«Qyzyljar» AEA aldymen otandyq «Damý» qorynyń qoldaýymen qurylǵan. Sodan beri óziniń óndiristik qýatyn arttyryp, shetelden ınvestısııa tartýmen aınalysyp keledi. Byltyrǵy jyldyń aıaǵynda oblys ákimi Ǵ.Nurmuhambetov bastaǵan delegasııanyń quramynda «Qyzyljar» AEA basshysy D.Sharapıdenov te Qytaı Halyq Respýblıkasynyń Sıan qalasyna baryp, qytaıdyń Xian Ya’ao Agricultural Machinery Co., Ltd jáne Chan-Ba halyqaralyq portymen yntymaqtastyq týraly memorandýmǵa qol qoıyp kelgen.
Al jýyrda elimizge Estonııa Prezıdenti Alar Karıstiń resmı sapary aıasynda «Qyzyljar» arnaıy ekonomıkalyq aımaǵynyń qatysýshysy – «Nord Panels» JShS Estonııada faner zaýytyn ashatyny týraly kelisimge qol qoıyldy. Sóıtip, otandyq kásiporyn Estonııanyń Sıllamıae portyndaǵy ónerkásiptik áleýetti damytý men onyń aýmaǵynda faner zaýytyn salý jóninde ınvestısııalyq jobany iske asyrý týraly kelisim jasasty. «Nord Panels» úsh jyl ishinde kem degende 5 mln eýro ınvestısııa salyp, fanera shyǵarýdy jolǵa qoıýdy jáne jańa jumys oryndaryn ashýdy josparlap otyr. Bolashaq kásiporyn Eýropalyq sapa jáne ekologııalyq qaýipsizdik standarttaryn saqtaı otyryp, jylyna 30 000 m³ ónim óndiretin bolady.
Sonymen birge Soltústik Qazaqstan oblysy men Estonııa arasyndaǵy saýda baılanystary jyl saıyn nyǵaıyp kele jatqanyn da aıta ketý kerek. 2025 jyldyń qańtar–qyrkúıek aılarynda ózara saýda kólemi 5,9 mln dollarǵa jetip, ótken jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda 1,5 esege artty.
«Qyzyljar» AEA jalpy jaǵdaıyna toqtala ketetin bolsaq, qazir onyń aýmaǵy oblys aýdandaryndaǵy sýbzonalarymen qosa eseptegende, 762 gektarǵa deıin sozylǵan. Onyń 22 qatysýshysy bar, salynǵan ınvestısııa kólemi 317,1 mlrd teńgege jetken. Osy aımaqtyń arqasynda óńirimizde jańadan 4 myń jańa jumys orny ashylǵan. Kelip jatqan ınvestorlardyń birazy sheteldikter.
Búginde AEA qatysýshy 22,4 mlrd teńgege iske asyrylǵan 5 joba turaqty jumys istep tur. Olardyń qatarynda transformator jáne t.b. elektr ónimderin shyǵaratyn «Alageým Elektrık» elektrotehnıkalyq zaýyty 300-den artyq jańa jumys ornyn ashyp, óziniń jumyskerlerine jataqhana da salyp bergen.
Kombaındar men basqa da aýyl sharýashylyǵy tehnıkalaryn qurastyratyn CLAAS kásiporny 100-den asa jumys ornyn ashty, jyl boıy 600 dana ónim shyǵarady. «Qaztehmash» mashınajasaý zaýyty osy ýaqytqa deıin SAMPO kombaındaryn shyǵaryp kelgen, bıyldan bastap LiuGong 777A ekskavator-artqyshyn shyǵarýdy qolǵa ala bastady. Joba tolyq iske asyrylǵanda jańadan 70 jumys orny ashylmaq. Nemis brendi Reimann kompanııasy da «Qyzyljar» AEA qatysýshy bolyp engen. Qazir ol jylyna 150 dana aýyl sharýashylyǵy tehnıkalaryn shyǵarady.
Búginde «Qyzyljar» AEA aýmaǵynda ınvestısııa kólemi 275 mlrd teńge bolatyn 17 ınvestısııalyq joba iske asyrylyp jatyr. Bul 3 100-den artyq jańa jumys orny ashylady degen sóz. Sonyń ishinde 380 jańa jumys ornyn qurady dep josparlap otyrǵan «Beıkerton» JShS da bar. Osy reseılik fırma 37,3 mlrd teńgeniń jobasyn iske asyrýda. Tolyq qýatyna engende zaýyt jyl saıyn 15 myń tonna ónim shyǵarmaq. Seriktestiktiń bas merdigeri – otandyq «BI-Indastrıal» kompanııasy.
Taǵy bir reseılik «Ýralkran» kompanııasy «KazCraneEngineering» kólikpen kóterý krandaryn shyǵaratyn jobany iske asyrdy. Investısııa kólemi 2 mlrd teńge bolǵan bul kásiporyn jylyna 100 dana túrli krandar shyǵarady. Qazir kompanııa basshylary jer qoınaýyn paıdalanatyn kásiporyndarǵa óz ónimderin ótkizý týraly kelissózder júrgizýde. Al «ECO GLADE» kompanııasy jeýge jaramdy sańyraýqulaqtardyń ártúrli túrlerin ósirýmen jáne óńdeýmen aınalysatyn 11,5 mlrd teńgeniń jobasyn iske asyrýda. Kásiporyn tolyq kúshine engende jylyna 6 400 tonna sańyraýqulaq túrlerin shyǵaryp, óńirdi tolyq qamtamasyz etedi dep kútilýde.
Qytaıdyń Shandýndyq kompanııasy da Qyzyljar óńirinde aýyl sharýashylyǵy tehnıkalary jáne sýarý júıesin jasaıtyn kásiporyn turǵyzyp jatyr. Jobanyń quny – 2 mlrd teńge. Kásiporyn jylyna 1 myń dana ónim shyǵaryp, 50 jumys ornyn ashady dep josparlanǵan.
Qyzyljarda arab áleminiń ekonomıkadaǵy ozyq elderiniń biri Qatardyń da kompanııasy júr. Qatarlyq «UltradecorTradingKazakhstan» atty bul kompanııa bizde ýltradekor atty joǵary sapaly aǵash ónimderin jasaıtyn kásiporyn salyp jatyr. Jobanyń quny – 90 mlrd teńge, jyldyq qýaty 10 mln sharshy metr aǵash ónimderin shyǵarady. Bul jobany iske asyrýǵa 75 gektar jer bólingen, tolyq qýatyna jetkende 180 jańa jumys ornyn ashady.
«Qyzyljar» AEA-nyń Taıynsha aýdanyndaǵy sýbaımaǵynda Qytaı kásipkerleri aýyl sharýashylyǵy ónimderin shyǵaratyn kásiporyn ashqan. Qazir onyń ónimderi Qytaıǵa eksporttalýda. Sondaı-aq Ǵabıt Músirepov aýdanynda ashylǵan ekinshi sýbaımaqta da aýyl sharýalyǵy shıkizattaryn tereńnen óńdeıtin kásiporyndar salý qolǵa alynǵan.
Soltústik Qazaqstan oblysy
