamyzben bir aýylda ósip, birge oqy­sa kerek. Mektepte, sosyn fa­kýl­tette birge oqý – erekshe qu­by­lys. Ekeýi týǵan topyraqtyń qasıe­tinen bolsa kerek dep sanaımyz.

Ońlagúlden bilsek, ony bala kezinde búkil aýyl Saqa degen eken. Keıin bir kitabyna alǵysóz jazǵanda rýhanı aǵasy Sherhan Murtaza da ony «Saqa» ataǵan.

Saqa. Ol da, biz de – asyq at­qan aýyl balasymyz. Saqa basqa asyqtan anaǵurlym iri, sondyqtan salmaqty, qolǵa ustaǵanǵa qolaıly keledi. Boıap qoısa, tipti kórikti. Iirip, tastap jibergende alshy tússe, ózińdi aıqulaqtandyryp jiberedi. Kóziń túsken asyqty sher­tip atyp qalǵanda qalaı mereıińdi ústem etedi.

Saqa – kezinde biz aýdarylmas dep júrgen starosta sóziniń balamasy. Onyń qyzmetin quıyp qoıǵandaı dál beıneleıdi. Sóı­tip, dekan Qojakeev jıyrma bes stýdent­tiń ishinde saqa taǵaıynda­ǵan Meı­rambekke ómir keıin de osy mindetti udaıy júktep otyrdy.

Meırambek Tólepbergenniń saqalyǵy qyzmet satysynyń túrli basqyshtarynda baıqalyp turdy. Aıtalyq, «Qazaqstan temir joly» ulttyq kompanııasynda departament dırektory bolǵan jylda­ry. Qaramaǵyndaǵy birneshe qyz­metkerimen birge bizdiń dosymyz anaý-mynaý elektrovoz tarta almas júkti dittegen jerge jet­kizip júrdi. Onda Qorǵastaǵy Altyn­kól stansasyn jáne basqa kommý­nı­kasııalyq nysandardy salý endi bastalǵan. Meırambek topty jýr­nalısti ertip bolashaqta mun­da qandaı sáýletti qala, ekonomıkalyq aımaq, logıs­tı­kalyq ortalyq bolatynyn tú­sin­diretin. Tilshi qaýymyn ol jerde temirjol turmaq, keden, ekonomıka, syrtqy saýda, qurylys jáne basqa salalardyń jilikti mamandary kútip turatyn, kez kelgen suraqtarǵa jaýap beriletin.

Meırambek topty jýrnalısti jınap alyp, «Aqtóbe Qostanaımen, Arqalyq Jezqazǵanmen, Jezqazǵan Qyzylordamen, Shalqar Beıneý­men baılanysady áli» dep saırap turatyn. Týra geografııadan sabaq berip jatqandaı. Onda Shar men О́skemendi qosqan jol bitip, Aqsý men Kýrchatov arasyndaǵy jol endi-endi salynyp jatqan shyǵar. Meırambek ertek aıtyp turǵandaı kórinetin.

Biledi eken, bilgen soń aıtady eken. Endi bir kezdegi kýrstas­tar kartasymen aıtsaq, Myltyq­baı­dyń (Torǵaı dalasy) aýylynan Ámirdiń (Syr boıy), odan Murattyń (Mańǵystaý túbegi) aýylyna bir poıyzben jetýge bolady. Sonyń bárin átteń, Saqamyzdyń osy úsh kýrstasy da kórmeı ketkeni ókinishti.

Joǵarydaǵy sózimizde onyń oblys ákiminiń orynbasary bolǵanyn tilge tıek etsek kerek. Mundaı qyzmetke jýrnalıster sırek jetedi. Bizdiń kóz aldymyzda oblys basqarǵan jýrnalıst Muhtar Qul-Muhammed pen Berik Ýálı ǵana. Oblys ákiminiń orynbasary qyzmetine qalam ustaǵan qaýymnan jetkender de saýsaqpen sanarlyq. Sonyń biri – Meırambek.

Munda da saqalyǵyn kórsetti. Densaýlyq, bilim, mádenıet, sport salalaryn damytýǵa úles qosty. Tarazdyń mereıin asyrǵan sport saraılary salyndy. Qanshama áleýmettik jáne óner oryndary jańadan iske qosyldy, eskileri jóndeldi. Ras, qarjyny bıýdjetten depýtattar bólgizetin shyǵar, biraq Meırambektiń talap qoıǵyshtyǵy baıqalmaı qalmady.

