Halyq depýtattarǵa 965 ózekti másele aıtqan
Aldymen depýtattar Salyq kodeksine kommýnaldyq menshiktegi energııa óndirýshi uıymdarǵa salyq salý máseleleri boıynsha tolyqtyrýlar engizýdi kózdegen zańnyń jobasy men Qazaqstan men Tájikstan arasyndaǵy odaqtastyq qatynastar týraly shartty ratıfıkasııalaýǵa baǵyttalǵan zań jobasyn ekinshi oqylymda qabyldap, qorytyndy ázirleý jónindegi qaýlysyn bekitti.
Bul jolǵy jalpy otyrystyń negizgi máseleleriniń biri retinde Májilis depýtattaryna olardyń óńirlerge shyǵý barysynda kelip túsken azamattardyń ótinishterin memlekettik organdardyń qaraý nátıjeleri talqylandy. Muny Premer-mınıstrdiń orynbasary Qanat Bozymbaev baıandady.
Sóz basynda vıse-premer Memleket basshysy aıqyndaǵan negizgi mindetterdi iske asyrýda Úkimetpen tyǵyz jáne júıeli ózara is-qımyl jasap kele jatqan Parlamentke alǵysyn jetkizdi.
– Osy jyly saılaýshylar tarapynan eldiń áleýmettik-ekonomıkalyq damýynyń negizgi baǵyttaryn qamtıtyn 965 ózekti másele kóterildi. О́tinishterdiń shamamen jartysy (454 ótinish nemese 47 paıyzy) naqty sektorǵa qatysty. Halyq tarapynan aýyl sharýashylyǵy, ónerkásip, qurylys, tabıǵı resýrstar, ekologııa jáne kólik salalaryndaǵy máseleler kóterildi, – dedi Qanat Aldabergenuly.
Q.Bozymbaev suraqtardyń 31 paıyzy densaýlyq saqtaý, áleýmettik qorǵaý men bilim berý, sondaı-aq áleýmettik ınfraqurylymnyń sapasy men qoljetimdiligi syndy áleýmettik salaǵa tıesili ekenin atap ótti.
– 125 suraq memlekettik retteý men qarjy-ekonomıkalyq máseleni qamtıdy. 87 suraq kúshtik qurylymdarǵa qatysty. Oǵan jeke qurammen tolyqtyrý, materıaldyq-tehnıkalyq, qoǵamdyq qaýipsizdik boıynsha, sondaı-aq ótkizý beketteri men memlekettik shekarany jańǵyrtý máseleleri kiredi. О́tinishterdiń qurylymy ekonomıkany jáne áleýmettik salany damytý boıynsha mindetterdi sheshýge baǵyttalǵanyn kórsetedi, – deı kele Úkimettiń jyl boıy atqarǵan jumysynyń negizgi kórsetkishterine toqtaldy.
Qysqasy, sózinde halyq kótergen máselelerdi sheshýge baǵyttalǵan sharalar týraly egjeı-tegjeıli baıandap shyqqan Q.Bozymbaev Parlament pen Úkimettiń birlesken jumysynyń nátıjesinde halyqtyń ómir sapasyn arttyrýǵa baǵyttalǵan barlyq mindetter oryndalatynyn aıtty.
Q.Bozymbaevtyń baıandamasynan soń májilismender halyq kótergen máseleler tóńireginde Úkimet múshelerine 30-ǵa jýyq suraq qoıdy. Suraq-jaýap bólimi negizinen áleýmettik (bilim, medısına) jáne aýyl sharýashylyǵy salalaryna qatysty órbidi.
Suraq-jaýap bóliminen soń Májilistegi fraksııa jetekshileri de depýtattardyń óńirlerge sapary barysynda azamattardan kelip túsken ótinishterdi memlekettik organdardyń qaraý nátıjeleri týraly sóz sóıledi.
