Elimizde elektr energııasynyń negizgi bóligi kómirden óndiriletini belgili, ıaǵnı bizdegi elektr energııasy óndirisiniń shamamen 60–65 paıyzy kómir generasııasyna tıesili. Desek te, gazben jumys isteıtin stansalardyń úlesi artyp keledi, ásirese batys pen ońtústik óńirlerde bul sala jaqsy jolǵa qoıylǵan. Sý elektr stansalary men jańartylatyn energııa kózderiniń (kún, jel) úlesi ázirge tómen bolǵanymen, jyl saıyn ósim baıqalyp keledi.
Energetıkalyq teńgerimniń osyndaı qurylymy bir jaǵynan eldi elektr qýatymen úzdiksiz qamtamasyz etse, ekinshi jaǵynan ekologııalyq táýekelder men tozǵan ınfraqurylym máselesin alǵa shyǵaryp otyr.
Energetıka mınıstri Erlan Aqkenjenovtiń aıtýynsha, salada ınvestısııa kólemin 20 paıyzǵa artyp, 323 shaqyrym jylý jelisi jóndelgen. Energojúıesi rekordtyq 118 mlrd kVt/saǵ elektr energııasyn óndirip, Topar men Tekelide jańa qýat kózderi iske qosyldy. «Energetıkalyq júıe suranystan oza jumys istep, rekordtyq 118 mlrd kVt.saǵ elektr energııasyn berdi», deıdi mınıstr.
Áıtse de sarapshylardyń baǵalaýy ózgerek. Elimizdegi elektr stansalary men jylý jelileriniń 65-70 paıyzy tozǵan. Nysandardyń basym bóligi búgingi júktemege árdaıym tótep bere bermeıdi. Ásirese qys mezgilinde apattyq jaǵdaılardyń jıileýi sondyqtan. Osyǵan baılanysty memleket energetıkaǵa ınvestısııa tartýdy basym baǵyttardyń biri retinde aıqyndady. Generasııany jańartý, jelilerdi qaıta jańǵyrtý jáne jańa qýat kózderin iske qosý úshin tarıftik saıasatty kezeń-kezeńimen reformalaý qolǵa alyndy.
Energetıka men kommýnaldyq sektorlardy jańǵyrtýdyń ulttyq jobasyna qatysty pikir bildirgen «Atameken» UKP basqarýshy dırektory Jaqyp Haırýshevpen bul bastamany salaǵa kóp jyldan beri alǵash ret júıeli kózqaraspen qaraýdyń aıqyn kórinisi retinde baǵalady. Onyń aıtýynsha, joba jekelegen jóndeý nemese jeke agregattardy aýystyrýmen shektelmeıdi. Generasııadan bastap elektr jelilerine, jylýmen qamtý men kommýnaldyq qyzmetterge deıingi bazalyq ınfraqurylymdy keshendi túrde jańartý kózdelgen.
Sarapshy jobanyń basty ereksheligi retinde tehnıkalyq ahýal, tarıftik saıasat pen ınvestısııalyq tetikterdiń ózara baılanystyrylyp otyrǵanyn atap ótti. Buǵan deıingi tájirıbede mundaı úılesim bolmaǵandyqtan ınvestısııalar kóbine birjolǵy sıpat alyp, uzaqmerzimdi nátıje bermeı kelgen. Qazir jobanyń iske asyrylýy óńirler boıynsha birkelki emes: keıbir aımaqtarda naqty jumystar bastalyp, alǵashqy tıimdilik baıqalsa, basqa óńirlerde jobalaý, qarjylandyrý men ınstıtýsıonaldyq shekteýler úderisti baıaýlatyp otyr.
JEO-lardyń tozý deńgeıine qatysty aıtylǵan 61 paıyzdyq kórsetkishke toqtalǵan sarapshy bul másele ártúrli derekterdiń baǵalaý ádistemesine baılanysty ekenin túsindirdi. Ortasha tozý deńgeıiniń tómendeýi, negizinen, keıingi jyldary jańǵyrtýdan nemese kúrdeli jóndeýden ótken negizgi agregattar men toraptardy esepke alýmen baılanysty. Al 65-70 paıyz degen derekter saladaǵy jaǵdaıdy keńirek qamtyp, ondaǵan jyl boıy jańartylmaǵan qosalqy júıelerdi, ınjenerlik kommýnıkasııalar men ınfraqurylymdy da eskeredi. Osy turǵydan alǵanda, kórsetkishter bir-birine qaıshy emes, kerisinshe energetıkadaǵy problemanyń ár qyryn kórsetedi. Degenmen salanyń basym bóligi áli de resýrsy sarqylǵan jabdyqtarǵa súıenip otyrǵandyqtan, túbegeıli ózgeris týraly aıtýǵa erte. Qazirgi kezeń – apattyq jaǵdaılarǵa jaýap berýden josparly jańǵyrtýǵa ótýdiń ótpeli satysy.
Mınıstrliktiń dereginshe, energetıka salasy daǵdarysqa qarsy basqarý kezeńin artqa tastap, strategııalyq jańǵyrýǵa bet aldy. JEO-lardaǵy tozý deńgeıiniń baıaý bolsa da tómendeı bastaýy – sonyń alǵashqy belgisi. Al ulttyq joba aıasyndaǵy júıeli qadamdar bul úderisti ýaqytsha naýqan emes, uzaqmerzimdi memlekettik saıasat deńgeıine kóterýdi kózdeıdi. Endigi basty mindet – bastalǵan reformalardy toqtatpaı, olardy naqty nátıjege jetkizý. О́ıtkeni energetıkadaǵy turaqtylyq – ekonomıkanyń ǵana emes, eldiń áleýmettik qaýipsizdiginiń de berik tiregi.
Memleket basshysy elimizdiń tabıǵı resýrstary men óndiristik áleýetin tıimdi paıdalaný kerektigin únemi aıtyp keledi. «Elimizde jylyna 110 mln tonnadan astam kómir óndiriledi al kómir qory shamamen 33 mlrd tonnany quraıdy. Mundaı aýqymdy strategııalyq artyqshylyqty tıimdi paıdalana bilýimiz kerek», deıdi Prezıdent.
