Saılaý – bir ıdeıaǵa jumyldyrý

Kezekten tys prezıdenttik saılaý ótkizý týraly Qazaqstan halqy Assambleıasynyń usynysyna baılanysty qazirgi tańda qoǵam qyzý talqylaý jasaýda. Bul jóninde sara mamandardyń kózimen saralap, saıasatkerlerdiń pikirine júginsek, prezıdenttik saılaý­dy merziminen buryn ótkizý – el birligin nyǵaıtý men qoǵamdy ortaq maqsatqa jumyldyrý úshin taptyrmas sheshim ekendigi aıqyndalady. Keshe Prezıdent janyndaǵy Qazaqstan strategııalyq zertteýler ınstıtýtynda ótken «Amanat» ıntellektýaldy pikir-saıys klýby­nyń uıymdastyrýymen birqatar mamandar bas qosqan jıyn boldy. Onda qazirgi tańda oryn alyp otyrǵan geosaıası ahýalǵa qatysty, sonymen qatar, el ekonomıkasy tóńireginde sóz qozǵalǵan pikirtalas barysynda birshama máseleler aıtyldy. Referendýmǵa baılanys­ty su­raq­tarǵa naqtylaı jaýap bergen saıa­sattanýshy Erlan Saırov bul suraqty tórtke bólip, tarqatyp aıtty. Onda, jalpy bul saılaý qajet pe? Qajet bolsa ne úshin ózekti? Dál bıyl ótkizý ne úshin qajet? Saılaýdyń qandaı formalary bolýy qajet? degen saýaldardyń jaýabyn halyq­aralyq jaǵdaıǵa sholý jasaı otyryp, máseleniń mánisin baıandady. «Sońǵy 10 jyldyqta Batys pen Reseıdiń arasynda bolyp jatqan geosaıa­sı tartys óziniń ashyq fazasyna shyqty, ásirese, bıyldyń qańtary men aqpanynda ystyq teketireske kelip otyr. Sonymen qatar, Mınsk kelisimi iske asa ma, aspaı ma degen suraq týyndaıdy. Ekinshi dúnıejúzilik soǵystan keıin shıelenistiń ystyq fazasy bıylǵy jylǵa sáıkes kelip otyr. Bul halyqaralyq deńgeı­degi geosaıası teketirestiń basqa arnaǵa aýysqandyǵyn kórsetedi. Aýǵanstandaǵy daǵdarys Ortalyq Azııa elderine úlken áser etetini sózsiz. Sonymen birge, qaryshtap damyp kele jatqan Azııa-Tynyq muhıt aımaǵynda da úlken aýmaq­tyq janjaldar bar. Álemde qan­daı úlken janjaldardyń bar eken­digin kóre otyryp, osyndaı geosaıası shıelenis geoekonomı­ka­lyq daǵdarysqa alyp keletin­di­gin ańǵarý qıyn emes», degen saıa­sattanýshy osyndaı kereǵar jaǵdaılardyń salqyny bizdiń elge áser etetinin qosa aıtty. Al osyndaı jaýapty kezeńde ár memleket óz dárejesinde sheshim shyǵarady, óz retinshe qolǵa alady, deı kele, Elbasy Fran­sııa prezıdentimen, Ger­ma­nııa kans­lerimen, AQSh prezı­dentimen tikeleı baılanysta bolyp, osy janjaldardy sheshýge óz úlesin qosty dep aıtýǵa tolyq­taı negiz bar, bul degenimiz bizdiń eldiń halyqaralyq dáre­jedegi moderatorlyq deńgeıge jet­­kendigin kórsetip otyr, dedi E.Saırov. Kelesi kezekte sóz alǵan M.Ábe­nov: «Men jalpy alǵanda saılaý­dyń zańdy túrde ótkenin qoldaı­myn. Degenmen, qazirgi jaǵdaı­lar tezdetýge ıtermelep otyr. Saılaý – eldi biriktiretin eń myqty qural. Biz osy ýaqytqa deıin qansha saılaý ótkizdik, sol tusta halyqtyń birigýin kórýge bolady. Mundaı saılaýdyń bolatyny kúzde sezildi. Esterińizde bolsa, Elbasynyń Joldaýy jarııa­landy, onyń ereksheligi sol – ol uzaq merzimge arnalǵan baǵdarlama bolatyn», deı kele, biz óndiriske ózgeris jasadyq, al endigi kezekte saıası ózgerister jasamaı, azamattardyń sana-sezimin ózgerte almaıtyndyǵymyzdy aıtty. Al saılaý kezeńi soǵan tolyqtaı múmkindik beredi. Elmıra MÁTIBAEVA, «Egemen Qazaqstan».