Kún tártibindegi máseleniń qorytyndysy retinde Májilis tóraǵasy Erlan Qoshanov ta sóz sóılep, otyrysta kóp suraq qoıylyp, kóp usynys aıtylǵanyn, olar egjeı-tegjeıli talqylanǵanyn jetkizdi. Degenmen Úkimet tarapynan berilgen biraz jaýap mardymsyz bolǵanyn atap aıtty.
– Naqty suraqtarǵa kóbine syrǵytpa, jalpylama jaýap berildi. Naqty isterdi kórsete almady. Ol týraly jańa Fraksııa jetekshileri óz sózderin de synǵa aldy. Qanat Aldabergenuly, bul suraqtyń bárin biz óńirlerge baryp kelgennen keıin, kúzde Premer-mınıstrdiń atyna joldaǵanbyz. О́ńirlerdegi turǵyndardyń myńdaǵan talap-tilegi men suraǵyna, ókinishke qaraı, mardymdy jaýap alǵan joqpyz. Kelesi jyldyń basynda taǵy da kezdesý bolady, ol kezde naqty nátıjeler kútemiz, – dedi Erlan Jaqanuly.
Sondaı-aq palata spıkeri óńirlerde másele kóp ekeni kúni keshe ótken Aýyl ákimderiniń dıalog-platformasynda da baıqalǵanyn atap ótti.
– Dıalog-platformada qanshama másele kóterildi. Tústen keıingi 6 seksııanyń ózinde taǵy da 100-den asa másele ortaǵa salyndy. Memleket basshysy sol jerde osy máselelerdiń kóbiniń júıeli sheshimin usyndy, naqty tapsyrmalar berdi. Bul Májilis depýtattarynyń turaqty baqylaýynda bolady, – degen E.Qoshanov ákimder kótergen máseleler men óńirlerden jınalǵan talap-tilekter bir-birimen bite qaınasyp jatqanyn aıtty.
Jańa Sıfrlyq kodeks qabyldandy
Otyrys barysynda «Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti men ORES Halyqaralyq damý qory arasyndaǵy jeke sektordaǵy operasııalardy uıymdastyrý týraly negizdemelik kelisimdi ratıfıkasııalaý týraly» zań jobasy qaraldy. Ony Ulttyq ekonomıka birinshi vıse-mınıstri Azamat Ámrın tanystyrdy.
Jalpy, ORES qory 5 jylda Qazaqstandaǵy jobalarǵa 400 mln dollarǵa deıin qarajat bóletin boldy. Bul keshe Májilis ratıfıkasııalaǵan negizdemelik kelisimde kórsetilgen. Kelisimde Qordyń ınvestısııalyq jobalardy qarjylandyrý úshin Úkimet kepildigin talap etpeı, 2,5–5 paıyz mólsherlememen nesıe berýi kózdelgen.
Sondaı-aq kelisimdi ratıfıkasııalaý ORES qoryna energetıka, ónerkásip, kólik ınfraqurylymy, qarjy, aýyl sharýashylyǵy, sý, telekommýnıkasııa, bilim berý jáne densaýlyq saqtaý sııaqty salalardaǵy ekonomıkalyq damý maqsattarynyń bóligi retinde elimizge qarjylyq qoldaý kórsetýge múmkindik beredi.
Kelesi kezekti Ekonomıkalyq reforma jáne óńirlik damý komıtetiniń hatshysy Ekaterına Smyshlıaeva Sıfrlyq kodekstiń jobasyn tanystyrdy. Depýtat bir-birimen baılanysty úsh zań jobasyna ortaq baıandama jasady.
– Memleket basshysy óz Joldaýynda úsh jyldyń ishinde sıfrlyq el qurý mindetin qoıdy. Onyń quqyqtyq negizine sıfrlyq kodeks aınalady. Kodeks sıfrlyq memlekettiń arhıtektýrasy men derekterdi retteýden bastap sıfrlyq adam quqyqtaryn qorǵaýǵa jáne kıberqaýipsizdikti qamtamasyz etýge deıingi sıfrlyq quqyqtyq tártiptiń barlyq negizgi salalaryn qamtıdy, – dedi baıandamashy.