Keıbirine oblys ákiminiń orynbasary retinde tikeleı jaýapty bolyp, keıbirine onyń aldynda nemese keıinirek el-jurtqa jany ashıtyn, jón biletin aǵalardyń qatarynda júrip Tarazdaǵy talaı irgeli mádenı-rýhanı shara­lardyń joǵary deńgeıde ótýine atsalysty. Iisi qazaqqa ortaq Kenenniń, Baýkeńniń mereıtoılary tusynda, onda kózi tiri Sherhan Murtazany, Asanáli Áshimovti, Kúlásh Ahmetova men Qaıyrbek Asanovty elge shaqyryp qurmetteýde birqatar sharýaǵa Saqamyz bas-kóz bolǵanyn bilemiz.

Qazaq handyǵynyń 550 jyldy­ǵyn toılaýǵa Taraz qalasy tańdal­ǵanda, bul – aımaqtaǵy atqami­nerlerge de, menmin degen aza­mat­tarǵa da úlken syn edi. Saqanyń sol synnan súrinbeı ótýge keńes berip qoımaı, bilek túre kiriskenine kýámiz. Eldik toıyn teledıdar ar­­qyly qazaq dalasy turmaq, túr­ki ále­mine kórsetý maqsatymen bar­ǵa­ny­myzda Meırambegimizdi aımaq­­taǵy qolynan naqty is kelgen bas­shylar tobynan kórip, marqaıǵanbyz.

Saqa bolmasa, depýtat saılanar ma?

Meırambek Myltyqbaıuly odan keıin Qazaqstan teleradıo korporasııasynyń Jambyl oblystyq fılıalyn basqardy. Tóńireginde: jas jýrnalıst, rejısser, operator, dızaıner, taǵy basqalary. Olarǵa jýrnalıstıkada ne isteýdi ózi úıretedi. Stýdent kezimizde «oıynshy-jattyqtyrýshy» degen uǵym boldy. Ásirese komandalyq oıyndarda: fýtbol, basketbol, regbıde kezdesip jatatyn. Bizdiń dosymyz – sonyń dál ózi.

Kúnine ondaǵan baǵdarlama shyǵatyn «Qazaqstan – Taraz» telearnasyndaǵy «Syr-perne­niń» avtor-aıtashysy. Efırdi júrgizgenniń qalaı ekenin «Habar­dan» – «Abai-ǵa» deıin bastan ótkizgen tulǵanyń telearnany bas­qarǵandaǵy jetistigi erekshe boldy. «Jambyl oblystyq fılıalynyń dırektory Meırambek Tólep­bergen 180-ge jýyq habardy óz avtorlyǵymen efırge shyǵardy». Bul 2016 jyldyń basyndaǵy esep bolsa, keıingi ýaqytta fýtbolda Krıshtıaný Ronaldýdyń soqqan doptary sııaqty bul sannyń óse túskeni kúmánsiz.

О́mirdiń ǵajaptyǵyna tańǵal­masqa bolmaıdy. Stýdenttik jyldardy bir aýdıtorııada ótkiz­gen starosta dosymyzben osylaı­sha alpystyń asqaryna ilik­kende taǵy da bir mekemede qyzmet ettik. Ol saqa qasıetin taǵy baı­qatqan. Sany seksennen asatyn qyzmetkeri bar ujymǵa bura tart­paıtyn basshy boldy. Baıaǵy 25 balanyń jaýapkershiligine qara­ǵanda, munda talap úlken. Memlekettik aqparattyq saıasat. Kúndelikti jáne sýyt jańalyqtar. Qoǵamdy jańǵyrtýdaǵy joǵary jaq qoıǵan mindetter. Aımaqtyń ekonomıkalyq-áleýmettik damýy. Tipti «Taraz» komandasynyń qa­laı dop tepkenine deıin bárine efırden oryn berilýi kerek.

Dop tepken demekshi, bul dosy­myzdyń taǵy bir qabileti – sport kommentatorlyǵy. Meırambek – kezindegi Qynabaı Aralbaev marqum, keıingi «Jetisý» arnasyn­daǵy basshylardyń biri Meıram Jandildın sııaqty 80-jyldar basyndaǵy kógildir tolqynda tikeleı reportaj júrgizip shy­nyq­qannyń biri. Sodan shyǵar, ara-tura qazirgi «Qazaqstan» men «Kaz­sport» telearnalaryndaǵy kommentatorlardyń orashalaq tili men qaradúrsin oılaryn synap, kósh-qulash sholý joldaıtyny bar edi. Erikkennen emes, jany ashyǵannan...

