El muńyn jazǵan shyǵarma

Bul eńbektiń oqyrmanǵa bereri mol. Kitap úsh bólimnen turady. Birinshisi – «Jaryq pen kóleńke»,  ekinshisi – «Qazaqtyń qaqysy», úshinshisi – «Aıtý paryz, bolmaı qaryz» dep atalady.   Alǵashqy bóliminiń betashary – «Jer» atty kólemdi maqalamen ashylǵan. Munda jýrnalıst álem­de jer kólemi jaǵynan 9-oryn alatyn ulan-ǵaıyr dalamyzdyń qazirgi jaǵdaıyn ótken tarıhpen sabaqtastyryp, oı qozǵaıdy. «Jer qorymyz alda dáıektegenimizdeı 272,5 mıllıon gektar desek, onyń 34 paıyzy ǵana shuraıly sanalady. Ormandy alqabymyz 26 mıllıon gektar, bul el aýmaǵynyń 4,6 paıyzy. Solaqaılyqtyń kesirinen sory qaınaǵan ultymyzdyń 10 paıyzy ǵana aýyl sharýashylyǵyna qolaı­ly aımaqtarda turady. Ǵalymdardyń zert­teýinshe, qolaısyz aýdandardyń 87 paıyzy, al ekologııalyq jaǵynan apat aımaǵy dep esepteletin jerdi meken etip jatqandardyń 95 paıyzy óz qarakózderimiz ekenin de eske sala ketsek deımiz», deıdi. 

Belgili pýblısıst bas basylymda eńbek etken jyldary shetelge ketken qazaq balalary týraly birneshe serııalyq maqala jazdy. Tipti muhıttyń arǵy jaǵyndaǵy AQSh-qa «attanǵan» urpaqty izdep barǵany esimizde.  Osy jınaqta da bul taqyrypqa  qaıta toqtalǵan eken. Avtor  «Jurtyn izdegen ul men qyz» atty maqalasynda bylaı deıdi: «Shetelge ketken balalardyń tizimin anyqtaý 1998 jyly qabyldanyp, 1999 jyldyń 1 qańtarynan kúshine engen «Neke jáne otbasy týraly» zańnan keıin ǵana múmkin boldy. Sol kezdegi derekterge den qoısaq, jurtynan  kóz jazyp qalǵandardyń sany – 1 797 eken. Keıin bul san óse berdi.  Qazir 10 myńǵa taıap qaldy. Sol 1999 jylǵy eseptegi 1 797 balanyń 250-iniń ǵana deregi Bilim jáne ǵylym mınıstrliginde bar bolyp shyqty, al qalǵan balalardyń qaıda «saparlaǵanyn» eshkim bilmeıdi».

Qazir qoǵamda ıdeologııa týraly jıi aıtylady. Keıbireýler bizde «Ulttyq ıdeologııa bar ma?» dep suraqty tikesinen qoıady. Ideologııanyń negizi ulttyq ıdeıada jatqany anyq. Qalamger «Ulttyq ıdeıa» atty oı-tol­ǵamynda ulttyq ıdeıasyz ult bolmysy qalyp­taspaıtynyn ashyq jazǵan.

Sondaı-aq kitaptaǵy  el men jer máse­lesinen bólek, ult qaıratkerleri týraly esselerimen birge  Mekemtas Myrzahmetuly,  Kamal Ormantaev, Rahymjan Eleshuly, Shámsha Berkimbaeva, Serik Aqsholaqov sekildi tanymal tulǵalardan alǵan suhbat­taryn tushynyp oqısyz.