Sýretti túsirgender – A.Dúısenbaev, E.ÚKIBAEV
Áleýeti zor jańa termınal
Prezıdentke áýejaı qyzmeti, ishki jáne halyqaralyq áýe reısterine qyzmet kórsetý úderisi jóninde baıandaldy.
Memleket basshysyna jolaýshylardy tirkeý jáne tekserý aımaqtary, shekaralyq-kedendik baqylaý pýnktteri, kútý zaly, sondaı-aq avtomattandyrylǵan júk berý júıesi kórsetildi.
Jańa termınal byltyr qarasha aıynda ashylǵan. Jobaǵa 16,6 mlrd teńge kóleminde jeke ınvestısııa salyndy. Jergilikti bıýdjetten ınjenerlik-kommýnıkasııalyq ınfraqurylymyn júrgizýge 4,3 mlrd teńge bólindi.
Áýejaıdyń ótkizý qabileti jylyna 300 myńnan 500 myń jolaýshyǵa deıin ulǵaıdy. Nysan Halyqaralyq azamattyq avıasııa komıteti (ICAO) men Halyqaralyq áýe kóligi qaýymdastyǵynyń (IATA) joǵary standarttaryna sáıkes keledi.
«Qorqyt ata» áýejaıynan Air Astana, FlyArystan jáne Qazaq Air áýe kompanııalary aptasyna 29 reıs oryndaıdy. Qazirgi kezde termınal janynan «Qazaeronavıgasııa» RMK jańa dıspetcherlik munara men ákimshilik-tehnıkalyq ǵımarattyń qurylysyn júrgizip jatyr.
Jobanyń iske asýy Syr óńiriniń kólik ınfraqurylymyn damytyp qana qoımaı, týrıstik áleýeti men ınvestısııalyq tartymdylyǵyn da arttyrýǵa oń septigin tıgizedi.
Aımaqtyń áleýmettik-ekonomıkalyq órisi
Memleket basshysyna Qyzylorda oblysynyń áleýmettik-ekonomıkalyq damýy, ınvestısııalyq jobalardy júzege asyrý barysy, «Taza Qazaqstan» ekologııalyq baǵdarlamasy aıasynda atqarylǵan jumystar, sondaı-aq oblys ortalyǵy men eldi mekenderdi abattandyrý jóninde málimet berildi.
Oblys ákimi Nurlybek Nálibaev keıingi 4 jylda óńir ekonomıkasyna tartylǵan ınvestısııa kólemi 233 paıyzǵa artqanyn baıandady. Bıyl 720 mlrd teńgeden asa qarjy tartý josparlanǵan. Onyń ishinde jeke ınvestısııanyń úlesi 70 paıyzdy quraıdy.
Ekonomıkany ártaraptandyrý maqsatynda aldaǵy úsh jylda aımaqta quny 2 trln teńgege jýyqtaıtyn 90 ınvestısııalyq joba júzege asyrylady. Bul 11 myńnan asa jańa jumys ornyn ashýǵa múmkindik beredi. Bıyl jalpy quny 302 mlrd 500 mln teńge bolatyn 27 nysandy iske qosý josparlanǵan. Búginde onyń toǵyzy paıdalanýǵa berildi.
Memleket basshysy oblystyń qarqyndy damyp kele jatqanyn aıtyp, atqarylǵan jumystarǵa oń baǵasyn berdi.
Sonymen qatar Prezıdentke Qyzylorda oblysynyń ınvestısııalyq jobalary tanystyryldy.
Qasym-Jomart Toqaevqa Orient Ceramic KZO kompanııasynyń qysh taqta óndiretin zaýyty, Fabe Agro jylyjaı kesheni, With You qatty turmystyq qaldyqtardy óńdeıtin kásiporny, Seven Rivers Technologies kompanııasynyń shyny ydystar óndirisi jáne basqa da jobalar jóninde baıandaldy.
Prezıdentke shyny klasterin damytý jáne bý-gaz qondyrǵysy, taý-ken baıytý fabrıkasy, kalsıılendirilgen soda óndirý zaýyty, taýarly sút fermasy jobalaryn iske asyrý jospary jaıynda aıtyldy.
Memleket basshysy alǵa qoıǵan josparlardy ýaqtyly jáne sapaly iske asyrýdyń mańyzyn atap ótti. Sondaı-aq oblys ákimi Nurlybek Nálibaevqa ınvestısııalyq klımatty jaqsartý jáne bıznes júrgizý úshin qolaıly jaǵdaı jasaý baǵytyndaǵy jumystardy jalǵastyrýdy tapsyrdy.
Múmkindigi mol О́ner ortalyǵy
Memleket basshysy kórermen zalyn aralap kórip, oblystyq sımfonııalyq orkestrdiń daıyndyq barysyn tamashalady.