Oblystyq fılıal dırekto­ry qyzmetin abyroımen atqa­ryp, odan Jambyl oblystyq kásip­odaqtar uıymyn basqardy. Bul da – stýdentterdiń starostasy­ bolǵandaǵy sııaqty naǵyz ot pen sý­dyń ortasy. Eldi ereýilge kóter­meı-aq, qalyń qaýymnyń qabyr­ǵasyna batqan máseleni bılikke sheshkizýdiń joldaryn tapty. Túrli salanyń kásipodaqtaryn al­tybaqan alaýyz qylmaı, bir múd­dege toǵystyrdy. Munda fermeri de, fosfor óndirýshisi de bar.

Keshikpeı Qazaqstan Resýblıka­synyń Parlamenti Májilisine saılaý naýqany bastalǵanda «Nur Otan» partııasynyń Jam­byl oblysyndaǵy sanaýly kandı­datynyń biri boldy. Sol baıaǵy týra sóılep, tikesin aıtýdan, tynbas tirlik, bekem birlikten aınyǵan joq. Oblystaǵy búkil kásiporyn, sharýashylyqtardy aralady. О́tkir saýal­dardan jaltarǵan joq. Bar­dy bar, joqty joq dedi. Ári sol joq­ty parlamentke bara qalsa, izderin, múmkindik jetkenshe taýyp bererin aıtty. Halyq sendi. Osylaısha M.Tólepbergen Má­jilis depýtaty degen mártebege jetip, mandatty qolyna aldy. Biz­diń kýrstyń saqasy búkil halyqtyń saqasyna aınaldy.

Sańlaq. Bul sózdi starosta-saqa­myzǵa úshinshi sıpattama re­tinde tańdap edik. Sańlaq jýrnalıst ekeni daýsyz boldy. Ony oqý bitire salyp ornalasqan Almaty oblystyq «Jetisý» gazetinde dáleldegen. Bul – óte erekshe gazet. Oblystyq basylym bolsa da redaksııasy ol jyldary respýblıka astanasy Almatyda ornalasyp, Kompartııa OK baspahanasynda basylyp shyǵatyn. Redaksııanyń ózi «Sosıalıstik Qazaqstan», «Le­nınshil jas» gazetterimen, «Qazaqstan kommýnısi», «Ara» jáne basqa múıizi qaraǵaıdaı basylymdarmen bir ǵımaratta edi.

Jumabek Kenjalın «So­sıa­lıs­tik Qazaqstanda», Qalı Sár­senbaev, Dúráli Dúıse­baev úsheýi­miz «Lenınshil jasta», Kommýnar Tábeev, Bolatbek Ormanov «Qa­zaq­stan pıonerinde» degendeı, birneshe kýrstas erteńgilik-kesh­kilik sol starostamyzben bir esikten kirip-shyǵatynbyz.

Almatyda basylatyndyqtan «Jetisý» gazeti aptasyna bes kún ertemen sııasy keppegen qalpy al­dymyzda jatady. Basqa dos­tar: Káribaı Musyrman, Ámir Oral­baev, Ýálıhan Toqpataev, О́tegen Naýkıev, Myltyqbaı Ismaǵulov, Isa Tasqulov, Murat Ábýov jáne bas­qalary ne jazǵanyn oqý úshin Al­matydaǵy bas pochtamp ja­nyndaǵy alleıaǵa baratynbyz. Al­leıanyń eki shetinde áınek­telgen taqtaıshalar turatyn. Oǵan oblystyq gazetterdiń Alma­tyǵa kelgen jańa nómirlerin (any­ǵynda úsh-tórt kún burynǵy) aıqara betterin ilip tastaıtyn. Sodan kýrstastardyń famılııasyn izdeıtin edik. Endi myna ınternet, elektrondy-sandyq zamanda ertek aıtyp otyrǵan sııaqtysyń.

«Jetisýdan» jýrnalıst árip­tesi­mizdiń talaı maqalasyn qyzyǵa, qunyǵa oqyp edik. Keıbiri áli este.

