Keshe Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Senatynyń Tóraǵasy Qasym-Jomart Toqaev Konstıtýsııanyń 72-babyn basshylyqqa ala otyryp, Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń kezekten tys saılaýyn taǵaıyndaý máseleleri reglamenttelgen Respýblıka Konstıtýsııasynyń 41-babynyń 3-1-tarmaǵyn resmı túsindirý týraly úndeý joldady.
Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti – Elbasy N.Á.Nazarbaevqa úndeý
Qurmetti Nursultan Ábishuly! Qazaqstan Respýblıkasy Parlamentiniń Senaty 2015 jylǵy 14 aqpanda Qazaqstan halqy Assambleıasynyń Keńesi usynǵan kezekten tys prezıdenttik saılaý ótkizý týraly bastamany tolyǵymen qoldaıdy. Ýaqyt talabynan týyndap otyrǵan bastama barsha halyqtyń qyzý qoldaýyna ıe bolyp, qazaqstandyq qoǵamda oń pikirler týǵyzýda. Halyqaralyq ahýal shıelenisken, álemde qaqtyǵysty jaǵdaılar týyndaǵan jáne jahandyq ekonomıkadaǵy daǵdarystyq qubylýlar oryn alyp otyrǵan ýaqytta ishki saıası turaqtylyq qamtamasyz etilip, álemniń eń damyǵan elderiniń tobyna kirý maqsatynda Sizdiń «Qazaqstan-2050» uzaq merzimdi Strategııańyzdy, «Máńgilik El» tujyrymdamasyn jáne «Nurly Jol» baǵdarlamasyn tabysty iske asyrý úshin qolaıly jaǵdaılar jasalýy tıis. Sizdiń dana ári myqty kóshbasshylyǵyńyzdyń arqasynda Qazaqstan halqy elimizdiń qalyptasýy men damýyndaǵy barlyq qıyndyqtardy abyroımen eńsere bildi. Siz táýelsizdik jyldarynda damyǵan naryqtyq ekonomıkasy, halyqaralyq qoǵamdastyqtaǵy bedeldi ustanymdary bar tabysty memleket qura bildińiz. Sondyqtan da, qazaqstandyqtardyń búgingi tańdaǵy barlyq jetistikterin: turaqty ekonomıkalyq ósýdi, demokratııanyń damýyn, ultaralyq kelisim men áleýmettik ıgiligin Sizdiń esimińizben baılanystyrýy zańdy. Qazaqstan damýdyń jańa satysyna aıaq basýda. Osy oraıda, belgilengen reformalardy odan ári júrgizýge baǵyttalǵan Sizdiń baǵdaryńyzdy tabysty júzege asyrýdyń sózsiz sharty bolyp tabylatyn turaqtylyqtyń mańyzy zor. Biz, Parlament Senatynyń depýtattary, kezekten tys prezıdenttik saılaý ótkizý elimizde beıbitshilikti, birlik pen kelisimdi nyǵaıtýǵa yqpal etetindigine senimdimiz. Asa qurmetti Nursultan Ábishuly, Sizden Qazaqstan halqy Assambleıasy Keńesiniń bastamasyn qoldap, kezekten tys prezıdenttik saılaýdy belgileý týraly máseleni qarastyrýyńyzdy suraımyz. Astana, 2015 jylǵy 19 aqpan.
