Jınalǵan astyqtyń 70%-y – joǵary sapaly ónim. Conyń arqasynda Aqmola astyǵy búginde halyqaralyq naryqty baǵyndyryp jatyr. Jyl basynan beri alys-jaqyn shet elderge 3,5 mln tonnadan astam astyq eksporttaldy. Estonııanyń Mýga Greın termınalymen memorandýmǵa qol qoıý nátıjesinde jalpy 209 myń tonna astyqty Italııaǵa, Belgııaǵa, Estonııaǵa eksporttaýǵa múmkindik týdy.
– Aımaqta keıingi eki jyl joǵary rentabeldi maıly daqyldar egisiniń aýmaǵy 2,5 ese ulǵaıyp, alǵash ret 500 myń gektardy qurady. Nátıjesinde, 600 myń tonnaǵa jýyq maıly daqyldar jınaldy. Bıyl agroónerkásip kesheniniń qajettilikterine 250 mlrd teńgeden astam qarajat bólindi. Osy arqyly mıneraldy tyńaıtqyshtardy engizý kólemi úsh ese artty. Aýyl sharýashylyǵy tehnıkasyn jańartý maqsatynda quny 62 mlrd teńge bolatyn 1 600 birlik aýyl sharýashylyǵy tehnıkasy jeńildetilgen lızıngpen satyp alyndy. Sonymen qatar aýyl sharýashylyǵy óndirýshilerine arzandatylǵan 172 myń tonna dızel otyny bólindi, – dedi Aqmola oblysynyń ákimi Marat Ahmetjanov Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetinde ótken baspasóz máslıhatynda.
О́ńirdiń mal sharýashylyǵy salasynda turaqty, oń dınamıka baıqalady. Mal basymen qatar mal ónimderi óndirisiniń kólemi artqan. Jyl basynan beri 168,5 myń tonna et, 205 myń tonna sút óndirgen. Sút ónimderin óńdeıtin fermalar ashý, keńeıtý jónindegi jumystar bir sátke de toqtaǵan emes. Mysaly, bıyl 5 400 mal basy bar bes iri ferma ashyldy. Jyl sońyna deıin taǵy 1 200 maly bar eki sút fermasy ashylady. Qazir 12 400 basqa arnalǵan 8 sút fermasyn salý jumystary júrip jatyr.
Aqmola oblysynda aýyl sharýashylyǵy ónimderin mol óndirýdiń birden-bir sebebi – Astananyń azyq-túlik beldeýin qamtamasyz etýge týra kelip turǵandyǵy. Oblystyń aýyl sharýashylyǵy taýar óndirýshileri 86 ınvestısııalyq jobany iske asyryp, elorda turǵyndaryn azyq-túlikpen qamtý kólemin arttyrǵan. Sútpen qamtý úlesi 30%-dan 50%-ǵa deıin, etpen qamtamasyz etý 30%-dan 40%-ǵa deıin, jumyrtqamen qamtý úlesi 80%-dan 100%-ǵa deıin ósken.
Aqmola oblysy Memleket basshysynyń tapsyrmasy aıasynda elimizdegi ózge óńirler sekildi ınvestısııalyq jobalarǵa basymdyq beredi. Bıyl óńir ekonomıkasyna quıylǵan ınvestısııa kólemi 660 mlrd teńgeden asty. Byltyrmen salystyrǵanda 250 mlrd teńgege artyq. Aqmola oblysynda respýblıkalyq mańyzy bar «Aqmola» ındýstrııalyq aımaǵynyń irgetasyna kapsýla salý rásimi ótkeni belgili. Jańa zaýyttar men óndiris oshaqtaryn ashýǵa qolaıly ınfraqurylymmen qamtylǵan aımaq elordaǵa jaqyn ornalasqan.
– Indýstrııalyq aımaq ınvestorlar úshin naǵyz tartymdy ortalyqqa aınalyp otyr. Onda jalpy quny 1 trln teńgeden asatyn jobalar 4 myńnan astam jańa jumys ornyn ashýǵa múmkindik beredi. Búginde astyqty tereń óńdeıtin alǵashqy zaýyttyń qurylysy bastaldy. Bul – 1,8 mlrd AQSh dollary kólemindegi ınvestısııa. Onyń aıasynda jylyna 3 mln tonnaǵa deıin astyq óńdeıtin zaýyt salý josparlanǵan. Mańyzdysy, bul jerde túpkilikti suranysqa ıe bolatyn taýarlar – natrıı glýtamaty, krahmal, mıneraldy tyńaıtqyshtar óndiriledi. Sondaı-aq klınker ónimderi men qaptama kirpish shyǵaratyn, pestısıd pen tyńaıtqyshtar óndiretin zaýyttardyń qurylysy josparlanǵan. Osynyń barlyǵy Astana aglomerasııasyn damytýǵa baǵyttalǵan ortaq jumystyń bir bóligi, – dedi M.Ahmetjanov.
