Qazaqstannyń strategııalyq basymdyǵy

ekonomıkalyq serpilis jasaýǵa jol ashady Memlekettiń daǵdarysqa qarsy saıasatyn júzege asyrý barysyn talqylaý senbi kúngi ótken Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetinde jalǵasyn tapty. Bul joly buqaralyq aqparat quraldary ókilderiniń aldyna Senattyń Ekonomıkalyq saıasat, ınnovasııalyq damý jáne kásipkerlik komıtetiniń tóraǵasy Talǵatbek Abaıdildın men osy komıtet múshesi Eleýsin Saǵyndyqov shyqty. Otyrys negizinen «Bıýdjetke túzetý engizý turǵysynda jobalardy iske asyrý týraly» degen taqyrypqa arnaldy. Aldymen sóz alǵan E.Saǵyndyqov «Nurly Jol» baǵdarlamasy el ekonomıkasy úshin mýltıplıkatıvti tıimdi bolatyn ınfraqurylymdyq damýdy qamtamasyz etýge, jumys oryndaryn ashýǵa baǵyttalǵandyǵyn erekshe atady. Olar mynalar: kóliktik-logıstıkalyq ınfraqurylymdy damytý; ındýstrııalyq ınfraqurylymdy damytý; energetıkalyq ınfraqu­rylymdy damytý; turǵyn úı-kom­mýnaldyq sharýashylyq ınfra­qury­lymdaryn jáne sý men jylý júıelerin jańǵyrtý; turǵyn úı ınfra­qurylymdaryn nyǵaıtý; áleýmet­tik ınfraqurylymdardy damytý, son­daı-aq, shaǵyn jáne orta bıznes­ti, isker adamdardy qoldaý. Ásirese, jol qurylysyna erekshe ekpin berileri de alǵa tartyldy. Atap aıtqanda, Astanadan «shuǵyl qaǵıdaty» boıynsha kólik-logıstıkalyq ınfraqurylymdy damytý úshin 2015-2017 jyldary Ulttyq qordan 500 mıllıard teńge kózdelgen. Sonyń 180 mıllıardy bıyl ıgeriledi. Tek avtojol salý esebinen 200 myń jumys orny ashylary da alǵa tartyldy. Depýtat sóz reti kelgende Batys Qytaı – Batys Eýropa, Astana – Almaty, Astana – О́skemen, Astana – Aqtóbe – Atyraý, Almaty – О́skemen jáne Qaraǵandy – Jezqazǵan – Qyzylorda baǵyttaryndaǵy joldardyń jónge keltirilerin tilge tıek ete ketti. Budan basqa, temirjol jelisin salýǵa respýblıkalyq bıýdjetten 50 mıllıard teńge kózdelse, «Qazaqstan temir joly» Ulttyq kompanııasy» aksıonerlik qoǵamy da qarap qalmaıtyndyǵy belgili bolyp otyr. Eń az degende 20 myńdaı jumys orny ashylady dep kútilýde. Indýstrııalyq ınfraqurylymdy damytý jaıyn sóz etkende senator bıyl 600 mıllıard teńge bolatyn 75 joba iske qosylaryn jetkizdi. Sondaı-aq, 100 jobany iske asyrý odan ári jalǵastyrylaryn jáne de osy jyly 500 mıllıard teńgeniń ıgerilerin de atap ketti. Onyń sózine qaraǵanda, bul salada 45 myń adam jumyspen qamtylmaq. Budan basqa, Erkin ekonomıkalyq aımaqtardy qurýdy aıaqtaý úshin 68,5 mıllıard teńge jáne jeke ınvestısııalardan 150 mıllıard teńge tartylmaq. Al qurylatyn jumys orny – 20 myńnan astam. Energetıkalyq ınfraqurylymdy damytýǵa qatysty sózinde senator «Soltústik – Shyǵys – Ońtústik» baǵytynda 500 kvt elektr jelisi tranzıtin júzege asyrý úshin 119 mıllıard teńge bólinerin de jetkizdi. Turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyq ınfraqurylymdaryn jáne sý men jylý júıelerin jańǵyrtýǵa 2015-2017 jyldary 210 mıllıard teńge josparlanǵanyn da ortaǵa sala ketti. Sonymen qatar, 2020 jylǵa deıin 1,4 mıllıon sharshy metrden astam turǵyn úı salynýy tıis bolsa, oǵan 198 mıllıard teńge qarastyrylǵan. Osy jyldar aralyǵynda úsh aýysymmen oqytýdy joıýǵa 70 mıllıard teńge, al balabaqshalar salýǵa 20 mıllıard teńge jumsalatyn bolady. 