Myń orynǵa arnalǵan kóp fýnksıonaldy О́ner ortalyǵy byltyr ashylǵan. Keń ári zamanaýı úlgidegi ǵımarat qurylysyna 3,7 mlrd teńge jumsalǵan. Munda konsertter, shyǵarmashylyq keshteri men túrli qoǵamdyq is-sharalar uıymdastyrylady. Ortalyqta birneshe shyǵarmashylyq ujym ornalasqan.
Qasym-Jomart Toqaevqa 2022 jyldan beri oblysta 18 mádenıet nysany ashylǵany týraly málimet berildi. Sonyń ishinde 7 zamanaýı «Rýhanııat» ortalyǵy, mýzykalyq kolledjdiń jańa ǵımaraty, oblystyq tarıhı-ólketaný mýzeıi men shalǵaı eldi mekenderde mádenıet úıleri salyndy.
Ákimdik mádenıet salasy qyzmetkerlerin baspanamen qamtý, mamandardyń biliktiligin arttyrý jáne ozyq tájirıbeni engizý baǵyttary boıynsha júıeli jumys júrgizip jatyr.
Emen-jarqyn kezdesý
Qasym-Jomart Toqaev Qyzylorda oblysyna jumys sapary barysynda óńir jurtshylyǵymen kezdesip, áńgimelesti.
Prezıdent aımaqtyń qarqyndy damyp kele jatqanyna toqtalyp, aldaǵy ýaqytta da aýqymdy jumys atqarylatynyn aıtty. Sondaı-aq birqatar másele boıynsha pikirimen bólisti.
– Dúnıejúzindegi ahýal barshańyzǵa jaqsy málim. Álemdegi jaǵdaı bulyńǵyr, qubylmaly. Sondyqtan, eń aldymen, jastarǵa kóńil aýdarý qajet. Jastarymyz – daryndy, qabiletti. Olarǵa durys baǵdar kórsetip, jaqsy tárbıe, tálim berý mańyzdy. Qazirgi zamanda esirtki, nashaqorlyq sekildi syn-qaterler az emes. Jastardyń bolashaǵy – bilimde. Oıy ushqyr, kókiregi oıaý, kózi ashyq jastar – bizdiń keleshegimiz. Bárimiz bir ult bolyp, el úshin, halyq úshin jumys isteýimiz kerek, – dedi Prezıdent.
Memleket basshysy elimizdi órkendetý jolynda qolǵa alynǵan bastamalar jóninde áńgimeledi.
– «Taza Qazaqstan» aksııasy keń aýqymda júrgizilip jatyr. «Taza» degen – jaqsy sóz. Eń aldymen, arymyz, nıetimiz taza bolýy kerek. Jalpy, Qazaqstan taza bolýy qajet. Bul – bolmysymyzǵa áser etetin úlken is. Ekinshi – sıfrlyq memleket qurý. Zamanaýı, ozyq elge aınalýymyz kerek. Áıtpese damyǵan elder kóshinen qalyp qoıamyz. Sondyqtan sıfrlandyrýdy, jasandy ıntellektini mindetti túrde damytý qajet. Qazaqstanda Ortalyq Azııadaǵy alǵashqy sýperkompıýter iske qosyldy. Buǵan qosa atom stansalaryn salýymyz kerek. Qazir birinshi stansanyń qurylysy bastaldy. Taıaý arada ekinshi AES jobasyn qolǵa alamyz, – dedi Memleket basshysy.
Prezıdent óńir úshin sý tapshylyǵy óte ózekti másele ekenin jetkizdi.
– Sý tapshylyǵyna basa nazar aýdaramyz. Keleshekte de sý mol bolady deı almaımyz. Oǵan daıyn bolýymyz kerek. Sý únemdeýdiń joǵary tehnologııasyn qoldanǵanymyz jón. Memleket sýbsıdııa berip jatyr. Bıyl aýyl sharýashylyǵyna 1 trln teńge berdi. Bul – úlken múmkindik, – dedi Memleket basshysy.
Qasym-Jomart Toqaev mádenıet, óner salasyna mán beretinine toqtaldy. Astana men Almaty qalalarynda táýlik boıy qyzmet kórsetetin eki birdeı Prezıdenttik kitaphana salynyp jatqanyn jetkizdi. Bolashaqta osy sekildi úshinshi kitaphana Qyzylorda qalasynda ashylýy múmkin ekenin aıtty.
El ıgiligin eselegen nysandar
Budan soń Qasym-Jomart Toqaev balalar men jasóspirimderge arnalǵan «Syr juldyzdary» shyǵarmashylyq-ınnovasııalyq akademııasynyń qyzmetimen tanysty. Bul nysan bıyl mamyr aıynda paıdalanýǵa berilgen. Memleket basshysyna akademııa qyzmeti óńir jastarynyń zııatkerlik jáne shyǵarmashylyq áleýetin damytýǵa baǵyttalǵany jóninde baıandaldy.
