Premer-mınıstrdiń orynbasary Qanat Bozymbaev Túrkistanda 2026 jylǵy vegetasııa kezeńine daıyndyq máselelerine arnalǵan otyrys ótkizdi. Jıynǵa sý resýrstary jáne ırrıgasııa mınıstri Nurjan Nurjigitov, Aýyl sharýashylyǵy mınıstri Aıdarbek Saparov, sý sharýashylyǵy uıymdarynyń, jergilikti atqarýshy jáne quqyq qorǵaý organdarynyń, sondaı-aq aımaqtyń sharýa qojalyqtarynyń ókilderi qatysty.
Kezdesýge qatysýshylar kelesi jylǵa arnalǵan transshekaralyq sýdyń kelý boljamdary men aldaǵy sýarý kezeńinde sý resýrstaryn tıimdi paıdalanýdy qamtamasyz etý sharalaryn talqylady. Sharýalarǵa sý tapshylyǵy qaýpin azaıtý úshin sý únemdeý tehnologııalaryn engizýdiń mańyzdylyǵy men ylǵaldy kóp qajet etetin daqyldardy azaıtý qajet ekeni aıtyldy.
«Ashhabatta ótken Ortalyq Azııa elderiniń Memleketaralyq sý sharýashylyǵyn úılestirý komıssııasynyń otyrysynda kelesi jyly sý kelý kóleminiń azaıýy týraly boljam jasaldy. Toqtoǵul sýqoımasynyń deńgeıi rekordtyq tómen kórsetkishke jetý qaýpi bar. Qazaqstannyń ońtústiginde kóktemnen beri jaýyn-shashyn bolǵan joq. О́kinishke qaraı, bul – aımaqtyń barlyq memleketinde kezdesip otyrǵan tabıǵı úderis. Osyǵan baılanysty sý únemdeý tehnologııalaryn belsendi túrde engizý men ylǵaldy kóp qajet etetin daqyldardy egý lımıtterin qaıta qaraý ózekti bolyp otyr. Jańa lımıtter 2026 jylǵy vegetasııa kezeńindegi kútiletin 10 mlrd tekshe metr sý kólemin eskere otyryp esepteledi. Buǵan qosa lımıtterdiń saqtalýy qatań baqylaýǵa alynady. Quqyq buzýshylar keıin memleketten múmkin emes nárseni talap etpes úshin barlyq jaýapkershilikti túsinýi kerek», dedi Q.Bozymbaev.
Aýyl sharýashylyǵy mınıstrliginiń málimetinshe, Túrkistan oblysynda aldaǵy vegetasııa kezeńinde kúrish egiletin alqap 3,5 myń gektardan aspaýǵa tıis. Vıse-premer Aýyl sharýashylyǵy men Sý resýrstary jáne ırrıgasııa mınıstrlikterine, sondaı-aq Túrkistan men Qyzylorda oblystary ákimdikterine jumys tobyn qurýdy tapsyrdy. Olar eki aptanyń ishinde oblystardaǵy sý tutyný lımıtterin anyqtap, egis alqaptaryn lımıtterge sáıkes josparlap bekitýi kerek.
Buǵan qosa Qanat Bozymbaev Sý resýrstary jáne ırrıgasııa mınıstrliginiń «Dostyq» transshekaralyq kanaly boıyna kúrish egýge tyıym salý usynysyn qoldady. Kúrishti tek «Qyzylqum» kanalynyń boıynda 3,5 myń gektar alqapta sý únemdeý tehnologııalaryn qoldana otyryp ósirýge ruqsat etiledi.
Dıqandarǵa aýylsharýashylyq daqyldaryn ártaraptandyrýǵa, kóp sý qajet etpeıtin qurǵaqshylyqqa tózimdi daqyldardy ósirýge erekshe kóńil bólý usynyldy. Bul aýylsharýashylyq ónimdiligin arttyrýǵa, azyq-túlik qaýipsizdigin qamtamasyz etýge ári shekteýli sý resýrstary jaǵdaıynda aýyldyq jerlerdiń turaqty damýyna múmkindik beredi.
Sýdy únemdeý men zamanaýı sýarý júıelerine kóshýge yntalandyrý maqsatynda uńǵymalardy burǵylaý, ınfraqurylym tartý jáne sý únemdeıtin jabdyqtar satyp alý shyǵyndaryn óteý úlesi 50%-dan 80%-ǵa deıin kóterildi. Eginge qajetti sýdyń saralanǵan tarıfi engizildi. Sý únemdeý tehnologııalaryn qoldanatyndarǵa sýbsıdııa mólsheri 60%-dan 85%-ǵa deıin artty, al qoldanbaıtyndar úshin sýbsıdııa jyl saıyn 10%-ǵa azaıady.
2026–2028 jyldarǵa arnalǵan jalpy transfertter sheńberinde sý únemdeý tehnologııalaryn engizýdi ári eginge qajetti sý qunyn sýbsıdııalaýdy qoldaýǵa burynǵy úshjyldyq kezeńmen salystyrǵanda tórt ese kóp qarajat bólindi.
Búginde Túrkistan oblysynda sý únemdeý tehnologııasy 82 myń gektar alqapta qoldanylyp jatyr, onyń 18,7 myń gektarynda jańbyrlatyp sýarý, 63,3 myń gektarynda tamshylatyp sýarý júıeleri paıdalanylady. Qazaq sý sharýashylyǵy ǵylymı zertteý ınstıtýtynyń esepteýinshe, sý únemdeý tehnologııasyn qoldaný sýdy 20–30%-ǵa únemdeýge múmkindik beredi.
Sondaı-aq Memleket basshysynyń tapsyrmasyna sáıkes «Aýyl amanaty» baǵdarlamasy júzege asyrylyp jatyr. Bul baǵdarlama aýyl turǵyndarynyń ómir súrý sapasyn arttyrýǵa baǵyttalǵan bıýdjettegi mıkronesıeler usynady.
2026–2028 jyldary aýyldy damytýǵa 450 mlrd teńge bólý josparda bar, onyń 68,7 mlrd teńgesi Túrkistan oblysyna aýyl kásipkerligin keńeıtý men kooperatıvterdi damytýǵa baǵyttalǵan.
Qanat Bozymbaev «Aýyl amanaty» jobasyn qarjylyq qoldaý tetigi retinde ǵana emes, aýyldy ekonomıkalyq jańǵyrtýdyń mańyzdy quraly retinde qarastyrý kerek ekenin atap ótti. Kelesi jyldan bastap aýyldyq ınfraqurylymdy qarjylandyrý jalpy transfertter arqyly júzege asyrylady.
Osyǵan oraı «Aýyl – el besigi» jobasy aıasyndaǵy barlyq ınfraqurylymdyq bastama oblystar men aýdandardyń damý baǵdarlamalaryna naqty engizilýi kerek. 2026–2028 jyldarǵa arnalǵan jergilikti bıýdjetterdi josparlaý kezinde ákimdikterge óńirlik standarttar júıesi kórsetkishteriniń tómendeýine jol bermes úshin aýyldyq ınfraqurylymdy qarjylandyrýdy qamtamasyz etý júkteldi.