Trýppa tarlandary
Jańadan qurylǵan teatrǵa Orynbor óner ýchılıshesi men Almaty sırk-estradalyq stýdııasynyń túlekteri arnaıy shaqyryldy. Alǵashqy dırektory bolyp Bilál Álimbekov, bas rejısseri Mark Aleksandrovıch Koıfman taǵaıyndaldy. Birden eki trýppa jasaqtalyp, spektaklder qazaq-orys tilderinde usynyldy. Munyń ózi kórermen sanyn arttyrýǵa múmkindik berdi. 1986 jyly Shymkent qýyrshaq teatrynda eńbek etken tájirıbeli ártister Shárip Uzaqov pen Galına Isıneeva arnaıy shaqyrtýmen ujymǵa kelip qosyldy. Shárip Qasymjanuly Reseıdiń Lenıngrad qalasynda bilimin jetildirip kelgen soń 1991 jyly rejısserlik tizgindi qolǵa aldy. Ol balabaqsha baldyrǵandary men bastaýysh synyp oqýshylaryn izgilikke baýlıtyn qoıylymdar shyǵarýǵa kúsh saldy. Sonymen birge qazaq halqynyń ańyz-ertegilerine, tárbıelik máni bar spektaklderge oryn berdi. Bul dástúrdi keıin rejısser Jasulan Túsipbekov jalǵastyrdy. Ártis V.Popov, rekvızıtor G.Kabylova, tiginshi O. Fedosenko qýyrshaq trýppasy óneriniń damýyna zor úles qosty. Ujymdy órkendetý jolynda uzaq jyl taban aýdarmaı eńbek etip, búginde ómirden ótken ártister V.Popov pen G.Isıneevany, qazir ózge óńirlerde jemisti eńbek etip júrgen rejısserler Sh. Uzaqov pen J.Túsipbekovti ujym músheleri únemi súıispenshilikpen eske alady.
Qyryq jyldyq tarıhy bar trýppa qazaq halqynyń ertegilerimen birge orys jáne ózge de halyqtardyń balalarǵa arnalǵan tańdaýly týyndylaryn sahnalady. Teatr shyǵarmashylyq jolynda talaı jetistikke qol jetkizdi. 1987 jyly Qostanaı qalasynda ótken Qýyrshaq teatrlarynyń respýblıkalyq I festıvalinde Sergeı Kozlovtyń «Po zelenym holmam okeana» spektakli (rej. M.Koıfman) «Kórermender kózaıymy» júldesin ıelenip, qarǵa rólin somdaǵan Galına Isıneeva dıplomant atandy. Otandyq festıvaldar júldesin atamaǵanda, ujym 1987 jyly Polshada, 1993 jyly О́zbekstanda, 2007 jyly Aqtaý qalasynda ótken halyqaralyq Qýyrshaq teatrlary festıvaldarynyń dıplomanty atanyp, arnaıy júldemen marapattaldy.
2023 jyly Almaty qalasynda ótken I halyqaralyq «Almaty Puppet Festival» qýyrshaq teatrlary festıvalinde Úmitaı Moldabergenniń «Aqsaq qulan» spektakli «Jańashyl kózqaras» atalymyn jeńip aldy. Osy spektakldegi obrazdardy beıneleýdegi sheberligi úshin qoıýshy sýretshi Jumabaı Sársenov Teatr synshylary birlestiginiń «Jyldyń mýltımedııalyq ssenografııa sýretshisi» atalymynda jeńimpaz dep tanyldy. Bıyl «Kostanay Puppet Iife» halyqaralyq Qýyrshaq teatrlarynyń festıvalinde Ú.Moldabergenniń «Kúı qudireti» spektaklin qoıǵan rejısser Zere Tursymuratova «Eń úzdik rejısserlik jumys» atalymyn ıelendi.
