Elaralyq kelisimge qol qoıyldy

Eki eldiń Premer-mınıstr­leri saýdadan bastap sıfrlandyrý men týrızmge deıingi san túrli baǵytty qamtyǵan keń kólemdi kezdesýde bas qosty. Áńgime tek jospar týraly emes, keıingi jyldary aıtarlyqtaı artyp kele jatqan ózara senim men naqty nátıjelerge súıenip órbidi. Osy jolǵy kelissózder ekijaqty qaty­nastardyń jańa deńgeıge kóterilip kele jatqanyn aıqyn kórsetti.

Kezdesýde eń aldymen saýda ekonomıkalyq yntymaqtastyq máselesi sóz boldy. Taraptar Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev pen Armenııa Premer-mınıstri Nıkol Pashınıan arasynda ótken kelissózderde qabyldanǵan ýaǵda­las­tyqtardy oryndaýdyń naqty tetikterin talqylady. Saýda, aýyl sharýashylyǵy, ónerkásip kooperasııasy, kólik, sıfrlandyrý, ǵarysh salasy, týrızm men mádenı jobalar jeke baǵyt retinde qarastyryldy.

Sonymen birge eki el ara­syn­da­ǵy saýda aınalymynyń keıingi jyldary alty ese artqany erekshe ataldy. 2020 jyly taýar aınalymy 14 mln 200 myń dollar bolǵan. 2024 jyly bul kórsetkish 82 mln 800 myń dollarǵa jetken. 2025 jyldyń qańtar men qyrkúıek aralyǵynda ózara saýda kólemi 41 mln 600 myń dollar boldy. Taraptar bul qarqyndy saqtap qalý maqsatynda 2026 jyldan 2030 jylǵa deıingi kezeńge arnalǵan taýar aınalymyn ulǵaıtý týraly jol kartasyn iske asyrýǵa kelisti. Birlesken óndiristerdi erkin jáne arnaıy ekonomıkalyq aımaqtarda qurý, iskerlik baıla­nys­tardy keńeıtý ári «Qazaq­stannyń eksporttyq kredıt agenttigi» arqyly saqtan­dyrý múmkindikterin paıdalaný da talqylandy. Sarapshylar osy jumystardyń nátıjesinde elimiz metallýrgııa, munaı hımııa­sy men azyq túlik ónim­derin qosymsha 350 mln dollar kóleminde eksporttaı alady dep esepteıdi.

Aýyl sharýashylyǵy baǵy­tynda da úlken áleýet baı­qa­lady. Elimiz Armenııaǵa jo­ǵary sapaly bıdaı jetkizýge qyzyǵýshylyq tanytsa, Armenııa bizge maýsymaralyq ýaqytta jańa pisken jemis, erte kókónis jáne jańǵaq eksporttaýǵa múmkindik bar ekenin aıtty. Aýyl sharýashylyǵy ónim­de­riniń taýar aınalymy 2024 jyly 7 paıyzǵa ósip, 9 mln 700 myń dollar bolǵan. Al bıyl kórsetkish ótken jylǵy kezeńmen salystyrǵanda 35 paıyzǵa artyp, 9 mln 200 myń dollarǵa jetken.

О́nerkásip kooperasııasy da talqylaýdyń mańyzdy qısyny boldy. Mashına jasaý, metallýrgııa, jeńil ónerkásip, elektr­tehnıkasy baǵyttarynda birlesken jobalar iske asyrylyp jatyr. Qazirdiń ózinde Qazaqstan Armenııaǵa 27 myńnan astam ónim birligin eksporttaǵan. Taraptar keleshekte daıyn ónim shyǵaratyn birlesken kásiporyn­­dar qurýǵa múddeli ekenin aıtty.

Kólik logıstıka baǵytyndaǵy áńgimede Ortalyq Azııa men Ońtústik Kavkazdy baılanys­tyratyn jańa múmkindikter atap ótildi. El aýmaǵynda jańa logıstıkalyq ortalyqtar ashý, avtomobıl júk tasymalynyń kólemin arttyrý týraly usynys­tar talqylandy. Bul baǵyt eki el arasyndaǵy tranzıttik áleýetti kúsheıte túsedi.

Sıfrlandyrý men ǵarysh salasy da kezdesýdiń negizgi bóliginiń biri boldy. Jasandy ıntellektini damytý, GovTech júıelerin jetildirý, aqparattyq tehnologııalardy eksporttaý máseleleri keńinen sóz boldy. Sonymen qatar tehnoparkterdi keńeıtý, bilim berý bastamalaryn damytý da talqylandy. Ásirese Astanada ashylatyn TUMO Ventures ortalyǵy men Ulttyq vırtýaldy observatorııa jobasy nazarǵa alyndy. Taraptar baqylaý astronomııasy boıynsha birlesken ǵylymı zertteýler júrgizý bastamasyn da qoldady.

Týrızm salasy da aıtarlyqtaı áleýetke ıe ekeni aıtyldy. Eki el tikeleı áýe reısterin kóbeıtýge, ushý baǵytyn keńeıtýge, týrıstik aǵyndy arttyrýǵa nıetti. Taý týrızmine erekshe kóńil bólindi. Elimiz Almaty taý klasteri jobasyn iske qosyp jatqanyn ári onyń aımaqtaǵy týrızmniń mańyzdy ortalyǵyna aınalatynyn jetkizdi.

Kezdesý sońynda Premer-mınıstr Oljas Bektenov pen Nıkol Pashınıan joǵary deńgeıde qol jetkizilgen ýaǵda­las­tyqtardy iske asyrý úshin barlyq kúsh jum­sa­latynyn aıtty. Sonymen qatar resmı sapar aıasynda delegasııa Qazaqstannyń Ulttyq mýzeıine jáne Alem.ai jasandy ıntel­lekt ortalyǵyna baryp, olardyń jumysymen tanysty.

Jalpy alǵanda, bul kezdesý eki el arasyndaǵy seriktestiktiń jańa kezeńge shyqqanyn, alda atqarylatyn jumystyń aýqymy keń ekenin kórsetti.