Aqmola aýmaǵynda ónerkásip salasy da turaqty damyp keledi. Jyl basynan beri óndiris kólemi 2 trln teńgeni qurady. Búginde oblys mashına jasaý salasynda kóshbasshy, temirjol podshıpnıkterin óndirýdiń 100%-yn, arnaıy avtomobılder óndirisiniń 84%-yn qamtıdy. Sol sekildi elimizdegi astyq jınaıtyn kombaındardyń 50%-y dál osy óńirde óndiriledi. Oblys quramynda altyn bar rýdanyń jartysynan astamyn, elimizdegi altyn óndirisiniń tórtten bir bóligin óndiredi. Negizgi kompanııalar – Altyntaý Kókshetaý, Altynalmas, ErDjı Gold. О́ńirde mashına jasaý 2,2%-ǵa, azyq-túlik óndirisi 11%-ǵa, sýsyndar óndirisiniń kólemi 20%-ǵa, hımııa ónimderi 30%-ǵa ulǵaıǵan. Qazir kirpish óndirý kólemin arttyrý jónindegi jumystar júrgizilip jatyr. Osyǵan deıin óńirdegi zaýyttar jylyna 250 mln kirpish shyǵaryp kelse, alda onyń qýattylyǵyn úsh esege arttyrý josparda bar. Osy baǵytta segiz zaýyt salý jónindegi ınvestısııalyq joba iske asyrylyp jatyr. Jyl sońyna deıin beseýi iske qosylady.
Muqtaj azamattardy jaıly, sapaly turǵyn úımen qamtamasyz etý jónindegi jumystar júıeli jalǵasyp keledi. Bıyl 7 myńnan astam azamat turǵyn úı jaǵdaıyn jaqsartqan. Onyń 2 myńy muqtaj azamattar. О́ńirde qazir bıznespen yntymaqtastyqqa negizdelgen jańa ári tıimdi tásilder engizilip jatyr. Aıtalyq, jeke qurylys kompanııalarynan daıyn páterlerdi satyp alý mehanızmi áleýmettik turǵyn úıdi jyldam salýǵa múmkindik beretinin kórsetti. Bıyl osy tásilmen 750 páter satyp alynǵan. Sondaı-aq bul mehanızm jeke ınvestısııalardy renovasııalaý baǵdarlamasyna tartýǵa, problemalyq úlestik úılerdi aıaqtaýǵa jol ashty. Bıyl turǵyn úı qoryn renovasııalaý baǵdarlamasy aıasynda 740 páterlik 11 kópqabatty úı salynǵan. Olar eskirgen, tozyǵy jetken úılerdiń ornyna qaıta boı kóterdi. Qosshy qalasynda 543 páterlik turǵyn úı kesheniniń qurylysy aıaqtalsa, onyń 110 páteri aldanǵan úleskerlerge tegin berilgen. Qalǵan páterler memlekettiń daıyn turǵyn úıdi satyp alý jónindegi baǵdarlamasy aıasynda satyp alyndy. Úıin daýlap júrgen ózge úleskerlerdiń máselesi kezeń-kezeńimen sheshiledi.
Oblys ákiminiń baıandamasynan keıin kezek suraq-jaýapqa keldi. Biz qoıǵan saýalymyz Astana qalasynyń mańyndaǵy qalalardyń damýyna, onyń ishinde gazben qamtamasyz etýge qatysty boldy. Elordada ýrbanızasııa úderisi jyldan-jylǵa jedeldep bara jatqanyn eskersek, Qosshy qalasynan bólek, irgeles aýyldardyń ınfraqurylymyn damytpasa bolmaıdy.
– Bıyl «Keleshek mektepteri» ulttyq jobasy aıasynda 9 mektep salyndy. Sonyń jeteýi Astana irgesindegi Selınograd aýdanynda jańa oqý jylynan paıdalanýǵa berildi. Sonyń arqasynda 1000 balany Astanadan aýylǵa qaıtardyq. Olar osy kúnge deıin qala mektepterine qatynap, áýre bolǵan edi. Jaıly mektepterdiń qaladaǵy mektepterden esh aıyrmashylyǵy joq. Barlyǵy bir aýysymda oqıdy. Tústen keıin balalardyń úıirmelerge qatysyp, salamatty ómir saltyn ustanýǵa tolyq jaǵdaı jasalǵan. Joǵaryda aıtylǵan respýblıkalyq ındýstrıaldy aımaq Arshaly aýdanynda qurylyp jatyr. Demek qalaǵa qatynaıtyn jumysshylardyń kóbi sol aımaqtan turaqty jumys taýyp, burynǵydaı qalaǵa sabylmaıdy, – dedi oblys ákimi.
Biz óńir basshysynan Astana irgesindegi aýyldardy gazdandyrýǵa qatysty jaýapty naqtylaýdy suradyq.
– Jaqynda Talapker aýylynyń turǵyndary gazben qamtyldy. Endigi kezekte Qoıandy aýylyna gaz beremiz. Jalpy, bıyl Nurly, Aqqaıyń, Shubar, Qosshy, Altynsarın, Talapkermen qosa, Qoıandy, Arshaly aýyldaryn gazben qamtý kózdelgen edi. Meje tolyq oryndalady dep kútip otyrmyz. Keler jyly ózge 6 eldi mekendi kógildir otynmen qamtý josparlanǵan. Onyń ishinde Qatarkól, Qyzylsýat, Qarajar, Aqbulaq, Taıtóbe aýyldarynyń, Qosshy qalasynyń 2-, 3-kezeńi qosylady. Budan bólek, óńirde taǵy 8 aýylǵa gaz berý jónindegi joba ázirlenip jatyr, dep túıindedi M.Ahmetjanov.
