Saıasat • 06 Jeltoqsan, 2025

Daqyldy egýge lımıt bekitý qajet

20 ret
kórsetildi
5 mın
oqý úshin

Túrkistan oblysynda eginge qajetti sýdy tıimdi bólý maqsatynda vegetasııa kezeńindegi kútiletin sý kólemin eskere otyryp, ylǵalsúıgish daqyldardy egý lımıtteri qaıta qaraldy.

Daqyldy egýge lımıt bekitý qajet

Premer-mınıstrdiń oryn­basary Qanat Bozymbaev Túrki­standa 2026 jylǵy vegetasııa kezeńine daıyndyq másele­lerine arnalǵan otyrys ótkiz­di. Jıynǵa sý resýrstary jáne ırrıgasııa mınıstri Nurjan Nurjigitov, Aýyl sharýashy­lyǵy mınıstri Aıdarbek Saparov, sý sharýashylyǵy uıym­dary­nyń, jergilikti atqarýshy jáne quqyq qorǵaý organdary­nyń, sondaı-aq aımaqtyń sharýa qoja­lyq­tarynyń ókilderi qatysty.

Kezdesýge qatysýshylar kelesi jylǵa arnalǵan trans­shekaralyq sýdyń kelý boljamdary men aldaǵy sýarý kezeńinde sý resýrstaryn tıimdi paıdalanýdy qamtamasyz etý sharalaryn talqylady. Sharýalarǵa sý tapshylyǵy qaýpin azaıtý úshin sý únemdeý tehnologııalaryn engizýdiń mańyzdylyǵy men ylǵaldy kóp qajet etetin daqyldardy azaıtý qajet ekeni aıtyldy.

«Ashhabatta ótken Ortalyq Azııa el­deriniń Memleketaralyq sý sharýashylyǵyn úılestirý komıssııasynyń otyrysynda kelesi jyly sý kelý kóleminiń azaıýy týraly boljam jasaldy. Toqtoǵul sýqoımasynyń deńgeıi rekordtyq tómen kórsetkishke jetý qaýpi bar. Qazaqstannyń ońtústiginde kóktemnen beri ja­ýyn-shashyn bolǵan joq. О́kinishke qaraı, bul – aımaqtyń barlyq memleketinde kezdesip otyrǵan tabıǵı úderis. Osyǵan baılanysty sý únemdeý tehnologııa­laryn belsendi túrde engizý men ylǵaldy kóp qajet etetin daqyldardy egý lımıtterin qaıta qaraý ózekti bolyp otyr. Jańa lımıtter 2026 jylǵy vegetasııa kezeńindegi kútiletin 10 mlrd tekshe metr sý kólemin eskere otyryp esepteledi. Buǵan qosa lımıtterdiń saqtalýy qatań baqylaýǵa alynady. Quqyq buzýshylar keıin memleketten múmkin emes nárseni talap etpes úshin barlyq jaýapkershi­likti túsinýi kerek», dedi Q.Bozymbaev.

Aýyl sharýashylyǵy mınıstrliginiń málimetinshe, Túrkistan oblysynda aldaǵy vegetasııa kezeńinde kúrish egiletin alqap 3,5 myń gektardan aspaýǵa tıis. Vıse-premer Aýyl sharýashylyǵy men Sý resýrstary jáne ırrıgasııa mınıstrlikterine, sondaı-aq Túrkistan men Qyzylorda oblys­tary ákimdikterine jumys tobyn qurýdy tapsyrdy. Olar eki aptanyń ishinde oblystardaǵy sý tutyný lımıtterin anyqtap, egis alqaptaryn lımıtterge sáıkes josparlap bekitýi kerek.

Buǵan qosa Qanat Bozymbaev Sý resýrstary jáne ırrıgasııa mınıstrliginiń «Dostyq» transshekaralyq kanaly bo­ıyna kúrish egýge tyıym salý usynysyn qoldady. Kúrishti tek «Qyzylqum» kanalynyń bo­ıynda 3,5 myń gektar alqapta sý únem­deý tehnologııalaryn qol­dana otyryp ósirýge ruqsat etiledi.