Sondaı-aq ol búginde elimiz sıfrlandyrý salasyndaǵy birqatar halyqaralyq bastamalardy qoldaıtynyn jáne olardyń bastamashysy ekenin atap ótti.
Betin tolyq tumshalaǵandarǵa da jaýapkershilik bar
Depýtattar qabyldaǵan «Quqyqbuzýshylyq profılaktıkasy týraly» jańa zań boıynsha endi qoǵamdyq oryndarda betti jaýyp turatyn kıim kıgeni úshin jaza qoldanylmaq. Bul týraly depýtat Magerram Magerramov zań jobasyn tanystarǵan baıandamasynda atap ótti.
Osylaısha, Memleket basshysynyń tapsyrmasy boıynsha ázirlengen «Quqyqbuzýshylyq profılaktıkasy týraly» jańa zańdy Májilis ekinshi oqylymda qabyldady. Zańda quqyqbuzýshylyq profılaktıkasy júıesi keńeıtilip, profılaktıka sýbektileriniń sany 13-ten 26-ǵa deıin artady.
Sonymen qatar profılaktıka modeliniń ózi qaıta qaralady. Endi oǵan jalpy, jeke jáne arnaıy sharalar engiziledi. Ákimshilik quqyqbuzýshylyq týraly kodekske engizilgen túzetýlerde qoǵamdyq oryndarda betti jaýyp turatyn, tanýǵa kedergi keltiretin kıim (nıqab) kıgeni úshin ákimshilik jaza qarastyrylǵan.
Zańǵa qaıshy kontentti jarııalaǵandar men taratqandarǵa, sondaı-aq memlekettik organdardyń buzýshylyqtardyń sebebin joıý týraly nusqaýlaryn qasaqana oryndamaǵandarǵa qatysty jaýapkershilik engiziledi. Tabıǵı jáne tehnogendik tótenshe jaǵdaılardyń aldyn alý boıynsha azamattyq qorǵanys sharalaryn oryndamaǵany úshin memlekettik laýazymdy tulǵalar men jergilikti bılik organdaryna jańa jaýapkershilik túrlerin kózdeıtin túzetýler engizildi. Endi Tótenshe jaǵdaılar mınıstrligi mundaı adamdardy jaýapkershilikke tartýǵa quqyly.
Májilis kýlýarynda joǵaryda atalǵan zań jobasynyń ázirlenýine atsalysqan depýtattardyń biri Únzıla Shapaqqa jolyǵyp, zańnyń keıbir tustaryn naqtylap berýin suradyq.
– Buǵan deıin qoǵamdyq oryndarda azamattardyń bet-júzin tolyq jabýǵa shekteý qoıylǵanymen, jaýapkershilik qarastyrylmaǵan edi. Eger adamnyń bet-júzi anyqtaýǵa múmkindik bermeıtindeı deńgeıde jabyq bolsa, aldymen eskertý jasalady, al qaıtalansa – on aılyq eseptik kórsetkish mólsherinde aıyppul salynady. Munda másele dinı jamylǵyǵa tyıym salýda emes, adamdy ıdentıfıkasııalaýǵa múmkindik qarastyrýynda bolyp otyr, – deıdi depýtat.
Onyń aıtýynsha, jalpy, quqyqbuzýshylyq profılaktıkasy týraly zańnyń basty nátıjeleriniń biri – túrli saladaǵy normalardy bir júıege keltirip, memleket saıasatyn biregeılendirý. Buǵan deıin profılaktıka máselesinde negizinen mektep pen ishki ister organdaryna ǵana júkteme túsip kelse, endi basqa da áleýmettik sýbektilerdiń qatysýy zańdy túrde bekitildi.
