Turaqtylyq pen ósip-órkendeý jolynda

Qazaqstan Respýblıkasynda kezekten tys ótken prezıdenttik saılaý taqyrybyna sheteldik BAQ-tar áli de oryn berip jatyr. Túrli basylymdar men aqparat agenttikteri, tele- jáne radıo arnalar údemeli qarqynmen damý ústindegi eldegi beıbitshilik pen turaqtylyqtyń kepili retinde jumys ústindegi Nursultan Nazarbaevqa ózderiniń daýystaryn bergen sarapshylardyń, qarapaıym qazaqstandyqtardyń sózderinen kúni búginge deıin úzindiler jarııalaý ústinde. Sonymen qatar, qazaqstandyqtardyń saılaý ýchaskelerine kelý deńgeıiniń buryn-sońdy bolmaǵan rekordtyq kórsetkishke kóterilgeni de erekshe qubylys retinde atalýda. Qazaqstanda sá­ýir aıynyń aıaǵynda ótken prezıdenttik saılaýda qazaqstandyq saılaýshylar ózderiniń daýystaryn Nursultan Nazarbaevqa berdi. О́ıtkeni, olar onyń basqarýynsyz eldiń bolashaǵyna qatty alańdaıdy. El halqynyń sózderine qaraǵanda, bul – kandıdattar arasyndaǵy qandaı da bir tańdaý emes, shyn máninde úlken súıispenshilikke ıe kóshbasshysyn jalpynyń qanshalyqty qýattaıtynyn ǵana aıǵaqtap beretin úderis. Kompıýterlik tehnologııalar salasyndaǵy 26 jastaǵy maman Mıras Muhamedraqymovtyń sózi bylaısha shyqty: «Men basqa kandıdattardy sonshalyqty jaqsy bilemin dep aıta almaımyn. Biz, birinshi kezekte, Ýkraınanyń qaıtalanbaǵanyn qalaımyz. Munyń barlyǵy bizge turaqtylyq úshin qajet». Saılaý ýchaskesinen shyqqan kezde suralǵan adamdardyń barshasy derlik kimge daýys bergenderin aıqaılap aıtyp jatty. Sebebi, olar ózderiniń daýysyn Nursultan Nazarbaevqa bergen bolatyn. Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetiniń býhgalterlik mamandyqta oqıtyn 19 jasar stýdenti Dana Jaqsylyqova óz sózinde Nursultan Nazarbaev eldiń erteńin eńselendire túsetinin atap kórsetti. Qazaqstanda júrgi­zilgen monıtorıngtik saýaldama kóptegen qazaqstandyqtardyń kezekten tys prezıdenttik saılaý ótkizý týraly ıdeıany qoldaǵandaryn kórsetip bergen edi. Saılaýdan keıingi málimetter bul saýaldamanyń aqıqattyǵyn jan-jaqty dáleldedi. Saılaý ýchaskelerine kelgen 10 mıllıonǵa jýyq qazaqstandyqtyń 97 paıyzdan astamy ózderiniń daýystaryn tanymal kóshbasshy Nursultan Nazarbaevqa bergeni belgili bolyp otyr. Jalpy, eldegi kezekten tys saılaý Qazaqstanǵa búgingi álemdik syn-qaterler jaǵdaıynda óziniń tańdap alǵan ósip-órkendeý jolymen júrýine múmkindik týǵyzady dep sanalady. Osy turǵydan kelgende, eldegi saılaýdyń ashyq ta móldir bolǵany, ádiletti ótkeni eshkimdi de kúmándandyrmasa kerek. Qazaqstan – álemdegi úılesimdi jáne turaqty qoǵamy, asa jedel damyp kele jatqan ekonomıkasy bar el. El jaqsy kórshi jáne qurmetti saıası seriktes retinde qarastyrylady. KSRO ydyraǵannan keıin Qazaqstanda muraǵa tek eskirgen óndirister, memlekettik álsiz sektor jáne túrli etnostar men dinı toptardan turatyn halyq qalǵan bolatyn. Qazaqstan bar-joǵy 20 jyldyń ishinde etnosaralyq úılesimdilikti ilgeriletip qana qoımaı, tabysty, turaqty, sondaı-aq, jarqyn bolashaqqa umtylǵan elge aınalyp otyr.   