Sýret: airpres.kz
217 otbasy turatyn aýyldaǵy negizgi jumys kózi «Baýmanskoe 2030» seriktestigi jumysynyń qojyraýyna baılanysty kúrdeli máseleler oryn alyp otyr. Atap aıtqanda, eńbekaqy, áleýmettik tólemder, salyq tólenbegen. Seriktestik dırektory Baǵdat Maratov, quryltaıshy ınvestor «Aızet Farms» seriktestiginiń basshysy Talǵat Zeınýllın.
Erterekte aqyq dán ósirip, aqtyly mal órgizgen «Baýmanskoe» aýylynyń ataq-dańqy oblys kóleminde dúrildep turatyn. Topyraǵy qunarly, jaıylymy birshama keń. Mal azyǵyn daıyndaýǵa mol múmkindik bar. Aýyl turǵyndarynyń aıtýlaryna qaraǵanda, jumys durys uıymdastyrylmaı, eginshilik mádenıeti, ilkidegi eńbek dástúri kúrt úzilgennen keıin tabys ta azaıa bastaǵan. Sózimiz dáleldi bolsyn, naqty derekterge júginelik. Seriktestik esebinde jalpy kólemi 58 184 ga aýylsharýashylyq jeri bar. Onyń 30 971 gektary egistik alqaby, 27 048 gektary jaıylymdyq jer. Eger osy jer kólemi tyńǵylyqty paıdalanylsa, aýyl turǵyndarynyń aýzynan aq maı aǵyp otyrar edi.
Bıyl kóktemde seriktestiktiń 16 myń ga egistik alqabyna «KDK Agro» jaýapkershiligi shekteýli seriktestigi dán sińirdi. Kúzde gektar berekesi nebári 8 sentnerden aınaldy. Osy arada jazdyń jaýyn-shashyndy, egin sharýashylyǵyna meılinshe qolaıly bolǵandyǵyn aıta ketelik. О́ńirde gektar berekesi 16,3 sentnerden aınalyp, qut qambaǵa 7,6 mln tonna altyn astyq quıyldy. Bul derekterdi salystyrý úshin aıtyp otyrmyz.
Qaýqarsyz basshylar qaýsaǵan tehnıkamen jumys istegennen keıin seriktestik egin oraǵyn eń sońǵylardyń biri bolyp aıaqtady. Kóktemgi egiste de kidiris kóp boldy. Eń basty sebebi – adam kúshi men tehnıkanyń jetispeýshiligi.
– Seriktestiktiń egistik alqabynda birneshe ret bolyp, qalyptasyp otyrǵan jaǵdaıdy óz kózimmen kórdim, – deıdi Egindikól aýdanynyń ákimi Iýrıı Kýrýshın. – О́nimniń tómen bolýyna uıymdastyrý jumysynyń shalaǵaılyǵy sebep bolyp otyr.
Mine, osy arada jergilikti bılik durys sheshim qabyldaýy kerek edi. Qazir az jerden mol ónim alý kerektigi jıi aıtylady. Al bar jerdi uqsata almaý múldem túsiniksiz jaı. Bıyl Egindikól aýdandyq aýyl sharýashylyǵy, jer qatynastary jáne kásipkerlik bólimi Aqmola oblystyq aýyl sharýashylyǵy jáne jer qatynastary basqarmasyna «Baýmanskoe 2030» seriktestiginde 27 048 ga jaıylymdyq jerdiń, 4 440 ga egistik jerdiń ıgerilmeı jatqandyǵy týraly materıal túsirgen.
– Týsyrap bos jatqan jer tozyp ketti, – deıdi aýyl turǵyny Aleksandr Kýkarsev. – Munshama jerden mal baǵyp, egin egip, qanshama ónim alýǵa bolar edi. Aýyl turǵyndary paılaryn da ala almaı otyr. Uıat ta bolsa aıtaıyq, qazir qarajaty joq qarapaıym halyq azyq-túlik dúkeniniń aldynda bir-birinen qaryz surap júr.
Bıyl shilde aıynda quryltaıshy ınvestor «Aızet Farmas» seriktestiginiń esebinde 120 bas mal bolǵan. Seriktestik «Baýmanskoe 2030» seriktestigine tıesili jaıylymda malyn baqqan. Arada biraz ýaqyt ótkennen keıin ol mal da belgisiz jaqqa ketti. Eger seriktestik jumysyn oń jolǵa qoıyp, egin sharýashylyǵymen birge mal sharýashylyǵyn da damytatyn bolsa, aýyl turǵyndaryn turaqty jumyspen qamtamasyz eter edi. Mehanızatorlar jaz boıy mal azyǵyn daıyndasa, ózgeleri mal baǵyp, tabys tabýǵa múmkindik alar edi. Daıyn ferma, bos jatqan jer bolsa da, mundaı jumys uıymdastyrylmaı otyr.
– Nátıjesinde, aýyldaǵy áleýmettik-turmystyq ǵımarattar qańyrap bos qaldy, – deıdi aýyl turǵyny Dmıtrıı Ivanıýk. – Aýyldyq klýb, balalar baqshasy, eski feldsherlik-akýsherlik pýnkt jylý berilmegendikten jumys istemeı tur. Qaraýsyz ǵımarattar tozyp barady. Sebebi munyń barlyǵy bankke kepildikke qoıylǵan.
«Baýmanskoe 2030» seriktestigi salyq pen bıýdjetke tóleıtin ózge tólemder úshin 233,5 mln teńge qaryz. Onyń 105,7 mln teńgesi respýblıkalyq bıýdjetke, 71,6 mln teńgesi oblystyq bıýdjetke, 56,2 mln teńgesi aýdandyq bıýdjetke tıesili. Áleýmettik tólemderge baǵyttalatyn qarjy da tólenbegen. Qaryz 20,2 mln teńgege jetken. Mindetti zeınetaqy tólemderine 17,4 mln teńge bereshek bolyp otyr. Keıbir derekterge qaraǵanda, eńbekaqyǵa bereshek kólemi 117 mln-ǵa jetken. 2024 jyldan beri qordalanyp qalǵan qaryz da bar. Seriktestik jumysshylary kóktemgi egis, kúzgi oraq kezindegi eńbekaqylaryn ala almaı júr.
Aýyl turǵyndary qordalanǵan eńbekaqy, zeınetaqy tólemderi týraly dabyl qaǵyp, aýdan ákimine birneshe márte barǵan. 2025 jylǵy 20 mamyr kúni aýdan ákimi Iý.Kýrýshınniń turǵyndarmen kezdesýi kezinde «Baýmanskoe» aýylynyń turǵyndary N.Iýrchenko men A.Dýmına osy máselelerdi taǵy da kótergen. 17 qazanda aýdandyq mádenıet úıinde ótken jıynda da osy másele aıtylǵan. Áıtse de, aýyl turǵyndarynyń aryz-shaǵymy eskerilmeı otyr.
Aqmola oblysy,
Egindikól aýdany