Janashyr júrekten shyqqan tilek
Prezıdenttik saılaýdy merziminen buryn ótkizý týraly Qazaqstan halqy Assambleıasy Keńesiniń usynysyn men de tolyǵymen qoldaımyn. Assambleıa – búginde shyn máninde keńese oılasyp, keńinen pishetin parasatty uıymǵa aınalyp otyr. San alýan halyqtyń basy qosylǵan bul uıymnyń bizben tilegi de bir, maqsaty da bir. Prezıdenttik saılaýdy merziminen buryn ótkizý týraly olardyń bul bastamasyn da sondaı janashyr júrekten shyqqan tilek dep qabyldadym. Qazirgi zaman – shapshań zaman. Onyń jyldamdyǵyna, ekpinine kópshiligimiz ilese almaı jatyrmyz. Al Elbasynyń jańashyl jyldamdyǵyna is-áreket túgili, sana jaǵynan da kósh keıin qalyp jatqanymyzdy jasyrmaımyz. Sondyqtan, taǵy qaıtalaımyn, men bul usynysty der kezinde jáne kóregendikpen jasalǵan bastama dep sanadym. Sebebi, kelesi jyly eki saılaý – prezıdenttik jáne parlamenttik saılaýlar qatar kelip otyr. Onyń ózi qaı jaǵynan bolsa da – ekonomıkalyq, saıası jaǵy bolsyn, úlken kúsh-jigerdi talap etedi. Sony alqyndyrmaı, aptyqpaı, el-jurtymyzdy sharshatpaı baıyppen atqarýǵa da bolmas pa! Iаǵnı, keń ýaqytta prezıdenttik saılaýdy erterek ótkizip jibergen jón ekeni sózsiz. Elbasynyń tynymsyz qyzmetin, el damýy jolyndaǵy eren eńbegin, halqyna degen zor yqylasyn bárimiz jaqsy bilemiz. Onyń ústine, Elbasynyń jyl saıynǵy Joldaýlarynyń barshasy – úlken danalyqpen jasalǵan ómirsheń qujattar. Olar elimizdiń bolashaq damýyn aıqyndaıtyn memlekettik aýqymdy jobalar men baǵdarlamalar. Sonyń biri – «Nurly Jol». Aty aıtyp turǵandaı-aq, «Nurly Jol» degen sózdiń arǵy jaǵynda talaı sharýa jatyr. Osy joba aıasynda elimizdiń túkpir-túkpirin jalǵastyratyn joldar salynady. Osylaısha, dańǵyl avtobandar men jańadan salynatyn joldar elimizdiń tutastyǵy men birligin saqtaýǵa jumys istemek. Qazaqta «jol azaby – kór azaby» deıtin ataly sóz bar. Sol jol azabynan qutqarý, joldardyń ózi birimen-biri qatynasyp jatqanda, Eýropa men Qytaıdy, Ońtústik pen Soltústikti, Shyǵys pen Batysty burynǵydan da jaqyndastyryp, alys jatqan óńirlerdegi ózara baılanysty arttyrý, aǵaıyn-týysqanǵa barǵanda dańǵyl jolmen sharshamaı baryp-qaıtýymyz – barlyǵy halyq ıgiligi úshin jasalmaq dúnıeler. Nátıjesinde jol boıyndaǵy halyqqa jumys tabylady, jumysy bar adamnyń turmysy da jaqsarmaq. Al «Máńgilik El» ıdeıasy – babalarymyz yqylym zamannan beri ańsap kele jatqan armany edi ǵoı! Sonyń bári búginde júzege asa bastady. Kezinde Abylaı han: «Bar edi úsh armanym, áttegen-aı, el qylyp, qala salyp, biriktirip kete almadym», dep kókiregi qars aıyrylyp, ókinip ketken eken. Babalardyń sol armany, minekı, búgin oryndalyp jatyr. Arman bolǵan zamannyń kýágerleri –sizder men bizder baqyttymyz. Shúkir deıik, bardy kóre bileıik, qanaǵatshyl bolaıyq, osyǵan jetkizgen Allaǵa myń da bir rahmet deıik. Sondyqtan da, alda kele jatqan álemdik qarjy-ekonomıkalyq daǵdarystyń qyspaǵy kezinde, qaýip-qateri mol zamanda elimizdiń bolashaǵynyń berik, Táýelsizdigimizdiń baıandy bolýyn esten shyǵarmaıyq. Ol úshin buǵan deıin talaı synnan ótken, osy jyldar boıy eliniń amandyǵy, jeriniń tutastyǵy jolynda salıqaly da kóregen saıasat júrgizip kelgen Elbasymyzǵa jańa mandat berip, yqylaspen senim bildireıik.
Sábıt ORAZBAEV, Qazaqstannyń halyq ártisi, Memlekettik syılyqtyń laýreaty.