2015-2016 jyldary shaǵyn jáne orta bıznesti qoldaýǵa 200 mıllıard teńge kózdelse, shaǵyn jáne orta bıznes pen iri kásipkerlikti jeńildiktermen qarjylandyrý pýly 555 mıllıard teńgeni quraıdy dep kútilýde. 2020 jylǵa deıin 30 myń jumys orny ashylary da atalmaı qalmady. Tutastaı alǵanda, 2015-2019 jyldary 402 myń adam jumys oryndarymen qamtamasyz etiletin bolsa, sonyń ishinde 94 myńy turaqty jumys oryndarymen qamtylady. Al 308,6 myń adam ýaqytsha jumyspen aınalysady. Sóziniń sońynda senator Qazaqstannyń strategııalyq basymdyǵy – jahandyq ekonomıkadaǵy aýyr jaǵdaıǵa qara­mastan, ekonomıkalyq serpilis jasaý­ǵa jol ashady degendi erekshe atady. Budan keıin sóz alǵan T.Abaıdildın byltyr elimizdiń áleýmettik-ekonomıkalyq damýyn qamtamasyz etetin «Nurly Jol» baǵdarlamasyn júzege asyrý úshin 100-ge tarta zańnyń qabyldanǵanyn, bıyl atalǵan baǵdarlamaǵa engiziletin ózgeristerge sáıkes tıisti zańdarǵa ózgerister qajet ekendigin atap ótti. Memleket basshysy, ásirese, shaǵyn jáne orta bıznestiń ınnovasııalyq ekonomıkadaǵy óz ornyn tabýyna úlken mańyz berip keledi, degen depýtat osy turǵydan kelgende memleket kásipkerlik ortanyń bastamalaryn júzege asyrý úshin yńǵaıly jaǵdaılar jasaýy tıistigine erekshe den qoıdy. Komıtet tóraǵasynyń aıtýynsha, bıznes júrgizý úshin ákimshiliktik kedergilerdi joıý jáne iskerlik ortany qurý boıynsha júıeli jumys júrgizilip keledi. Parlament Senaty óz tarapynan bul máselelerdi zańnamalyq qamtamasyz etý jaǵyna úlken mańyz berýde. Sonyń jarqyn bir dáleli ótken jyly qabyldanǵan «Ruqsat berýler jáne habarlandyrýlar týraly» zańdyq qujat. Prezıdent bıýdjet shyǵyndaryn ońtaılandyrý daǵdarysqa qarsy sharalardyń negizgi elementi ekendigin atap ketkendigine nazar aýdartqan komıtet tóraǵasy Parlament pen Úkimet memlekettik shyǵyndardyń tıimdiligin arttyrý jáne teńgerimdi bıýdjet saıasatyn qalyptastyrý jónindegi jańa qadamdardy ázirleý boıynsha kóptegen sharalardy, sonyń ishinde zańnamalyq turǵydan qamtamasyz etýdi qolǵa alaryn alǵa tartty. Senator álemniń eń damyǵan elderiniń ózinde jahandyq ekonomıkalyq daǵdarys saldarynan eńbekaqy, áleýmettik tólemder men zeınetaqy kólemi jáne jumys oryndary qasqaryp jatqandyǵyna erekshe nazar aýdartty. Al Qazaqstan jyldan jylǵa eńbekaqyny jáne barlyq áleýmettik tólemderdi ósirip, jańa jumys oryndaryn qurýda. Sondyqtan da respýblıkalyq bıýdjet parametrleri áleýmettik sıpat alyp otyr. Asqar TURAPBAIULY, «Egemen Qazaqstan».