Qurylys kodeksiniń negizgi maqsaty – arhıtektýra, qala qurylysy jáne qurylys salasyndaǵy zańnamany jańartý, sondaı-aq halyqtyń qaýipsiz ómir súrý ortasyn qalyptastyrý. Mańyzdy jańalyqtardyń biri − nysandardy jobalaý barysynda seısmıkalyq mıkroaýdandaý kartalaryn mindetti túrde paıdalaný.
О́nerkásip jáne qurylys vıse-mınıstri Qýanyshbek Qajkenovtyń aıtýynsha, Qazaqstan aýmaǵynyń 45%-y seısmoqaýipti aımaqtarda ornalasqan.
«Osyny eskere otyryp, Qurylys kodeksinde seısmıkalyq qaýipsiz qurylysqa arnalǵan bólek baǵyt qarastyryldy. Bul baǵyt aıasynda seısmoturaqty júıelerdi jańǵyrtý, synaqtar júrgizý jáne seısmıkalyq mıkroaýdandaý kartalaryn ázirleý kózdelgen. Olar jobalardy, bas josparlardy jáne detaldy josparlaý kezeńinde qoldanylady. Seısmoqaýipti aýmaqtarda turǵyn jáne qoǵamdyq nysandarǵa arnalǵan arnaıy seısmoqorǵaý aımaqtary qurylatyn bolady», dedi ol.
Qazirgi tańda mundaı kartalar tek Almaty qalasynda bar, al basqa óńirler úshin endi ázirlenip jatyr.
Sonymen qatar senatorlar «Bankter jáne bank qyzmeti týraly» zańdy jáne oǵan qatysty qarjy naryǵyn retteý men damytý, baılanys jáne bankrottyq máselelerin retteıtin zańdy qarady.
Jalpy, senatorlar kelesi maqsattarǵa baǵyttalǵan zańdardy qoldady:
-
banktik júıeniń turaqtylyǵy men ashyqtyǵyn arttyrý;
-
salymshylar men qaryz alýshylardyń quqyqtaryn qorǵaý;
-
sıfrlyq qarjy quraldaryn damytý;
-
alaıaqtyqqa qarsy kúresti kúsheıtý;
-
qarjy naryǵyna degen senimdi arttyrý.
Alaıda muqııat qarastyrý barysynda senatorlar keıbir baptarǵa jańa talaptardy engizýdi usyndy.
Lısenzııalaý jáne bankterge qoıylatyn talaptar boıynsha olar bazalyq jáne ámbebap banktik lısenzııa modelderin engizýdi usyndy. Belgilengen aktıv sheginen asyp ketse, bank prýdensııalyq normatıvterdi saqtaı otyryp, bazalyq lısenzııany ámbebap lısenzııaǵa aýystyrýǵa nemese aktıvterdi qysqartýǵa mindetti bolady. Sondaı-aq ıslamdyq bankter men rezıdent emes ıslamdyq bankterdiń fılıaldarynyń qyzmetine birtekti tásilder bekitilip, ınvestısııalyq qyzmetke qatysty erejeler de naqtylandy.
Tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaý jáne ashyqtyqty qamtamasyz etý úshin senatorlar banktik qaryzdarǵa alynatyn komıssııalardy zańda qarastyrylǵan mólsherden artyq ala almaıtynyn naqtylady. Jeke tulǵalarǵa beriletin banktik qaryz boıynsha fıksırlengen syıaqy mólsherin birjaqty ózgertýge tyıym salyndy. Sonymen qatar azamattardyń qaryzdaryn sotqa deıin sheshý kezinde banktik, saqtandyrý jáne mıkroqarjy qyzmetteri boıynsha biryńǵaı qarjy ombýdsmeni ofısi quryldy.
Antıfrod jáne sıfrlyq qaýipsizdik aıasynda bankter klıent aldyndaǵy jaýapkershilikti qabyldaıdy jáne aýdarma alaıaqtyq belgileri bar antıfrod ortalyq bazasynda turǵan tulǵaǵa jasalsa, qarajatty qaıtarýǵa mindetti. Jeke tulǵalarmen banktik qaryz kelisimderin qashyqtan bıometrııalyq aýtentıfıkasııasyz jasaýǵa tyıym salyndy. Sonymen qatar baqylaý, erte táýekeldi anyqtaý jáne aqparat qaýipsiz almasý úshin «málimet vıtrınasyn» qalyptastyrý talaptary engizildi.
Áleýmettik jáne tólem quraldaryn qorǵaý maqsatynda tótenshe jaǵdaıdan zardap shekkenderge arnalǵan tólemderge jáne bankaralyq jáne kartochkalyq tólemderdi qoldaýǵa arnalǵan qarajatty tárkileýge tyıym salyndy.