Syrtqy barlaý ardagerleri de qoldaıdy
Biz, Qazaqstan syrtqy barlaýynyń ardagerleri, Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentin merziminen buryn saılaý týraly bastamany qoldaımyz! Álemdik qarjy-ekonomıkalyq daǵdarystyń kúsheıýi men kúrdeli halyqaralyq ahýaldyń ýshyǵýy jaǵdaıynda kezekten tys prezıdenttik saılaýdyń ótýi ýaqyt talabyna sáıkes keledi. Taıaý Shyǵys, Soltústik Afrıka men Aýǵanstan-Pákistan aımaqtarynda kúrdeli ahýaldyń keleńsiz túrde beleń alýy saldarynan halyqaralyq terrorızm men dinı ekstremızm qaterleriniń odan ári órshýi turǵysynda osyndaı sheshimniń qabyldanýy ýaqytqa saı jáne oryndy jasalǵan qadam bolyp tabylady. Bul barlyq qoǵamdy biriktirýge sebepshi bolýmen qatar, ulttyq qaýipsizdigimizdi qamtamasyz etý boıynsha aldyn alý sharalaryn qabyldaýdy jáne syrtqy qaterler men táýekelderge nazarlarymyzdy aıryqsha aýdarýdy talap etedi. Kezekten tys ótetin prezıdenttik saılaý elimizdiń damýyna jańa qosymsha serpin berip, «Nurly Jol – bolashaqqa bastar jol» baǵdarlamasy men «Qazaqstan-2050» uzaq merzimdi Strategııasyn jáne «Máńgilik El» ıdeıalaryn tıimdi júzege asyrýǵa uıytqy bolatyny sózsiz. Qazaqstan syrtqy barlaýynyń ardagerleri Otanymyzdyń ornyqty damýy men serpindi ilgerileýine baǵyttalǵan bastamalardy árqashan qoldap keledi jáne qoldaı beredi. Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentin merziminen buryn saılaý týraly usynystyń qazaqstandyqtar tarapynan qoldaýǵa ıe bolatynyna senimdimiz.
Júken MARDENOV, syrtqy barlaý ardageri, «Generaldar keńesi» qoǵamdyq birlestiginiń múshesi, otstavkadaǵy general-maıor.
Oryndy bastama – halyqtyń qamy
Qazaqstan halqy Assambleıasynyń músheleri Parlamentte oryndy bastama kóterip, úndeý joldady. О́ıtkeni, keler jyly Konstıtýsııamyzǵa sáıkes prezıdenttik jáne parlamenttik saılaýlar ótýi tıis. Bul – kezekti naýqan emes, barlyq halyq úshin óte jaýapty kezeń. Onyń ústine ekonomıkalyq daǵdarys álem halyqtaryn oılandyryp turǵan kezeńde eki birdeı saılaý ótkizý qıyndyq týǵyzady. Sondyqtan, Elbasymyzdy bıyl saılap alyp, senim mandatyn tapsyrýymyz kerek. Qazaqstanda turatyn ártúrli etnos ókilderiniń basym kópshiligi óz elinen zorlyqpen kóshirildi. Sonda baýyrmal qazaq halqynyń baýyrynan saıa tapty. Al Memleket basshysy N.Nazarbaev árbir ulttyń, ulystyń Qazaqstanda teń dárejede ómir súrýin qamtamasyz etti, qamqorlyǵyn jasap keledi. Ár alýan daǵdarystardan Qazaqstandy aman-esen alyp shyǵyp jatyr. «Nurly Jol – bolashaqqa bastar jol» memlekettik baǵdarlamasy halqymyzdyń alańsyz ómir súrýine alǵyshart jasaýda. «Byltyr ekonomıkaǵa 1 trln. teńge bólingenin taǵy bir eske salyp ótkim keledi. Aldaǵy úsh jylda 3 mlrd. teńgeden bóletin bolamyz. Sondaı-aq, halyqaralyq qarjy ınstıtýttarynan shamamen 10 mlrd. taǵy bar. Qazaqstan úshin qandaı qomaqty qarjy bólinip jatqanyna nazar aýdaryńyzdar. Sizderdiń aldaryńyzda osy qarjyny ıgerip, ekonomıkaǵa baǵyttaý syndy úlken mindet tur. Ár mınıstrdiń, Úkimet múshesiniń, qala nemese oblys ákimderiniń jáne t.b. aldyndaǵy úlken mindet. Endi elestetip kórińizder. Osynyń bárin Úkimet ortalyqtan baqylap, jumystyń toqtap qalmaýyn qamtamasyz etýi kerek», dep atap ótti Memleket basshysy Úkimette ótkizilgen keńeste. Iаǵnı, dúnıejúzinde qandaı qıynshylyq bolsa da bizdiń halyq tarshylyq kórmeıdi. Onyń kepili – Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev. Sondyqtan da saılaýdy bıyl ótkizý óte mańyzdy. Memleket basshysyna strategııalyq baǵdarlamany tolyǵymen iske asyrýǵa múmkindik berilgendigin qalaımyz. Roza PAK, №45 mektep-gımnazııanyń dırektory, qalalyq máslıhattyń depýtaty. ShYMKENT.
