Kollajdy jasaǵan – Qonysbaı ShEJIMBAI, «EQ»
B.Jaqselekovanyń aıtýynsha, túzetýlerdiń maqsaty – zııatkerlik eńbektiń nátıjeleri naqty ekonomıkalyq aktıvke aınalatyn quqyqtyq orta qalyptastyrý.
«Búginde onlaın saýda, marketpleıster belsendi damyp keledi. Olar satýshylardan tirkelgen taýar belgisiniń bolýyn talap etedi. Alaıda ótinishterdi qaraý merzimi – 7 aı. Bul bıznes suranysyn qanaǵattandyrmaıdy. Mysaly, startap nemese shaǵyn kásipker úshin naryqqa shyǵý, kóbine brendti tirkeý merzimine táýeldi. Osyǵan baılanysty zańda ótinish berýshiniń qalaýy boıynsha taýar belgisin 3 aı ishinde jedel tirkeý tetigin engizý jónindegi túzetýler kózdelgen», dedi vıse-mınıstr.
Sonymen qatar taýar belgileri ıeleriniń quqyqtaryn qorǵaýdy kúsheıtý maqsatynda taýar belgisi retinde tirkeýge usynylǵan belgilerge qarsylyq bildirý merzimi 2 aıǵa deıin uzartyldy. Endi bıznes pen kásibı qaýymdastyqtyń málimdelgen belgilerdi taldaýǵa, óz quqyqtaryn qorǵaýǵa kóbirek ýaqyty bolady.
«Patenttik senim bildirilgen ókilderdiń qyzmet sapasyn qamtamasyz etý úshin olardyń daralandyrý quraldary men patentteý obektileri boıynsha qyzmeti ajyratyldy. Naqty aıtqanda, mamandaný engiziledi. Bul keńes berý sapasyn arttyrýǵa jáne ótinimderdi súıemeldeý kezinde qate jiberý qaýpin azaıtýǵa múmkindik beredi», dep túsindirdi B.Jaqselekova.
Spıker bul túzetýler AQSh, Kanada, Ulybrıtanııanyń tájirıbesi negizinde ázirlengenin atap ótti. Osylaısha, mınıstrlik bul modelderdiń ozyq elementterin ulttyq jaǵdaıǵa beıimdedi.
Endi budan bylaı elimizde avtorlyq quqyqtardy ujymdyq basqarý salasy sıfrlandyrylady. Iаǵnı avtorlyq qoǵamdar jumysynyń ashyqtyǵyn, sondaı-aq jınalǵan syıaqyny ádil bólý men tóleýdi qamtamasyz etýge múmkindik beretin biryńǵaı sıfrlyq platforma qurý josparlanyp otyr.
Ádilet vıse-mınıstri B.Jaqselekova platformanyń engizilýi avtorlyq qoǵamdar qyzmetiniń ashyqtyǵyn qamtamasyz etetinin, barlyq taraptyń aqparatqa qoljetimdiligin arttyratynyn, quqyqtardy ujymdyq basqarý júıesine degen senimdi kúsheıtetinin atap ótti.
«Platforma sharttar jasasýdan bastap avtorlarǵa syıaqy tóleýge deıingi barlyq úderisti qamtıdy. Sonymen qatar sıfrlyq platformany qurý oryndalatyn týyndylardy esepke alý máselesin sheshýge múmkindik beredi. Qazir televıdenıe men radıo arnalaryn avtomatty túrde taný, shyǵarmalardy esepke alý júıesine qosý jumystary júrip jatyr. Mysaly, mýzykalyq shyǵarma telearna nemese radıoda oryndalsa, bul aqparat sıfrlyq júıede tirkeledi, al avtorǵa syıaqy belgilengen erejelerge sáıkes avtomatty túrde esepteledi. Qandaı shyǵarma, qansha ret jáne qaı kezeńde oryndalǵany anyq kórinip turady. Bul syıaqyny bólýdegi ádildik pen dáldikti aıtarlyqtaı arttyrady», dedi spıker.
Biryńǵaı sıfrlyq platforma úsh kezeńmen engiziledi. Birinshi kezeńde kelesi jyldyń qańtarynan bastap, platforma arqyly efırlik jáne kabeldik habar taratý uıymdary jumys isteıdi, ekinshi kezeńde aldaǵy jylǵy 1 shildeden bastap teatrlar, kınoteatrlar men fılarmonııalar qosylady, al úshinshi kezeńde 2027 jylǵy 1 qańtardan bastap ózge de barlyq paıdalanýshylar júıege qosylady.
Sondaı-aq B.Jaqselekova elimizdegi avtorlyq quqyqty buzǵany úshin jaýapkershilik kúsheıtilgenin aıtty. Iаǵnı mundaı quqyq buzǵan adamǵa azamattyq jáne qylmystyq jaýapkershilik qarastyrylǵan. Qylmystyq kodekstiń 198-babyna sáıkes, 80-nen 160 AEK-ke deıin aıyppul salý, 80-nen 160 saǵatqa deıin qoǵamdyq jumystarǵa tartý, sondaı-aq 3 jyldan 6 jylǵa deıin bas bostandyǵyn shekteý jazasy qarastyrylǵan.
Spıker baspasóz máslıhatynda zııatkerlik menshik máseleleri boıynsha qabyldanǵan zańdy túsindirdi.
«Jańa Zań keshendi túrde avtorlar men quqyq ıelenýshilerdiń quqyqtaryn qorǵaýdy edáýir kúsheıtip, ujymdyq basqarý salasyndaǵy ashyqtyq pen jaýapkershilikti arttyrady jáne tutastaı alǵanda, ulttyq zııatkerlik menshik júıesin jetildirýdegi mańyzdy kezeń bolady dep senemiz. Nátıjesinde, barlyq tarap utady: avtorlar ádil syıaqy alady, bızneske túsinikti ári boljamdy erejeler qalyptasady, memleket úshin kreatıvti ekonomıkanyń damýy men zııatkerlik eńbekke salynatyn ınvestısııalar artady», dedi B.Jaqselekova.
