Senat tóraǵasy atap ótkendeı, Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń jyl saıynǵy Joldaýynda aıtylǵan bastamalardy sapaly iske asyrý úshin barlyq múddeli taraptyń keshendi ári júıeli birlesken jumysy qajet. Osyǵan baılanysty máslıhat depýtattarymen jáne QHA múshelerimen kezdesýde jergilikti ókildi organdar men saraptamalyq-taldaý qoǵamdastyǵyn zań shyǵarý qyzmetine belsendi tartý máselesine basa mán berildi. Mundaı format Qazaqstannyń sapaly ekonomıkalyq ósýine, Qurylys, Sıfrlyq kodeksterdi, Bankter men bank qyzmeti týraly zańdy, basqa da qajetti zańdardy ýaqtyly qabyldaýǵa jáne Parlament qyzmetin odan ári jetildirýge tyń serpin beredi. Máýlen Áshimbaev óz sózinde zań shyǵarý úderisi men sheshim qabyldaýdyń tıimdiligin arttyrýǵa arnalǵan jáne saıası reformalardy birtutas ınstıtýsıonaldyq júıege biriktirýdi kózdeıtin parlamenttik reformaǵa da nazar aýdardy.
«Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev halyqqa Joldaýynda sıfrlandyrý jáne jasandy ıntellektini damytý baǵytyna erekshe nazar aýdaryp, elimizdiń strategııalyq damý baǵdaryn aıqyndap berdi. Ony sapaly iske asyrýǵa úles qosý – bárimizdiń mańyzdy mindetimiz. Sondaı-aq Memleket basshysy bir palataly Parlamentke kóshý máselesin qoǵamdyq jáne saraptamalyq talqylaýǵa shyǵardy. Parlamenttik reformanyń nátıjesinde máslıhattardyń da róli artady. О́ıtkeni sizder jergilikti jerlerde halyqpen tikeleı jumys istep kelesizder. Qorytyndy sheshim azamattardyń pikiri eskerile otyryp, jalpyulttyq referendým arqyly qabyldanady», dedi Senat spıkeri.
Sonymen qatar M.Áshimbaev Qaraǵandy oblysynyń áleýetin odan ári arttyrý úshin kúsh biriktirýdiń mańyzy zor ekenin aıtty. Bul óńir iri ındýstrıaldy ortalyq retinde eldiń ekonomıkalyq damýy jolynda erekshe mánge ıe. Qazirgi tańda birqatar basym baǵytta joǵary kórsetkishter baıqalady. Bul úrdis jańa ekonomıkalyq modelge kóshýge jáne Qazaqstannyń ınvestısııalyq tartymdylyǵyn arttyrýǵa aıtarlyqtaı yqpalyn tıgizip otyr.
«Memleket basshysy ekonomıkany ártaraptandyrýǵa, óńdeý ónerkásibi men aýyl sharýashylyǵyn damytýǵa úlken kóńil bólip keledi. Sonyń nátıjesinde óńirlerde jańa kásiporyndar iske qosylyp, jumys oryndary ashylýda. Senat depýtattary ótken aptada aldaǵy úsh jylǵa arnalǵan respýblıkalyq bıýdjetti qarap, oblysqa qosymsha qomaqty qarjy bólýge qoldaý bildirdi. Palata aldaǵy ýaqytta da óńirdi damytý baǵytyndaǵy jumysty jalǵastyra beredi», dep M.Áshimbaev oblystyń áleýetin arttyrý jolyndaǵy mańyzdy mindetterge toqtaldy.
Mashına jasaý salasyndaǵy syn-qaterler men basym baǵyttarǵa arnalǵan dóńgelek ústelde de atalǵan másele keńinen talqylandy. M.Áshimbaev Qaraǵandy oblysy qýatty ındýstrııalyq bazanyń jáne metallýrgııa salasymen tyǵyz ıntegrasııanyń arqasynda elimizdegi mashına jasaý kesheninde kóshbasshy orynǵa ıe ekenin atap ótti. Ol soǵan qaramastan, birqatar ózekti máseleler de bar ekenin tilge tıek etti. Bul qatarda ımportqa táýeldilik, kadr tapshylyǵy, tehnıkalyq jáne sıfrlyq olqylyqtar sııaqty túıtkilder bar.
«Búginde elimizde mashına jasaý salasy belsendi damyp keledi. Sonymen qatar bul sektorda kóptegen problema bar ekeni jasyryn emes. Olardyń eń mańyzdylarynyń biri – qoljetimdi qarjylandyrýdy qamtamasyz etý jáne ınvestısııa tartý. Senat osy jáne basqa da máselelerdi sheshý úshin Mashına jasaý salasyn qoldaý týraly jeke zań jobasyn ázirledi. Jalpy, Qazaqstandaǵy mashına jasaý salasynyń áleýeti zor. Ony iske asyrý úshin memlekettik organdardyń, bıznestiń, ǵylymnyń jáne bilim berý júıesiniń tıimdi birlesken jumysy qajet. Mundaı yntymaqtastyq básekege qabiletti óndiris qalyptastyrýǵa, oqshaýlaýdy arttyrýǵa jáne zamanaýı, tıimdi, eksportqa baǵdarlanǵan mashına jasaý salasyn qurýdy ilgeriletýge múmkindik beredi», dedi Senat tóraǵasy.