Halqymyzǵa qajet shara
Bizdiń Elbasymyz Nursultan Ábishuly Nazarbaev el úshin týǵan ul, halqynyń qamqorshysy, Táýelsiz Qazaqstannyń negizin qalaýshy, álem moıyndaǵan saıasatker. Dúnıejúzinde bolyp jatqan turaqsyzdyq, daǵdarys, ártúrli shıelenisterdi estip, kórip otyrǵan qazaqstandyqtar egemen elimizdiń saıası-ekonomıkalyq, áleýmettik turaqty damýyn tek Elbasynyń esimimen baılanystyrady. Esimde, 1998 jyldyń kúzinde Ońtústik-Shyǵys Azııa daǵdarysy kezeńinde de biz, Parlament depýtattary, Elbasyna merziminen buryn prezıdenttik saılaý ótkizý týraly usynys jasaǵanbyz. Ol da ýaqyt talaby bolatyn. Sol bir saıası sharadan Qazaqstan halqy tek utysqa shyqty. Elimizdiń ekonomıkalyq qarqyndy damýy sol jyldardan bastalǵany barshamyzǵa belgili. Qazir de saıası turǵydan «etek-jeńimizdi jıyp», osynaý álemdik daǵdarys kezinde ekonomıkalyq ál-aýqatymyzǵa erekshe kóńil bóletin sát týyp otyr. Alǵa qoıyp otyrǵan maqsattarymyz da orasan zor. Olar Elbasy jarııalaǵan «Nurly Jol», «Qazaqstan-2050» baǵdarlamalary, «Máńgilik El» ıdeıasy. Endi osylardy júzege asyrý kerek. Prezıdenttik saılaý – elimizdiń saıası turaqtylyǵy, halqymyzdyń birligi men tirligi, yntymaǵy men beriktigi úshin qajet shara. Sondyqtan da, Qazaqstannyń Tuńǵysh Prezıdentinen Qazaqstan halqy Assambleıasy Keńesiniń merziminen buryn prezıdenttik saılaý ótkizý týraly usynysyna kelisim berýin suraımyz.
Muhambet KО́PEEV, qoǵam qaıratkeri. ASTANA.