Odan ótken ǵasyrdyń 90-jyl­darynyń basynda egemendikke ıek arttyq. Jańǵyrtý jelimen «Halyq keńesi» gazeti shyǵatyn boldy. Jańa respýblıkalyq kúndelikti basylymǵa saıdyń tasyndaı iriktelgen jýrnalıster jınaldy. Jumabek Kenjalın, Janbolat Aýpbaev, Marat Toqashbaev, Samat Ibraımov, Nurdáýlet Aqyshev, Baqytjan Tobaıaqovtarmen qatar Meırambek osynda shaqyrylyp, belsene qyzmet atqardy. Ana tiline memlekettik mártebe áperý, respýblıkanyń táýelsizdigi men tutastyǵyna kóz alartqandarǵa toıtarys berý, Qazaqstannyń ǵa­rysh derjavasy bolýyn negizdeý, ult­aralyq alaýyzdyqty qoz­dyr­maq bolǵandardy sabasyna tú­sirý – ol jyldardyń basty ári ózekti taqyryptary edi. Myl­tyǵy, anyǵynda qalamy qoly­nan túspegen Meırambek Myltyq­baı­uly osy jaýapty shepterde eldikti qorǵaǵan tilshilik kúzette turdy.

Sosyn eldiń eń basty gazeti «Egemen Qazaqstanǵa» qyzmetke keldi. Bul – respýblıkada jańa Kons­tıtýsııa arqyly ekonomı­kalyq, quqyqtyq, áleýmettik reformalar bastalǵan tus. Bizdiń saqamyz endi sańlaqqa aınalyp, eń qajetti taqyryptardy tolǵady.

Jalpy, «Jetisý», «Halyq ke­ńesi», «Egemen Qazaqstan» gazet­terinde qyzmet etken jyldary jazǵandary birneshe kitaptyń óze­gine aınaldy. «Saǵasynda Talas­tyń bir aýyl bar», «Aqıqat aldyn­da», «Sańyraq batyr», «Qahar­man Baqtyoraz», «Qos júrek – bir taǵdyr», «Zaman sózi» týyn­dy­laryn baspadan shyǵa sala oqy­ǵanbyz. Qarap otyrsaq, bári áli ózekti.

«Latyn álipbıi – keleshektiń kilti» atty fılologııa ǵylym­dary­nyń doktory, professor Álim­han Júnisbekovpen suhbaty osy­dan on jyl buryn «Atamura» bas­pasynan shyqqan «Zaman sózi» kitabyna basylǵan. Oqyńyz: «Álip­bı aýystyrýdyń úsh deńgeıi bar: birinshisi – álipbı, ekinshisi – tańba, úshinshisi – emle-ereje deńgeıi». Mine, qazirgi kúnniń baǵdarlamasy.

Meırambek Tólepbergen jas kezinde shyǵarǵan «Saǵasynda Talas­tyń bir aýyl bar» kitabynan bastap týǵan jer jaıyndaǵy tol­ǵanys­tan arylǵan emes. Jazbalary arqyly aýylynyń árbir adamy, árbir saıy men tasy bizge tanys bolyp ketken.

Elektrondy aqparat salasyn­daǵy eńbegi taǵy bir tóbe. «Qazaq­stan – Taraz» arnasyndaǵy habarlary, «Habar» men «Jetisý» jáne «Qazaqstanda» kóptegen baǵdarlamasy efırden ótti. Jetisý óńiriniń elge eleýlileri, halyqqa qalaýlylary onyń «Amanat» habaryna qatysyp, irgeli oı, jarqyn estelik aıtty.

Sherhan Murtaza týraly de­rekti fılminiń atynyń ózi nege turady – «Shyndyqtyń jebesi». Tóle bı týraly fılmin qalaı úkilegen – «Qazaqtyń kemeńgeri». Mundaı jýrnalıstik izdenister izsiz ketýi múmkin emes, ol úshin Meı­rambek Tólepbergen respýb­lıkalyq baıqaýlarda talaı júlde alǵan. Bir sózben, jýrnalıstıka sańlaǵy atanǵan.

Sherhan Murtaza men Kamal Smaıylov aǵalardyń 90-jyldar basynda bir-birine hat jazý arqyly qoǵamnyń kúrdeli máselelerin kezekpen talqylaǵan erekshe janry bolǵan. Osy dástúrdi jalǵastyrǵan da – Meırambek. Bizden birer jyl buryn oqyp, úlken qyzmetterge jetken, qordalanǵan oılardy qozǵaıtyn Joltaı Álmeshulyn serik etti. Endi zaman ózgergen. Tehnologııa jetilgen. Bul jolǵy hattar áleýmettik jelige jarııalanyp jatty. Ony da oqyp turdyq.

