Keıipkerimizdiń baspasózdegi aıshyqty joly jastarǵa jarqyn úlgi. Oqyrman oıynan oryn tapqan bul esim búgingi jýrnalıstıkada aıshyqty qoltańbasy qalyptasqan aqedil azamattyń jyldar boıy jınaǵan tájirıbesiniń, tabandy eńbeginiń jemisi. Onyń ómir ótkelderine kóz tastaǵanda maqsatynan múlt ketpegen, óz mamandyǵynyń shyńyna ózin-ózi súırep jetkizgen kúresker jannyń kelbetin kóremiz.
Almaty oblysy, Uıǵyr aýdanynyń Kishi Dıqan aýylynda ómirge kelgen Eraǵań, bala jastan óleń-jyrǵa qumar bolyp ósken. Oqýshy kezinde-aq aýdandyq gazetke jazǵan-syzǵandary jarııalanyp, bala armanyna qanat baılapty. Balabaqsha tárbıeshisi qyzmetin atqarǵan anasy Gúlınýr apaı Abaı men Ybyraı óleńderin, Sultanmahmut Toraıǵyrovtyń, uıǵyr halqynyń birtýar aqyny Ilııa Bahtııanyń otty jyrlaryn udaıy oqyp berýi balań kóńilge áser etkenge uqsaıdy. Jarkent kalasyndaǵy pedagogıkalyq ýchılıshede bastaýysh synyp muǵalimi mamandyǵy boıynsha tálim alyp júrgen ol 1988 jyly respýblıkalyq gazetten «Qazaq Memlekettik ýnıversıtetinde arnaıy jýrnalıstıka bólimi ashylady. Káris, nemis, uıǵyr jýrnalısteri daıarlanady» degen jańalyqty estip, eleń etedi. Kóp oılanbaı arman arqalap Almatyǵa attanady. Taǵdyr tabystyrǵan ustazdarynan tereń bilim alady. Jýrfaktaǵy jyldardyń esteligin ol bylaısha baıandap berdi.
– Bólingen 25 orynnyń jeteýi – uıǵyr jastaryna arnalǵan eken. Bul bastama gazetimizdiń sol kezdegi bas redaktory Iýldash Azamatovtyń usynysymen ashylǵan. Sol 7 orynǵa 41 adam qujat tapsyrǵan bolsa, sonyń biri men boldym. Osy sát jýrnalıstıkaǵa basqan naqty ári sheshýshi qadamym edi. Alǵash ret «Uıǵyr avazı» gazetine maqalam shyqqanda, júregim jaryla qýandym. Bul – meniń ómirimdegi eń áserli, eń umytylmas sátterdiń biri. KazUÝ-dyń jýrnalıstıka fakýltetine túsip, bir jyl oqyǵan soń redaksııaǵa korrektor bolyp jumysqa ornalastym. Tańerteń – sabaq, tústen keıin – jumys. Gazettiń ıisi sińgen sol kúnder meniń, sondaı-aq biraz qatarlasymnyń kásibı bolmysyn qalyptastyrdy. Redaksııa bizge senim arta bastady. Sol senim shalqar shabyt syılady. Redaksııanyń yrǵaǵyn, jýrnalıstıkanyń ishki tynysyn, sózdiń salmaǵyn sol jyldary shynaıy sezine bastadyq. QazUÝ naǵyz ómir mektebine aınaldy. Keremet ustazdardan bilim aldyq. Qazaqtyń naǵyz talantty-qabiletti qyz-jigitterimen tanysyp, dostastym. Jan-jaqty ósip, jetile bastadym, dep eske alady Ershat Mollahýnuly.
Taǵdyr deıtin tańǵajaıypty kórmeısiz be? Stýdenttik jyldary ózi tabaldyryǵyn ımene attaǵan beldi basylymnyń búgingi bas redaktory bolǵanǵa deıin ol kásibı baspaldaqtyń barlyq satysynan ótken. Otbasy jaǵdaıyna baılanysty arada birer jyl týǵan aýylyna baryp muǵalimdik qyzmet atqarǵany bolmasa, «Uıǵyr avazı» gazetimen taǵdyry egiz órilgendeı. Aýylda ustazdyq etken kezeń de tulǵalyq qalyptasýyna oń áser etkenin aıtady.
Bederli jyldar belesinde eldegi uıǵyr etnosynyń únin jetkizip, salt-sanasy men dástúrin dáriptegen, etnosaralyq tatýlyq pen yntymaqtyń uıytqysyna aınalǵan basylymdy keıingi on jyldan beri basqaryp kele jatqan Eraǵańnyń tusynda gazet mazmuny arta túsken. Búginde «Qazaq gazetteri» seriktestiginiń quramyna kiretin «Uıǵyr avazı» taralym turǵysynan eldegi úzdik «bestikke» kiredi. Gazette 2024 jyldyń aqpanynan memlekettik tildi qoldaý jáne nasıhattaý maqsatynda «Shańyraq» arnaıy beti jaryq kóredi. Sondaı-aq jastarǵa, muǵalimderge, áıelderge, balalarǵa arnalǵan better oqyrman asyǵa kútetin dúnıelerge toly. Gazet tek uıǵyr halqynyń jańalyqtary, jetistikterimen ǵana shektelmeıdi, álemge áıgili tulǵalardyń, qazaq aqyn-jazýshylarynyń, ǵalymdarynyń shyǵarmashylyq murasy, ómir ónegesinen syr shertedi. Jyldar boıy oqyrmanynan alystamaı, el ómiriniń aınasyna aınalǵan basylymnyń ár betinde halyqtyń kózqarasy, rýhanı bolmysy men tirshilik tynysy saırap jatyr. Ult saýlyǵy, urpaq tárbıesi, el birligi syndy ózekti máseleler bas redaktordyń nazarynan tys qalǵan emes.
