URPAQQA ULAǴAT BOLAR ShEShIM ALAIYQ

Aıtaıyn degenim... Osy taqyryp aıasynda aı­ta­­rym­­dy qaǵazǵa túsirmek bol­ǵan sátte  budan 7-8 jyl bu­ryn­ǵy bir ke­leń­siz jaǵdaı kóz aldymda kól­beń­deı tura qal­dy. Elimiz táýel­siz­digin alyp, eńsesin tikteı bastaǵan tusta el men jer, qala men aýyl, kóshe ataýlary ózgerip, ulttyq rý­hymyz asqaqtaı bastaǵany belgili. Ásirese, Keńes Oda­ǵy kezinde retsiz, jón-jo­syqsyz berilgen kóshe ataý­la­ryn ózgertý úrdis aldy. Jáne de bul zańdy úrdis edi. Aıtaıyn degenim, sol kezde aral­dyq bir aqsaqal Uly Otan soǵysynan oralmaǵan baýy­ryna qalanyń qaq ortasynan kóshe ataý­yn bergizýge  baryn­sha umtylys jasady. Aýdan­dyq onomastıkalyq komıssııa músheleri Otan soǵy­sy­nan oral­maǵan, ıaǵnı iz-túzsiz ket­ken azamatqa kóshe ataýyn berý­ge eshqandaı negiz joq ekendigin alǵa tartyp, jyldar jyljyp ótip jatty. Dese de atyshýly aqsaqal aýdan basshylyǵyn ǵana emes, oblys, qala berdi respýb­lı­ka­ny dúr silkindirip, kóshe ataýyn baýyryna alyp ta berdi. Qosh delik. Osy bir ke­leń­siz jaǵdaıdy, ıaǵnı onomas­tı­kalyq komıssııanyń negizsiz she­shi­min jeleý etken ekinshi bir azamat el ishindegi eleýsiz bir baýyryna da kóshe ataýyn aldy. Sol kezde zııa­ly qaýym: “Biz osy qaıda bara­myz?” dep jaǵalaryn ustaǵan. Ras, atam qazaq: “О́li rıza bol­maı, tiri baıymaıdy” de­gen. Arýaq­tardyń atyn atap, túsin tústeýden boıymdy aýlaq ustaımyn. Esimderi elge ta­nymaldarǵa kóshe ataýlaryn be­rýge qos qolymdy kótere­min. О́kinishtisi sol, esimderi eli­mizge tanymal tulǵalar eleý­siz qalyp ta barady. Bálkim, olardyń artynda izdeý­shileri, ulysty urpaqtary qal­ma­ǵandyqtan da bolar. Al, kerisin­she, bılik basyndaǵylar men qalta­lylar ózderiniń ata-tekterin asqaq­tatýdy dástúrge aınaldyryp-aq bara jatqan syńaıly. Aǵymdaǵy jyly taǵy bir azamattarǵa Qyzyl­orda qalasy men aýdan orta­ly­q­tarynan berilgen kóshe ataýlary ekijaqty pikir qa­lyp­tastyrdy. Ashy da bolsa ashyq aıtqandar da bar. Sonda deı­miz-aý, onomastı­kalyq komıssııa músheleri aıǵa qarap otyr ma?.. Sóz oraıy kelgende taǵy da atam qazaqtyń: “Sýdyń da su­raýy bar”, degen ataly só­zine júginelik. Ras, basqany qaı­dam, Qyzylorda qalasy men Aral qalasynda orys ti­linde mánsiz de maǵynasyz kóshe ataýlary barshylyq. Qa­rańyz – Vodokanal, Stepnaıa, Port, Sýdo­verf, Papanın, Prole­tar, Kýtý­zov, Pýtevaıa, Mos­to­vaıa, t.b. kóshe ataýlaryn esim­deri elge tanymal tul­ǵa­larǵa berýge ábden bolady emes pe? Berilip te jatyr. Biraq... Onomastıkalyq komıssııa mú­she­leri eldi meken, kóshe ataýlaryn berýge baılanysty suranystarǵa barynsha baıyp­pen qaraǵany abzal. Zertteý ke­rek, zerdeleý kerek, sodan soń baryp urpaqtarǵa ulaǵat bolar sheshim qabyldanýy kerek. Erkin ÁBIL, QYZYLORDA.