Keshende basseın, sport túrlerine arnalǵan jattyǵý zaldary, shyǵarmashylyq stýdııalar men zerthanalar bar. Ákimdiktiń málimetine sáıkes Qyzylorda oblysynda qosymsha bilim júıesin damytý aıasynda 2022 jyldan bastap Jańaqorǵan, Jalaǵash jáne Shıeli aýdandarynda Oqýshylar úıi men Shyǵarmashylyq mektepteri boı kótergen.
Byltyr oblys ortalyǵynda zamanaýı Oqýshylar saraıy ashyldy. Buǵan qosa Qyzylordada Kásiptik bilim men jumysshy mamandyqtary boıynsha quzyrettilik ortalyǵynyń qurylysy bastaldy. Búginde Prezıdent saıabaǵynda ýaqyt talabyna saı balalar saýyqtyrý lageri men qysqy baq salynyp jatyr.
Sonymen qatar Memleket basshysy «Qyzylorda-nan» sehyna bardy. «Qyzylorda-nan» jaýapkershiligi shekteýli seriktestiginiń nan-toqash, kondıterlik jáne makaron ónimderin óndiretin kesheni bıyl qazan aıynda iske qosyldy.
Jobanyń jalpy quny – 5,6 mlrd teńge. О́ndiris tolyǵymen avtomattandyrylǵan. О́nimderdiń 30 paıyzǵa jýyǵy kásiporynnyń jeke saýda jelileri arqyly satylady, al 70 paıyzy qala aýmaǵyndaǵy jáne mańyndaǵy dúkenderge jetkiziledi.
Prezıdent barǵan kelesi nysan – jańa jylý elektr ortalyǵy. Bul stansa Memleket basshysynyń ońtústik óńirlerde halyq pen ekonomıka suranysyn qamtamasyz etý jónindegi tapsyrmasyn oryndaý maqsatynda salyndy.
Ortalyq 240 megavatt elektr qýatyn jáne 277 gıgakalorııa jylý energııasyn óndiredi. Jobanyń jalpy quny – 215 mlrd teńge. Jylý elektr stansasy túrkııalyq «Aksa Energy» kompanııasynyń ınvestısııasy esebinen boı kóterdi.
Qazirgi kezde negizgi agregattar, atap aıtqanda, árqaısysynyń qýaty 176 megavatt bolatyn eki gaz týrbınasy, qýaty 95 megavatt bý týrbınasy, ónimdiligi saǵatyna 120 tonnaǵa jetetin eki bý qazandyǵy, qýattylyǵy saǵatyna 150 gıgakalorııany quraıtyn tórt sý qyzdyrý qazandyǵy ornatylyp, tolyq montajdalǵan.
Sonymen qatar Prezıdent Qyzylorda qalasyndaǵy 11 myń kórermenge arnalǵan jańa fýtbol stadıonyn aralap kórdi.
Nysannyń qurylysy bıyl qazan aıynda aıaqtalǵan. Jańa sport kesheni UEFA talaby boıynsha IV sanatqa saı keledi. Arenada halyqaralyq saıystarmen birge mádenı is-sharalardy ótkizýge bolady. Keshende boks, kúres, sporttyq gımnastıka, aýyr atletıka jáne basqa da sport túrlerine arnalǵan zaldar bar.
Memleket basshysy «Qaısar» fýtbol klýbynyń oıynshylarymen áńgimelesti.
– «Qaısar» – elimizde jekemenshikke ótken alǵashqy klýbtardyń biri. Aldaǵy ýaqytta fýtbol akademııasy salynady. Klýbtyń keleshegi jarqyn bolady dep oılaımyn. Barshańyzǵa tabys tileımin, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Kezdesý sońynda Prezıdent fýtbol dobyna qoltańba qoıdy.
Buǵan qosa Prezıdent óńirdiń tarıhı-mádenı murasymen tanysyp, arheologııa, etnografııa, Qazaqstannyń burynǵy jáne qazirgi tynys-tirshiliginen habar beretin zaldardy aralap kórdi. Bıyl jazda boı kótergen mýzeıde 12 taqyryptyq zal jabdyqtalǵan. Qazir mekeme qorynda 70 myńǵa jýyq jádiger bar.
Sodan soń Qasym-Jomart Toqaev Qyzylorda qalasyndaǵy Ústel tennısi ortalyǵyna bardy. Keshendi salýǵa oblys bıýdjetin ońtaılandyrý barysynda únemdelgen qarajat esebinen 2,5 mlrd teńge qaralyp, qurylys byltyr qazan aıynda aıaqtaldy. Sondaı-aq «Samruk Kazyna Trust» áleýmettik jobalardy damytý qory 900 mln teńge qarjy bóldi.
Zamanaýı úlgide salynǵan ortalyqta 16 ústel tennısi ornalasqan oıyn alańy, 350 kórermenge arnalǵan oryndar, jattyǵý zaly men ákimshilik bólmeler bar. Munda 52 qyzmetker jumys isteıdi. Búginde onda 280 bala ústel tennısimen turaqty túrde shuǵyldanady.