Sondaı-aq Ú.Shapaq qoǵamdyq oryndar da naqty aıqyndalǵanyn aıtty. Iаǵnı olar – kınoteatrlar, sporttyq arenalar, konsert zaldary sııaqty baqylaý júrgiziletin jabyq keńistikter. Al trotýarlar men ashyq alańdar, skver, alleıalar bul sanatqa kirmeıdi.
Eldi alańdatqan elektr samokat
Jalpy otyrysta qabyldanǵan joǵaryda atalǵan jańa zańǵa sáıkes, elektr samokatty paıdalanýǵa qatysty ereje de kúsheıedi.
Jańa zańda jol qaýipsizdigin jaqsartýǵa jáne elektr samokattaryn jalǵa berý operatorlarynyń qyzmetin retteýge baǵyttalǵan ózgerister usynyldy. Endi jalǵa beretin zańdy tulǵalar men jeke kásipkerler úshin árbir elektr samokatqa qatysty azamattyq-quqyqtyq jaýapkershiligin mindetti saqtandyrý engizilmek. Sondaı-aq mundaı samokattardy tirkeý jáne tirkeý nómirlerin berý tártibi belgilenedi. Jalǵa berýshiler júrgizýshi kýáligi joq nemese odan aıyrylǵan adamǵa elektr samokatty basqarýǵa ruqsat bergeni úshin jaýapty bolady.
Bul máselege qatysty depýtat Ú.Shapaqty taǵy da sózge tarttyq.
– Elektr samokattardy paıdalaný máselesi qoǵamda keń talqylanyp jatyr. Búgingi tańda biz samokattardyń jaıaý júrginshiler júretin oryndarǵa kirýine ruqsat bermeı kelemiz. Eger ruqsat berse, soǵan saı tıisti jaýapkershilik te júktelýi kerek. Negizinde másele – samokat qozǵalysyna baılanysty jaýapkershilikti naqtylaý. Eger elektr samokat qozǵalysyna jol ashylatyn bolsa, onda ony jalǵa beretin kompanııalar azamattyq-quqyqtyq saqtandyrýdy qamtamasyz etýge mindetti. Bul – basqarýshy kompanııanyń óz moınyna alatyn jaýapkershiligi. Aıta ketetin taǵy bir jaıt – sóz oıynshyq nemese balalarǵa arnalǵan qarapaıym samokattar týraly emes, tek elektr samokattar týraly bolyp otyr. Qoǵam muny shatastyrmaýy kerek. Eń úlken talqylaý týǵyzǵan jańalyqtyń biri – avtomobıl júrgizýshisi men elektr samokat júrgizýshisiniń belgili deńgeıde teńestirilýi. Bul – zańda kórsetilgen normalarǵa sáıkes qabyldanǵan sheshim. Elektr samokat jol qozǵalysyna qatysýshy retinde tanylǵandyqtan, oǵan da kólik quraldary úshin qoldanylatyn talaptar qoıylady. Pikirtalas barysynda depýtattar jol ınfraqurylymynyń júktelýi, qaýipsizdik, baqylaý múmkindikteri boıynsha suraqtar qoıdy. Bul máseleler vedomstvolyq aktiler arqyly retteledi, al Úkimet ózine tıisti mindettemelerdi aldy, – deıdi Ú.Shapaq.
Degenmen bul másele túpkilikti sheshildi degen sóz emes. Alda Senattyń qaraýy bar. Joǵary palata depýtattarynyń da elektr samokattarǵa qatysty biraz másele kóterip júrgenin bilemiz. Bizdińshe, bul turǵyda áli biraz talqylaý bolýy múmkin. Sebebi elektr samokattarǵa trotýarmen júrýge áli naqty tyıym salynbady. Al kólik júretin joldarda ózge óńirler turmaq, Astananyń ózinde samokattarǵa arnalǵan arnaıy jolaq belgilenip, tıisti jaǵdaı jasala qoıǵan joq.
