– Aıman Ǵalymjanqyzy, aýrýhananyń búgingi bet-beınesinen burnaǵy jyldarǵa qaraǵanda edáýir ózgeshelik bary baıqalady. Jańǵyrý kezeńi qalaı bastaldy?
– Aýrýhananyń júıeli transformasııasy shamamen jeti jyl buryn qolǵa alyndy. Sol kezde qala halqynyń ósýi, medısınalyq qyzmettiń kúrdelenýi, jańa tehnologııalarǵa degen suranys aıqyn sezildi. Zamanaýı kópsalaly ortalyq qurý qajettiligi týyndady. Sondyqtan eń aldymen ınfraqurylymdy qaıta qarap, pasıentterdi qabyldaý júıesin jańartý, materıaldyq-tehnıkalyq bazany kúsheıtý jumysy bastaldy. Bul qadamdar keıingi jańarýlardyń barlyǵyna berik negiz qalady. Eń mańyzdy ózgeristerdiń biri – dıagnostıka salasyndaǵy serpilis. Qalada qazirgi zamanǵy magnıttik-rezonanstyq tomograf iske qosylyp, turǵyndar buryn syrtqa júginetin joǵary dáldikti zertteýlerdi endi óz qalasynda ala alady. Dıagnostıkanyń bul túri dárigerlerge aýrýdy erte anyqtaýǵa, emdeý taktıkasyn naqtylaýǵa úlken múmkindik berdi.
Sonymen qatar zamanaýı endoskopııalyq ortalyq ashyldy. Joǵary múmkindikke ıe endoskopııalyq júıeler túrli organdardyń patologııalaryn erte kezeńde anyqtaýǵa, az ınvazıvti aralasýlardy qaýipsiz oryndaýǵa jol ashty. Jedel kómek kórsetý algorıtmderi jetildirildi, qabyldaý bólimi, stasıonarlyq bloktar jańartylyp, pasıentterdiń jaılylyǵy artty. Insýlttan nemese operasııadan keıin qalpyna kelýdi qajet etetin naýqastarǵa arnalǵan reabılıtasııalyq bólimniń damýy da bizdiń basty mindetterdiń biri.
– Medısınalyq kómek kórsetýde tehnıkalyq jaraqtaný deńgeıiniń mańyzy zor desek, bul baǵytta qandaı jumys atqaryldy? Kadr biliktiligin arttyrý jaıyn tarqata ketseńiz.
– Keıingi alty jylda aýrýhananyń tehnıkalyq múmkindikteri túbegeıli jańartyldy. Dıagnostıkalyq, hırýrgııalyq, reanımasııalyq baǵyttarda zamanaýı apparattar ornatyldy. Bul – jabdyqty jańartý ǵana emes, medısınalyq qyzmet sapasyn jańa deńgeıge shyǵarý. Dıagnostıka dáldigi artty, kúrdeli jaǵdaılardy baqylaý jeńildedi, josparly da, shuǵyl da kómek kórsetý senimdirek bola tústi.
Munda travmatologııa, ortopedııa, jalpy jáne jaq-bet hırýrgııasy baǵyttarynda kúrdeli operasııalar sátti jasalady. Atap aıtqanda, tize býynyndaǵy artroskopııalyq aralasýlar – menısk rezeksııasy, aldyńǵy aıqaspa baılamyn qalpyna keltirý, súıek synyqtarynda blokti osteosıntez tásilderi qoldanylady. Sonymen qatar jaq-bet aımaǵyndaǵy rekonstrýktıvti operasııalar, jergilikti tindermen plastıkalyq túzetýler keńinen júzege asyrylyp jatyr. Jedel soqyrshek pen ót-tas aýrýlaryna jasalatyn endoskopııalyq operasııalar, sondaı-aq qazirgi talaptarǵa saı jelimen jasalatyn jaryq plastıkasy da jolǵa qoıylǵan.
Aýrýhanada hırýrgter, travmatologter, ortopedter, neırohırýrgter, jaq-bet hırýrgi sekildi san túrli sala mamandary eńbek etedi. Súıek synyqtarynda bloktalatyn osteosıntezder, tize býynynda artroskopııalyq emdeý ádisteri, jalǵan býyndardy emdeý, kúıik pen jaraqattan keıingi aýtodermoplastıka – bári de osy mekemeniń kúndelikti tájirıbesine aınalǵan. Rekonstrýktıvti hırýrgııanyń keń spektri halyq densaýlyǵyna senimdi tirek bolyp otyr.
