Qulpynaı, jartylaı ashy buryshpen qatar banan, papaııa, kıvı, lımon, qurma talyn ósirýdi qolǵa alyp jatyr. Organıkalyq tyńaıtqysh sanalatyn bıogýmýs ta osy «Agro týr» sharýa qojalyǵynda óndiriledi. Saryaǵash aýdany, Jibek joly aýyldyq okrýgi Zortóbe eldi mekeninde ornalasqan, Tursyn Tashojaev basqaratyn sharýa qojalyǵy jylyjaı keshenderine kókónis kóshetterin tapsyryspen daıyndap ta beredi.
«Kóshet tapsyrys bergen kúnnen bastap 45-50 kúnde daıyn bolady. Jańa qurylǵynyń kómegimen bári avtomatty túrde iske asyrylady. Tuqym sebilgen ydys ınkýbatorda 25,7 gradýstyq birqalypty temperatýrada eki kún saqtalady. Sodan soń tuqymnan topyraqty jaryp, óskin ósip shyǵady. Plastık qutyǵa salynǵan kóshetterdi alyp, arnaıy jylyjaıda ósiremiz. Ol jerde avtomatty túrde óz ýaqytymen sýarylady, jylyjaıdaǵy ylǵaldylyqty birqalypty deńgeıde ustaý óte mańyzdy», deıdi qojalyq basshysy.
Qara topyraqqa sebilgen tuqymdy kúndiz-túni tynym tappaı baptap, kútimge alý qajet. Kóshetterdi daıyndaýda ıtalııalyq qondyrǵynyń kómegi kóp. Jańa qondyrǵy eńbek ónimdiligin anaǵurlym arttyra túsken. Buryn mundaı eńbekti atqarý úshin birneshe adam jumysqa tartylatyn. Qazir bir qondyrǵy birneshe adamnyń jumysyn atqaryp otyr.
Sapaly ónimimen óńirge tanylǵan sharýa T.Tashojaev Derbisek aýylynda týyp-ósken. Shymkenttegi M.Áýezov atyndaǵy Ońtústik Qazaqstan zertteý ýnıversıtetin ınjener mamandyǵy boıynsha bitirgen. Egindi baptaýdy bala kezden kórip ósken maman bilim-biligin aýyl sharýashylyǵyna arnady.
«Raýshan gúlin egip bastaǵan alǵashqy kásibim jaqsy nátıje berdi, – deıdi T.Tashojaev. – Keıin basqa da daqyldardy ósirýge bel býdym. Jalpy dıqanshylyq qyzyǵy men qıyndyǵy qatar órbigen kásip. Istiń kózin tapqan adam árdaıym tabysty bolady, molshylyqqa keneledi. Qazirgi jetken jetistigimiz qajyrly eńbegimizdiń nátıjesi. Jınalǵan árbir qarajatty jelge shashpaı, únemdep, sharýashylyqtyń damýyna jumsadyq. Sol arqyly kásibimiz keńeıip, sharýashylyqtyń ınfraqurylymy jaqsardy. Infraqurylymnyń jańǵyrtylýy birinshi kezekte eńbek ónimdiliginiń artýyna jaqsy yqpal eteri sózsiz».
Sharýa qojalyǵy búginde kóshetterdi arnaıy tapsyryspen óndirip, ózge óńirlerge jiberedi. Kóshetter temperatýrasy 25 gradýs, ylǵaldylyǵy 70%-dy quraıtyn ortada óndiriledi. Kóshet óndirisinde barlyq tehnologııa qatań saqtalýǵa tıis. Sonyń ishinde eń basty talap – kóshetterdi úsikke uryndyryp almaý qajet. Sýyqqa ushyramaǵan, jel maıystyrmaǵan kóshetter birdeı deńgeıde jaıqalyp ósip shyǵady. Keıingi jumystar – kóshetterdi retteý, aralaryn ashý. Sharýa qojalyǵy kóshet óndirisinde torfty qoldanady. Ony Eýropa elderinen aldyrady. «Vermıkýlıt» deıtin materıal Túlkibas aýdanyndaǵy Sastóbe aýylynan ákelinedi.
Egin sharýashylyǵynan bólek T.Tashojaev jylqy, iri qara, qoı, qus ósiredi. Tipti omartashylyqty kásip etip, jemisterdiń gúlin tozańdatatyn bal aralar baptaıdy. Búginde sharýashylyqta jıyrmadan astam adam turaqty eńbek etedi. Olardyń eńbegi ádil baǵalanyp, árdaıym áleýmettik turǵyda kómek berilip otyrady. Sharýa qojalyǵy egistiginiń aınalasyna qurma, injir, anar taldary egilgen. Sondaı-aq aýyl sharýashylyǵy daqyldaryn ósiredi. Organıkalyq tabıǵı jolmen óndirilgen ónim keremet tátti bolady. Oǵan sharýa qojalyǵynyń dámi erekshe qulpynaıy dálel. Osyndaı nátıjeli isterinen habardar kóptegen sharýashylyq tájirıbe almasqysy keledi.
Sharýa qojalyǵy sheteldik agronomdarmen de tájirıbe almasyp turady. Baýyrlas eldiń tehnologııasymen tanysyp, solardyń ozyq tájirıbesin engizý maqsatynda qojalyq tóraǵasy Túrkııa eline kóp saparlaıdy. Túrkııadan bólek, kásipker Nıderland eliniń de aýyl sharýashylyǵyn, tehnologııasyn kórip qaıtqan. Sebebi búginde elimizdegi sharýashylyqtar osy eldiń tuqymdaryn kóp paıdalanady. Ámbebap dıqan aýyl sharýashylyǵy ónimderiniń ımporty óńirde az bolǵanyn qalaıdy. Sol turǵyda banan, papaııa, kıvı sııaqty ystyq jaqta ósetin tropıkalyq jemisterdi ózimizde ósirip, klımattyq jaǵynan jersindirýdi jón kórip otyr.
Túrkistan oblysy