Kúnderdiń kúninde Meırambek qolqa saldy. Ekeýara hattardy ki­tap etip shyǵarmaq eken, soǵan al­ǵysóz jazýmyzdy surady. О́tini­shin jerge tastamaı jazdyq. Qol­jazbasy daıyn kitapty shyǵaryp beretin baspany ekeýi birge emes, tek Meırambek izdedi. Joltaı asyqpasa da, Meırambek dosymyz asyqqan eken. Sebebi 2024 jyldyń eń sońǵy kúni aıqyn boldy ǵoı.

Saga. Saga – ádebı janr. Ol tý­ra­ly Qazaq memlekettik ýnı­versıte­tindegi «Álem ádebıeti» pániniń alǵashqy bóliginde oqyt­qan. 1976 jyly jýrnalıstıka­ fakýltetine oqýǵa túsken 50 ul men qyzdyń qulaǵyna «saga» sózi jetip, sana­laryna qazaqtyń Ba­­tyrlar jyry syndy ádebı mu­rasyn kóne ırland jurty «saga» dep ataıtyny sińirilgen. Odan arǵy kýrsta – «Álem ádebıetiniń» kezekti bóliginde bárimiz Djon Golsýorsıdiń «Forsaıttar týra­ly sagasyn» oqydyq. 50 kýrstas­tyń biri Meırambek Tólepbergen ­de osylaısha jahandaǵy jazǵysh­tar qoldanatyn janrdyń birine ­qu­laǵyn qanyqtyrǵany daýsyz.

Biraq keıin ózi týraly saga, bir emes birneshe ondaǵan sagalar jazylaryn bildi me? Bilmedi ǵoı. Biz de bilmedik.

2024 jyldyń jeltoqsan aıy­nyń ortasynda ekeýimiz Aqtóbe qalasynda birge júrdik. Oblys­tyq «Aqtóbe» gazetiniń 100 jyldy­ǵy­na oraı Meırambek ekeýmiz­diń kúni keshegi áriptesimiz, son­daǵy medıaholdıngtiń bas dırek­tory Raýken Otynshın shaqyrǵan. ­Bul gazetti birneshe jyl boıy kýrs­tasymyz Ámir Oralbaı basqar­ǵan. Shaqyrýdy shamasy, sonyń qurmeti shyǵar dep sanadyq...

Aqtóbede osy zamanǵy aqpa­rat quraldarynyń baǵyt-baǵdary týra­ly ǵylymı-praktıkalyq konferensııada tereńnen tolǵady. Oblys ákimi qabyldaǵanda oıly sóıledi. О́ńir gazetiniń saltanatty jıynynda qatar otyrdyq. Birge fotoǵa tústik.

Keshtetip Almatyǵa ushýy­myz kerek edi. Raýken ózi shyǵaryp saldy. Áýejaıdyń qurmetti qonaq­tarǵa arnalǵan bólmesine dastarqan jaıypty. Bizdiń Almatyda boran eken. Ushaqty qon­dyrmaıtyn boldy. Ushýy ár ­eki saǵat saıyn shegerile berdi.

Talaı áńgime aıtyldy. Aıta­tyn – Meırambek ekeýmiz. Ushaqta uıyqtamaı taǵy eki saǵat sóıles­tik. Aqyry Almaty men Talǵardyń arasyndaǵy bizdiń úıdiń aldynda qoshtasqanbyz.

Máńgilikke qoshtasyp turǵany­myzdy qaıdan bileıik. Jarty aıdan soń tóbemizden jaı túskendeı boldy.

Aqtyq saparǵa attandyrǵan soń asynda estelik aıttyq. Tarazda qyrqyn bergen qalyń jurtynyń aldynda taǵy estelik tolǵadyq.

Sodan soń ózi taraý-taraý etip taqyryptaryn ǵana jazyp, jobalaǵan qoıyn dápterin alyp, sol boıynsha maqalalaryn jıystyrdyq. Kitaptyń atyn ózi qoıypty. «Saǵynyshty jyldar men joldar». Baspadan shyǵýyna atsalystyq.

Sodan soń jan-jaqtan saga jınastyrdyq. Meırambek Tólepbergen týraly saga...

Qaınar OLJAI