Oqyǵan ozady

Jaqynda Japonııanyń jańadan saılanǵan premer-mınıstri Takaıchı Sanae jańa úkimet jasaqtady. Ol 21 qazanda ótken parlamenttik daýys berýde 237 daýys jınap, el úkimetin basqarýǵa múmkindik aldy. Jańa mınıstrler kabınetinde tegi uıǵyr saıasatker Arfııa Erı­diń esimi erekshe atalady. Ol Japonııa Syrtqy ister mı­nıstriniń orynbasary bolyp beki­tildi. Arfııa Erı jeke áleý­mettik akkaýntynda Takaıchı Sanae men Syrtqy ister mınıstri Toshı­mısý Motegımen jumys is­te­ge­nin maqtan tutatynyn aıtty.

«Biz Japonııanyń dıploma­tııa­lyq múmkindikteri men haly­q­aralyq kóshbasshylyǵyn odan ári nyǵaıtýda belsene jumys isteı beremiz», dep jazdy A.Erı.

Arfııa Erı Japonııanyń Fýkýoka prefektýrasynyń Kıtakıýsıý qalasynda Shyǵys Túrkistannan kóship kelgen uıǵyr otbasynda dúnıege kelgen. Ol 11 jasynda Japonııa azamattyǵyn alǵan. Erı AQSh-taǵy ataqty Djordjtaýn ýnıversıtetiniń túlegi, 7 tilde erkin sóıleıdi, BUU men Japonııa bankinde jumys istegen. Qazir Lıberaldyq-demokratııalyq partııanyń múshesi retinde ol – Parlamenttiń tómengi palatasynda Chıba prefektýrasynyń 5-okrýginen saılanǵan ókil. 36 jastaǵy Arfııa Erı – japon parlamentiniń eń jas múshesi. 2023 jyly Time jýrnaly ony «álemdegi eń yqpaldy 100 jas kóshbasshynyń biri», dep atady.

Al ulty japon saıasatker Tomıo Okamýra – qazir Chehııa parlamentiniń spıkeri. Okamýra Japonııada dúnıege kelgen, anasy – cheh, al ákesi – japon. Ony anasy alty jasynda, aǵalary Osama men Haıatomen birge Chehoslo­vakııaǵa alyp ketedi. Okamýra keıinirek Japonııaǵa qaıta ora­lady, alaıda kınoteatrda pop­korn satýshysy bo­lyp jumys istegen kezinde jer­gilikti turǵyndardyń oǵan degen qarym-qatynasy oǵash kórinip, ol Pragaǵa qaıta oralady. 1990 jyldary ol týrızm jáne meıram­hana ındýstrııasynda jumys isteıdi. Odan soń Chehııa telearnasynda realıtı-shoý júrgizip, birtindep saıasatqa aralasa bastady.

2012 jyly Okamýra jergilikti saılaý­da jeńiske jetip, Senatqa qabyldanady. Osylaısha, japon tekti jigit burynnan qalyptasqan sosıal-demokratııalyq dástúri bar eldiń spıkeri, eldegi úshinshi laýazymdy sheneýnik deńgeıine kóterildi. Senattaǵy áriptesterimen qıǵash keletin tusy da jazylyp júr.

Cheh eliniń saıasatyn júrgizýge atsalysyp otyrǵan otandasymyzdy da erekshe atap ótýge bolady. Jámıla Almasqyzy Stehlıkova (Ordabaeva) – qazaq ultynan shyqqan cheh saıasatkeri. 2007 jyldyń 9 qańtarynan 2009 jyldyń 23 qańtaryna deıin ol Adam jáne azshylyq quqyqtary mınıstri jáne Chehııa úkimeti janyndaǵy Adam quqyqtary jónindegi keńestiń tóraǵasy qyzmetterin atqardy.

Ol I.Sechenov atyndaǵy Birinshi Máskeý memlekettik medısına ýnı­versıtetinde bilim alǵan. 1988 jyly Soltústik Chehııa­nyń Homýtov qalasyna qonys aýdar­ǵ­annan keıin ol qońyr kómir óndirý ónerkásibinde qorsha­ǵan ortany qorǵaý men eldi meken­derdi saqtaý máselelerimen aına­ly­syp, az ulttardyń jergi­likti ókilderiniń, eń aldymen, sýdet­tik nemisterdiń, evreıler men syǵan­dardyń taǵdyry týraly derek­ter jınaǵan. Al 1998 jyly ol Homýtov qalalyq keńesi­niń depýtaty bolyp saılanyp, 2010 jylǵa deıin qalalyq keńes­te úzdiksiz qyzmet etti, eki márte qalalyq keńestiń depýtaty boldy. 1998 jyly Jasyldar partııasyna qosylyp, Ýstınad Labem aımaǵyndaǵy aımaqtyq uıym­nyń tóraǵasy, Jasyldar par­tııasy tóraǵasynyń orynba­sary bolyp saılandy. 2007 jyl­dyń qańtarynan 2009 jyldyń qań­taryna deıin Jámıla Steh­lıkova Chehııanyń Adam jáne azshy­­lyq quq­yqtary mınıstri qyz­metin at­qardy. Ol Chehııadaǵy ózge ult­tan shyqqan alǵashqy mınıstr boldy.

Stehlıkova mınıstr bolǵan kezinde syǵan etnosy azamattary­nyń áleýmettik jaǵynan az qamtylǵan adamdardyń turatyn aýmaqtaryndaǵy áleýmettik ıntegrasııa jónindegi agenttik qurǵan. Ádilet mınıstrligimen birlese otyryp, ol adamdardy ańdýǵa qarsy zań men «Teńdik aktisi» – kemsitýshilikke qarsy zań jobasyn ázirledi. Alaıda onyń keıbir zań jobalary qoǵamdyq qoldaýǵa ıe bolmady. Ol 2009 jyly 23 qańtarda úkimetti qaıta qurý kezinde otstavkaǵa ketti.

Odan keıin Jámıla Steh­lıkova Lıberaldy Ekolo­gııa par­tııasyna qosylyp, 2014 jyl­dyń 16 aqpanyndaǵy quryl­taı sezinde osy uıymnyń basshy­ly­ǵyna saılandy. Ol – Úkimet ja­nyn­daǵy Adam quqyqtary jó­nin­degi ulttyq keńestegi bir komıt­ettiń múshesi. 2021 jyly 24 maý­symda ótken Lıberaldy Eko­lo­gııa partııasynyń sezinde ol partııa tóraǵasy ornynda qaldy.

Álemde ultyna, tegine qaramaı azamattardyń saıasat baspaldaǵynan kóterilýi qashanda oqyp-toqyǵannyń ozatynyn dáleldeıdi.