Eraǵańmen etene aralasa almasaq ta, jumys babynda áriptes aǵa-ini retinde jıi kezdesemiz. Qashan kórseń qarapaıym qalybynan jańylmaıdy, úlken-kishige ádebi bir. Jarasymdy qaljyńyn aıtyp, ortasyn dýmanǵa bólep júretini bar. Qarapaıym qarashanyń ortasynan tabylyp, qoǵamdyq oıǵa qozǵaý salatyn, taǵylymdy basqosýlarda keleli pikir aıtatyn keıipkerimizden úırenerimiz kóp.
Jýrnalıster odaǵy syılyǵynyń laýreaty, Qazaqstan halqy Assambleıasynyń múshesi, Qazaqstan uıǵyrlary respýblıkalyq etnomádenı ortalyǵy tóraǵasynyń orynbasary, Bas redaktorlar klýbynyń jáne QHA Jýrnalıster klýbynyń múshesi, Uıǵyr aýdanynyń qurmetti azamaty. Qoǵamdyq jumysqa belsene aralasyp, el órkendeýine, jas urpaqtyń rýhanı óristeýine óreli úles qosyp júrgen Eraǵańnyń bıyl Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń qolynan alǵan «Qurmet» ordeni uzaq jylǵy eńbegine berilgen laıyqty baǵa. Al el arasynda erekshe qurmetke bólenýi – adamdyq bolmysynyń, kisilik kelbetiniń aıǵaǵy.
– Elge degen súıispenshilik, memleketke qurmet jáne halyqqa jaqyn bolý meniń kóńilime negizgi qundylyq retinde ornyqqan. Bul – bir-birin tolyqtyryp turatyn, biraq tepe-teńdigi buzylsa salmaǵyn joǵaltatyn názik ólshem. Memleketshil, halyqshyl bolý – basty ustanymym. Nazarymyz el ishindegi eńbek adamdaryna, aýyldyń tynysyn ustap turǵan qarapaıym buqaraǵa burylýǵa tıis. Halyqqa jetpegen sózdiń quny bolmaıdy, al halyqpen baılanysyn joǵaltqan basylym uzaq ómir súre almaıdy. Sol sebepti el ishine jıi shyqtym – aýyl aralap, halyqtyń qýanyshy men qıyndyǵyna birge kýá boldym. Ýaqyt óte kele gazettiń daýysy da halyq únimen astasyp, aıqynyraq estile bastady, dep tebirenedi jampoz jýrnalıst.
Ershat Mollahýnuly qazaq jerin mekendegen barlyq etnostyń basyn qosyp, eldegi turaqtylyq pen kelisimniń uıytqysy bolǵan Qazaqstan halqy Assambleıasy músheleri qatarynda on bes jyl boıy eńbek etip keledi. Bul – jaı múshelik emes, el birligine qyzmet etetin ıdeologııalyq ári rýhanı jaýapkershilik. «El ishine jıi shyǵyp, halyqtyń kóńil kúıin, senimin seziný – kúndelikti mindetim. Ultaralyq kelisim sóz júzinde emes, ómirdiń ózinde júzege asýy kerek. Iаǵnı onyń jumysy jıyn-merekelermen, saltanatty is-sharalarmen ǵana shektelmeýge tıis. Úgit-nasıhat, ıdeologııalyq jumys kóbirek aýyl-aımaqtaǵy halyq arasynda júrgizilgeni abzal» degen ol Otandy súıý, ádiletti bolý ustanymy toǵysqan jerde qoǵam irgesi berik bolatynyn aıtady.
Memlekettik tildiń mártebesin kóterý, eldegi turaqtylyqty, qoǵamdyq jáne etnosaralyq kelisimdi nyǵaıtý jolynda belsene qyzmet atqaryp júrgen áriptesimiz únemi el aralap, halyq ishinen tabylady. QazUÝ-dyń jýrnalıstıka fakýltetiniń shaqyrýymen stýdentterge sheberlik sabaqtaryn ótkizýdi dástúrge aınaldyrǵan. Otandyq arnalarǵa sarapshy retinde baryp, ekran arqyly el-jurtqa salıqaly baılamyn aıtýdan da jalyqqan emes.
Jýrnalıstik jolda talaı taǵdyrǵa arasha bolǵan maıtalman mamannyń esimi búginde «Uıǵyr avazı» gazetiniń betinde ǵana emes, Otandyq jýrnalıstıka keńistiginde qurmetpen atalady. Kásibı jaýapkershilikti el taǵdyrymen sabaqtastyryp, otanshyl oıdyń otyn óshirmeı kele jatqan qalamgerge shyǵarmashylyq tabys tileımiz.
ALMATY