Dıqandarǵa aýylsharýa­shylyq daqyldaryn ártarap­tan­dyrýǵa, kóp sý qajet etpeı­tin qurǵaqshylyqqa tózimdi daqyldardy ósirýge erekshe kóńil bólý usynyldy. Bul aýyl­sharýashylyq ónimdi­ligin art­tyrýǵa, azyq-túlik qaýip­siz­digin qamtamasyz etýge ári shekteýli sý resýrstary jaǵ­daıyn­da aýyldyq jerlerdiń turaq­ty damýyna múmkindik beredi.

Sýdy únemdeý men zamanaýı sýarý júıelerine kóshýge ynta­landyrý maqsatynda uńǵy­ma­lardy burǵylaý, ınf­ra­­qurylym tartý jáne sý únem­deıtin jabdyqtar satyp alý shyǵyndaryn óteý úlesi 50%-dan 80%-ǵa deıin kóteril­di. Eginge qajetti sýdyń saralan­ǵan tarıfi en­gizildi. Sý únemdeý tehnologııa­laryn qol­danatyndarǵa sýbsıdııa mólsheri 60%-dan 85%-ǵa deıin artty, al qoldanbaıtyndar úshin sýbsıdııa jyl saıyn 10%-ǵa azaıady.

2026–2028 jyldarǵa arnal­ǵan jalpy transfertter sheńberin­de sý únemdeý tehnologııa­laryn engizýdi ári eginge qajetti sý qunyn sýbsıdııalaýdy qoldaýǵa burynǵy úshjyldyq kezeń­men salystyrǵanda tórt ese kóp qarajat bólindi.

Búginde Túrkistan oblysynda sý únemdeý tehnologııasy 82 myń gektar alqapta qoldanylyp jatyr, onyń 18,7 myń gektarynda jańbyrlatyp sýarý, 63,3 myń gektarynda tamshylatyp sýarý júıeleri paıdalanylady. Qazaq sý sharýashylyǵy ǵylymı zertteý ınstıtýtynyń esepteýinshe, sý únemdeý tehnologııasyn qoldaný sýdy 20–30%-ǵa únemdeýge múmkindik beredi.

Sondaı-aq Memleket basshy­synyń tapsyrmasyna sáıkes «Aýyl amanaty» baǵdarlamasy júzege asyrylyp jatyr. Bul baǵdarlama aýyl turǵyndarynyń ómir súrý sapasyn arttyrýǵa baǵyttalǵan bıýdjettegi mıkronesıeler usynady.

2026–2028 jyldary aýyldy damytýǵa 450 mlrd teńge bólý josparda bar, onyń 68,7 mlrd teńgesi Túrkistan oblysyna aýyl kásipkerligin keńeıtý men kooperatıvterdi damytýǵa baǵyttalǵan.

Qanat Bozymbaev «Aýyl amanaty» jobasyn qarjylyq qoldaý tetigi retinde ǵana emes, aýyldy ekonomıkalyq jańǵyr­týdyń mańyzdy quraly retinde qaras­tyrý kerek ekenin atap ótti. Kelesi jyldan bastap aýyl­dyq ınfraqurylymdy qarjy­landyrý jalpy transfertter arqyly júzege asyrylady.

Osyǵan oraı «Aýyl – el besigi» jobasy aıasyndaǵy bar­lyq ınfraqurylymdyq bastama oblystar men aýdandardyń damý baǵ­darlamalaryna naqty engi­zilýi kerek. 2026–2028 jyl­darǵ­a arnalǵan jergilikti bıýd­jet­terdi josparlaý kezinde ákimdikterge óńirlik standarttar júıesi kórsetkishteriniń tómendeýine jol bermes úshin aýyldyq ınfraqurylymdy qarjy­landyrýdy qamtamasyz etý júkteldi.