M.Áshimbaev oblystyń belsendi jastary – birinshi óńirlik «Qaraǵandy Taldaý mektebiniń» qatysýshylarymen kezdesýde jas býynnyń elimizdiń damýy jáne reformalardy iske asyrý jolyndaǵy róline keńinen toqtaldy. Senat tóraǵasy sarapshylarǵa Taldau Community-diń qundylyqtary jáne jobanyń negizgi máni jóninde aıtyp berdi. Ol Memleket basshysy elimizdiń turaqty damýynda analıtıkalyq tásilder mańyzdy ról atqaratynyna únemi kóńil bólip kele jatqanyn tilge tıek etti. Osyǵan baılanysty Taldaý mektebi birneshe jyl boıy memlekettik organdardyń, ulttyq kompanııalardyń, bilim jáne ǵylym mekemeleriniń jáne basqa da saladaǵy jas mamandardyń taldaý qabiletin shyńdaýǵa qoldaý kórsetip keledi.
Sapar aıasynda senatorlar E.Bóketov atyndaǵy Qaraǵandy ulttyq ýnıversıtetiniń professor-oqytýshylar quramymen jáne stýdentterimen kezdesti. Sondaı-aq olar bochchadan joldastyq matchty tamashalady. Buǵan qosa depýtattar óńirdegi birqatar kásiporynǵa arnaıy baryp, ónim óndirý tehnologııasymen tanysty.
Senatorlar aldymen Qarmet dıspetcherlik-taldaý ortalyǵyna bardy. Bul nysan – kompanııanyń sıfrlyq ózgerisiniń ortalyq elementteriniń biri. Ortalyq 2024 jyly ashylǵan jáne búginde Qarmet-tiń barlyq kómir óndirý nysandaryna keshendi monıtorıng júrgizedi. Onyń kómegimen jabdyqtar men personaldyń jaı-kúıi, óndirý jáne qaıta óńdeý parametrleri, ónerkásiptik qaýipsizdik deńgeıi, sondaı-aq kólik jáne energetıkalyq júıelerdiń jumysy táýlik boıy baqylaýda bolady.
Palata depýtattary barǵan kelesi nysan – Saran qalasynyń ındýstrııalyq aımaǵynda ornalasqan avtomobıl shınalaryn shyǵaratyn «Tengri Tyres KZ» JShS zaýyty. «Attar» brendimen shınalar shyǵaratyn kásiporyn 2024 jyly iske qosyldy. Onyń jobalyq qýaty jylyna 3,5 mln jeńil, jeńil júk jáne júk shınalaryn quraıdy. Nysanda rezeńke qospasyn daıyndaýdan bastap qurastyrýǵa, výlkanızasııalaýǵa jáne daıyn ónimniń sapasyn kópsatyly baqylaýǵa deıingi óndiristiń tolyq sıkli júzege asyrylady. Búginde zaýytta 600-ge jýyq adam jumys isteıdi.
Sonymen qatar senatorlar avtobýs jáne kommersııalyq tehnıka shyǵaratyn «QazTehna» JShS zaýytyna bardy. Kásiporynnyń qurylysy 2019 jyly bastaldy. Joba aıasynda burynǵy rezeńke-tehnıkalyq buıymdar zaýytynyń óndiristik jáne qoıma alańdarynyń 40,5 myń sharshy metr aýmaǵy jańǵyrtyldy. Búginde kásiporynnyń qýaty jylyna 1 200 avtobýs pen 10 myń kommersııalyq tehnıka birligin quraıdy. Zaýyt jumysshylary óndiristi oqshaýlaý deńgeıiniń artqanyn aıtty. Kásiporynda avtobýs shanaqtaryna qajetti metall elementteriniń keń spektrin shyǵarýǵa arnalǵan Qazaqstandaǵy alǵashqy gıdravlıkalyq shtamptaý presi ornatylǵan. О́ndiriste Qarmet metallýrgııalyq kombınatynda shyǵarylatyn otandyq myryshtalǵan bolat paıdalanylady. Ol halyqaralyq sapa sertıfıkatynan ótken jáne tehnıkanyń serııalyq shyǵarylymynda qoldanylǵan.
Sondaı-aq M.Áshimbaev turmystyq tehnıka men elektronıka óndirisine mamandanǵan «Silk Road Electronics» JShS zaýytynyń qyzmetimen tanysty. Kásiporyn 2023 jyldyń sońynda paıdalanýǵa berilgen. Búginde munda turmystyq tehnıkanyń jeti sanaty shyǵarylady. Olar: teledıdarlar, kir jýý mashınalary, sý jylytqyshtar, asúı plıtalary, aýasorǵyshtar, shańsorǵyshtar jáne shaǵyn peshter. О́nimder Artel, Shivaki, Royal jáne basqa da seriktesterdiń brendterimen óndiriledi. Zaýyt 2025 jyly Samsung markaly 26 myń teledıdar men kir jýǵysh mashınalaryn shyǵarǵan. Olardyń ishinde qazaq tilindegi JI jáne ınterfeıspen jabdyqtalǵan modelder de bar. Qazirdiń ózinde 2026 jylǵy serııamen Samsung teledıdarlary, sondaı-aq Artel brendimen jańa asúı plıtalary shyǵaryla bastady. О́ndiriste jergilikti materıaldar, sonyń ishinde Qarmet metaly belsendi qoldanylady.