Ulytaýǵa balalar teatry qajet
1997 jyly Jezqazǵan oblysy taratylyp, Qýyrshaq teatry Serke Qojamqulov atyndaǵy Jezqazǵan qazaq mýzykalyq-drama teatrynyń quramyna endi. Arada 28 jyl ótti. Búginde Ulytaý oblysynyń qurylǵanyna úsh jyl toldy. Qýyrshaq trýppasy derbes teatrǵa aınalyp, jeke ǵımarat ashylsa, osynda jumys isteıtin ujymǵa da qolaıly bolar edi. Qýyrshaq spektakli – ujymdyq jumystyń jemisi. Ár qyzmetkerdiń ózindik orny, atqaratyn mindeti bar. Men kórgen shaǵyn bólmede «Mádenıet salasynyń úzdigi», sýretshi ári qýyrshaqty qozǵalysqa keltirý sheberi Jumabaı Sársenov, tiginshi Aqmaral Nurpeıisova, býtaforlar Beısenkúl Qaleken, Aqmaral Qozybaeva sııaqty óz isiniń bilgirleri jumys istep otyr. Osyndaǵy qýyrshaq jasaýshy, sýretshi, býtafor bar bolǵany 93-130 myń teńge jalaqy alady.
«Meniń osynda jumys istegenime otyz jyldan asty. Sýretshimin. Qýyrshaqty óz qolymmen jasaımyn. Qýyrshaq ázirleıtin mamandar daıarlaıtyn oqý orny elimizde joq. О́ziniń yntasy bar, qolynyń ıkemi bar adamdar ǵana jasaıdy. Erteń zeınetkerlikke ketemin. Ornymyzǵa qýyrshaq jasaıtyn adam kerek. Qyzyǵýshylyq tanytqan jastar joq, sebebi jalaqysy az», dep qynjyla sóıleıdi sýretshi Jumabaı Sársenov.
Qýyrshaqqa shıkizatty teatr beredi. Degenmen smetaǵa kirmeı qalatyn qajetti quraldar da bar. О́ıtkeni Qýyrshaq teatry drama teatrynyń ishindegi trýppa. Sondyqtan qanatyn keńge jaıa almaıdy. Materıaldyq-tehnıkalyq bazasy joq. О́zderi joqtan bar jasaıdy. Qazir zamanaýı qural-saıman jetkilikti. Alaıda ujymnyń oǵan qoly jetpeı otyr. Qural-saımanǵa arnaıy tapsyrys jasap, teatr alyp berý kerek.
Burynǵy Qýyrshaq teatrynyń ǵımaraty jekemenshikke satylyp «Aspan» meıramhanasyna aınalyp ketken. Qalaı bolǵanda da, qýyrshaq teatry jeke teatr mártebesin alsa, nur ústine nur bolar edi.
Qýyrshaq trýppasynyń meńgerýshisi, Mádenıet salasynyń úzdigi Ulbolsyn Baıysbek: «Men bul trýppada shırek ǵasyr boıy jumys istep kelemin. Jas urpaqqa rýhanı azyq syılap otyrǵan trýppanyń repertýarynda otyzǵa jýyq qazaq jáne orys tilinde qoıylym bar. Bizdiń ujym mektep pen mektepke deıingi mekemeler ujymymen tyǵyz baılanysta. Kórermenderden kende emespiz. Bala tárbıesine áseri orasan. Balanyń suranysyna, sanasyna, júregine dóp tıetin qoıylymdar asa qajet. Máselen, jas ártis Irına Fedosenkonyń «Baqytty qaıdan tabamyn?» dep jazǵan spektakli orystildi aýdıtorııaǵa elý ret qoıyldy. Suranys baryna osydan-aq kóz jetkizemiz», deıdi.
Bul jerde kásibı maman qazaq tilindegi balalar dramatýrgııasynyń azaıyp ketkenin meńzeıdi. Tarqatyp jazsa, bul da úlken másele.
Ulytaý oblysy