Prezıdent Nursultan Nazarbaev aldyn ala senimdilik bildirgenindeı, Qazaqstan halqy prezıdenttik saılaýda óziniń bolashaǵy, balalarynyń bolashaǵy jáne ósip-órkendegen Qazaqstannyń bolashaǵy úshin óz daýystaryn berdi. Nursultan Nazarbaev elge tikeleı shetel ınvestısııasy retinde 200 mıllıard dollar tartý jolymen naryqtyq reformalarǵa barynsha úlken nazar aýdardy. Sóıtip, Astana búginde postkeńestik keńistikte ekinshi asa iri ekonomıkaǵa aınalyp úlgerdi. Qazaqstan munaıdy da burynǵy keńestik elder arasynda Reseıden keıingi óndiretin ekinshi iri el bolyp tabylady. Saılaý ýchaskeleriniń esigi ashylǵan tańerteńgi 7.00-den bastap saılaý ýchaskeleriniń aldynda uzyn-sonar kezekter paıda boldy. Sondaı saılaý ýchaskeleriniń biri keıinirek Nursultan Nazarbaevtyń ózi daýys bergen Oqýshylar saraıy edi. «Men súıikti Nazarbaev úshin daýys beremin, árıne. Ol bizge bárin – zeınetaqy, tegin medısınalyq qyzmet kórsetý usyndy, Qudaıǵa shúkir, ash-jalańash ta emespiz. Bizge budan artyq ne kerek? Jaratqan oǵan densaýlyq bersin», – deıdi 68 jastaǵy zeınetker Vera Kalınına.   Kóptegen qazaqstandyqtar Astana men Almaty qalalarynda ornalasqan saılaý ýchaskelerinde uzyn da ıreleńdegen kezekterge turdy. Kezekter prezıdenttikke kandıdat Nursultan Nazarbaevqa daýys berý úshin tizilgenin aıta ketý kerek. Olardyń barlyǵy da ózderiniń azamattyq paryzdaryn óteýge kelgendikterin málimdedi. Almatylyq stýdent Gúlmıra Bardyǵulovanyń málimdeýinshe, elde saıası daǵdarys oryn almaýy úshin óz daýysyn N.Nazarbaevqa bergen. Onyń sózine qaraǵanda, «jastar óziniń paryzdaryn jaqsy túsinedi. Eshkim eshkimdi daýys berýge májbúrlep jatqan joq. Biz Qyrǵyzstandaǵy tóńkeristerdi, Ýkraınadaǵy soǵysty kórdik. Eshkim de Qazaqstannyń ondaı daǵdarysqa urynǵanyn qalamaıdy». Al Jezqazǵanda, kenshiler qalasynyń birinde, saılaýshylar birinen keıin biri Nursultan Nazarbaevqa «soǵys bolmaýy úshin» óz daýystaryn berip jatty. Olar Is basyndaǵy Prezıdenttiń elde turaqtylyqty saqtaı alatynyna záredeı de kúmándanbaıdy.   Qazaqstanda osymen besinshi ret ótken prezıdenttik saılaý daýys berýge kelýshilerdiń bul joly rekordtyq kórsetkishke jetkenin kórsetip berdi. Saılaý ýchaskelerine ózderiniń tańdaýlaryn jasaýǵa kelgender búkil saılaýǵa qatysýǵa tıistilerdiń 95-ten astam paıyzdy qurady. Sóıtip, eldiń qazirgi Kóshbasshysy Nursultan Nazarbaev 97,7 paıyz daýys alyp, aıqyn basymdyqpen jeńiske jetti. «Prezıdenttik saılaý tynyshtyq jáne móldirlik jaǵdaıynda ótti», – dep málimdedi OSK-nyń hatshysy Baqyt Meldeshov. Al OSK tóraǵasynyń orynbasary Vladımır Foos saılaý ýchaskeleri jabylǵan saǵat 20.00-de daýys berýge kelgenderdiń rekordtyq kórsetkishke jetkenin atap kórsetti. N.Nazarbaev buǵan deıin kóptegen áleýmettik-ekonomıkalyq jáne saıası reformalardy tabys­ty júrgizgen bolatyn. Endi memlekettik apparatty jańǵyrtyp, jekemenshikti qorǵaıtyn, ınvestısııalardyń qaýipsizdigin qamtamasyz etetin zańdardy jaqsartý, ındýstrııalandyrý negizinde ári qaraıǵy ekonomıkany ósýdi qamtamasyz etý nıetinde. Osynyń barlyǵy orta taptyń ósý qarqynyn jedeldetýi tıis.