Medısınalyq mekemede talaı jyldan beri el qurmetine bólengen, jas mamandarǵa úlgi bolarlyq tájirıbeli dárigerler toby jumys jasaıdy. Olardyń qatarynda Rınat Ájibıev, Zúbaıra Sársenova, Gúlnara Bópeshbaeva, Tamara Qalılaeva, Kúlbaný Bekmaǵambetova syndy abyroıly mamandar bar. Sonymen birge jańa kózqarasymen, tyń serpinimen tanylyp kele jatqan jas dárigerler de az emes.
Bıylǵy Jumysshy mamandyqtary jyly aıasynda orta medısınalyq qyzmetkerlerdiń eńbegi laıyqty baǵalanyp, arnaıy marapattarǵa ıe boldy. Ulttyq, kásibı merekelerde turaqty túrde syıaqy alyp, dıfferensıaldy qoldaý sharalarymen qamtyldy. Bul – olardyń eńbegin joǵary baǵalanatynynyń aıqyn dáleli.
Aýrýhanaǵa búgingi kúni 80 myńǵa jýyq turǵyn tirkelgen. Keıingi 10 aıda halyqtyń 90%-y medısınalyq kómekke júgingen. Kún saıyn qabyldaý bólimine shamamen 120 adam keledi, týrıstik maýsymda bul kórsetkish 70–80%-ǵa artady.
Kadrlar – barlyq tehnıkalyq múmkindiktiń negizin quraıtyn basty resýrs. Sol turǵyda mamandardyń kásibı deńgeıin arttyrý turaqty túrde júrgizilip keledi. Dárigerler elimizdegi, sheteldegi jetekshi ortalyqtarda tájirıbeden ótip, jańa tehnologııalardy meńgerip jatyr. Aýrýhanada ishki oqytý júıesi qalyptasyp, jas mamandarǵa aǵa býyn tarapynan tálimgerlik qoldaý kórsetiledi. Qyzmetkerlerdiń kásibı damýy úzdiksiz júrýine barlyq jaǵdaı jasalǵan.
Densaýlyq saqtaý salasyndaǵy oń ózgeristerdi emdelýshiler de aıqyn sezinip keledi. Basty ózgeris – qoljetimdilik pen sapanyń qatar ósýi. Zertteýlerge jazylý júıesi jeńildedi, dıagnostıka ýaqyty qysqardy, qabyldaý bólimindegi qyzmet kórsetý jyldamyraq ári tıimdirek boldy. Stasıonar jaǵdaıy jaqsaryp, pasıentterge jaıly ári qaýipsiz orta qalyptasty. Eń bastysy – turǵyndar qajet qyzmettiń basym bóligin óz qalasynda ala alady. Telemedısına qyzmetin engizý arqyly alys aımaq turǵyndaryna da keńes berý múmkindigi qarastyryldy.
– Sóz sońynda aýrýhananyń basym baǵyttary men aldaǵy jospar týraly aıtyp berseńiz.
– Qazir kardıologııa, nevrologııa, hırýrgııa, endoskopııalyq, az ınvazıvti hırýrgııa, reabılıtasııa, áıelder densaýlyǵy, profılaktıkalyq medısına erekshe damý ústinde. Bul salalarda suranys joǵary, medısınalyq jetistikter múmkindikter ashady. Maqsatymyz – turǵyndarǵa sapaly, ýaqtyly, ǵylymı negizdelgen kómek kórsetý.
Bolashaqta dıagnostıkalyq qyzmetti keńeıtý, endoskopııalyq emdeý ádisteriniń jańa túrlerin engizý, hırýrgııalyq blokti kezeń-kezeńimen budan da jańartý josparlanyp otyr. Sonymen qatar ambýlatorııalyq reabılıtasııa kúsheıtilip, medısınalyq úderister tolyq sıfrlandyrylady. Kadr áleýeti halyqaralyq standarttar deńgeıinde jetildiriledi.
Adam densaýlyǵy – eń qymbat qundylyq. О́z jaǵdaıyna muqııat qarap, profılaktıkadan bas tartpaı, der kezinde tekserilip turý – aýrýdyń aldyn alýdyń eń tıimdi joly. Bizdiń aýrýhana turǵyndarǵa sapaly, zamanaýı medısınalyq qyzmet kórsetý jolynda turaqty damyp keledi. Árbir azamatqa kómek kórsetýge barynsha daıynbyz.
– Áńgimeńizge rahmet.
Áńgimelesken –
Ulbosyn ISABEK,
«Egemen Qazaqstan»
Almaty oblysy,
Qonaev qalasy