Beıbit tirligimiz úshin kerek
Qazaqstanda turyp jatqan ulttar men ulystardyń barlyǵy da baqytty jandar dep oılaımyn. Tek men emes, olardyń barlyǵy da kún saıyn teledıdardan aınalamyzdaǵy elderde bolyp jatqan berekesizdikti kórip, bilip otyrypty. HHI ǵasyrda beıbit turǵyndardyń atys-shabystan azap, zardap shegýi, mert bolýy qandaı aqylǵa syıady? Kúızelgen adamdarǵa qarap, tula boıyń shymyrlaıdy. Tutas el túgil, bir otbasynda bir kún urys-keris bolsa, bereke ketedi. Keńqoltyq qazaq halqy «bir kún urys bolǵan úıden qyryq kún yrys kóteriledi» degen ǵoı. Otbasynyń berekesi shańyraq ıesine baılanysty. Sondaı-aq, eldiń qandaı bolýy da Elbasyna, Kóshbasshyǵa baılanysty. Biz Qazaqstanda Elbasymyz Nursultan Nazarbaevtyń kóregen, alysty boljaıtyn saıasatynyń arqasynda tatý-tátti ómir súrýdemiz. Qazaqstanda merziminen buryn prezıdenttik saılaý ótkizý bastamasyn Qazaqstan halqy Assambleıasynyń Keńesi kóterdi. Men ony qolymdy kóterip qoldaımyn. «Nurly Jol – bolashaqqa bastar jol» Joldaýynda jáne odan burynǵy strategııalarda aıtylǵan eldi damytý máseleleriniń barlyǵyn Nursultan Ábishuly aıaqtaýy tıis. Qazir qarjy-ekonomıkalyq daǵdarys álemdi tyqsyryp otyr. Bizdiń elimizde daǵdarysqa qarsy sharalardyń barlyǵy qolmen qoıǵandaı jasaldy. Halyq eshqandaı aýyrlyqty sezinip otyrǵan joq. Prezıdent qaı nárseden de únemdeý, qarjyny shashpaý máselesin aıtty. Búgin ony árkim-aq kóńilge túıip, etek-jeńin jınaı bastady. Kásiporyndar jergilikti atqarýshy bılikpen memorandýmǵa qol qoıyp, jumys oryndaryn jappaýdy qarastyryp jatyr. Sonyń barlyǵy da, eń aldymen, judyryqtaı jumylǵan birligimizdiń arqasy eken de. Merziminen buryn saılaýdyń ótkeni eldiń birligin burynǵydan da arttyrady dep bilemin.
Ergashvoı HOLMETOV, «Sharq» tájik-ózbek etnomádenı birlestiginiń prezıdenti, Qazaqstan halqy Assambleıasynyń múshesi. QOSTANAI.
Elbasy – eldiktiń basty tiregi
Elbasy, Qazaqstan halqy Assambleıasynyń Tóraǵasy Nursultan Nazarbaev bir alqaly jıynda: «Bir halyq – bul barlyǵymyz úshin ortaq múddeler. Bir el – bul barlyǵymyz úshin ortaq Otan. Bir taǵdyr – bul biz birge júrip ótken qıyndyqtar men jeńister», dep bizdiń elimizde ultaralyq dostyq qatynastyń qanshalyqty mańyzdy ekenin atap kórsetken-di. Mine, osylaı tatýlyqty tirligimizdiń tiregine aınaldyra bilgendikten de kópultty memleketimizde ulttar dostyǵy men el birligi barlyq tabystarymyzdyń negizine aınalyp otyr. Qazaqstan Respýblıkasy – kópultty memleket. 17 mıllıon adamnan asqan elimizdiń halqy 130-dan asa ulttar men ulys ókilderinen turady. Olardyń arasyndaǵy tatýlyq pen kelisim elimiz úshin sheshýshi mánge ıe. Saıası turaqtylyqtyń da tuǵyry sol kelisim men tatýlyqta bolǵandyqtan, Elbasy da, el bıligi de bul máseleni jiti baqylaýda ustaıdy. Assambleıanyń basty maqsaty – saıası jaǵdaılarǵa boljam jasaı otyryp, qoǵamdy alaýyzdyqtan saqtaý. Iаǵnı, azamattarymyzdy otansúıgishtikke tárbıelep, ultaralyq qatynasty nyǵaıtý. Alpaýyt elderdiń ózi abdyrap otyrǵan tusta, Qazaqstan halqy Assambleıasy tatýlyqqa uıytqy bola bildi. Sondyqtan, Qazaqstan halqy Assambleıasy Keńesiniń úndeýin tolyq qoldaımyn. О́ıtkeni, Elbasy – eldiktiń basty tiregi. О́z basym Elbasymyzdyń tóńiregine toptasý – qıyndyqtardy eńserýdiń senimdi kepili ekenine tolyq senimdimin. Prezıdent bastamalaryn qoldaý – azamattyqqa syn.
Ramzan MAGOMADOV, «Vaınah» cheshen-ıngýsh etnomádenı birlestiginiń jetekshisi. Jambyl oblysy.
