Sýret: Tengrinews.kz
Astanadan eki shaqyrym jerde, kúre joldyń boıynda ornalasqan aýylǵa kúni búginge deıin kóship kelýshiler aǵyny tolastaǵan emes. Olardyń ishinde elimizdiń ózge óńirlerinen de, shet memleketterden de qonys aýdarýshylar bar. Kenttiń aýmaǵy da barǵan saıyn ulǵaıyp keledi. Infraqurylymy jaqsaryp, elektr jelisi tartylyp, turǵyndardyń ómir súrýine qolaıly jaǵdaılar jasalyp jatyr. Al taıaý kúnderi kógildir otyn berilip, Selınograd aýdanyndaǵy gazben qamtylǵan altynshy eldi meken atandy.
«Prezıdenttiń tapsyrmasy boıynsha Astananyń aınalasyndaǵy eldi mekenderdi «Saryarqa» gaz qubyrynyń 1-kezegine qosý úshin gazdandyrý jumystary júrgizilip jatyr. Qoıandyny tabıǵı gazben qamtý jobasy aıasynda 226 km gaz taratý jelisi salynyp, 12 gaz taratý pýnkti ornatyldy. Osylaısha, 21 myń adam tabıǵı gazben qamtyldy», dedi gaz berýge arnalǵan saltanatty is-sharaǵa qatysqan Aqmola oblysynyń ákimi Marat Ahmetjanov.
Aýyl ákimi Soltanbaı Baqythannyń aıtýynsha, qazir Qoıandy kentinde 5 500-den asa úı bar. Turaqty tirkeýde 10 myńǵa jýyq halqy bolǵanymen, beıresmı sanaq boıynsha 40 myńnan asyp jyǵylady.
«Keıingi jyldary memleket tarapynan iri kólemde qarajat bólinip, kentimizdiń ınfraqurylym, jol, sý, gaz júrgizý máseleleri kezeń-kezeńmen sheshilip keledi. О́tken jyly 2 myń oryndyq mektep salyndy. Bıyl О́rt sóndirý beketin, alıýmınıı zaýytyn ashý josparlanyp otyr. Búginde aýyl ishindegi joldardyń jalpy uzyndyǵy – 180 shaqyrym. Onyń 37,7 shaqyrymy asfalttalǵan», deıdi ol.
Ákimniń aıtýynsha, Qoıandy aýyly turǵyndarynyń basym kópshiligi Astanada eńbek etedi. Kúre joldyń boıyndaǵy kentke elordanyń ortalyq bazary men úlken saýda oryndary da taıaqtastam jerde. Sonyń arqasynda aýyl halqy jedel ósip keledi. Olardyń ómir súrýi úshin qolaıly jaǵdaıdyń bári sheshilip jatqanymen, ázirge turǵyndar sanynyń ósý dınamıkasyna ilese almaı tur.
Osyǵan oraı byltyr tamyz aıynda aýyldyń jergilikti qoǵamdastyq músheleriniń jınalysy ótip, aýyl ákimi men belsendilerdiń uıǵarýymen ınfraqurylymnyń bazalyq qajettilikterimen qamtamasyz etýdiń bes jyldyq jospary qurylǵan. Ol 10 tarmaqtan turady. Atap aıtqanda, jol qurylysy, sýmen jabdyqtaý, elektr jelisin tartý, mádenıet úıin salý, deneshynyqtyrý-saýyqtyrý kesheniniń qurylysy, órt sóndirý beketi, mektep salý, aýyldaǵy jerasty sý aǵyndarynyń gıdrodınamıkasyn ázirleý, Qoıandy aýyly ákimdiginiń ǵımaratyn, múgedek balalarǵa arnalǵan ońaltý ǵımaratyn salý sekildi tarmaqtar bar.
S.Baqythannyń aıtýynsha, búginde tańda Qoıandydaǵy úılerdiń 75 paıyzy ortalyqtandyrylǵan sýmen qamtylmaǵan. 565 úı áli de elektr jelisine qosylmaǵan. Aýylda 3 mektep bar. Biraq ol jetkiliksiz bolyp tur. О́ıtkeni bala sany kóp. Sondaı-aq aýyl ákiminiń apparaty qazirgi ǵımaratty jalǵa alyp otyr. Ákimdiktiń óz ǵımaraty – apattyq jaǵdaıda. Jóndeý jumystaryn júrgizýge jaramsyz. Sondyqtan jańa ǵımarat salý qajet.
«Josparlanǵan jumystardyń báriniń qujattary daıyn. Smetalyq-jobalyq quny, eskızdik jobalary jasalǵan. Tek bári qarajatqa tirelip tur. Buǵan aýdannyń bıýdjeti jetpeıdi. Sondyqtan respýblıkalyq, oblystyq bıýdjetten qarajat bólinse, durys bolar edi», deıdi S.Baqythan.
Qoıandy aýyly Selınograd aýdanyna qaraıdy, al aýdan ortalyǵy Aqmol kenti bul jerden 70 shaqyrym jerde. Dálirek aıtsaq, Astananyń arǵy betinde ornalasqan. Sondyqtan qoıandylyqtar polısııa, sot, t.b. salalardaǵy memlekettik qyzmetterdi alý úshin bir kún ýaqytyn joǵaltyp, aýdan ortalyǵyna sabylýǵa májbúr. Bul onsyz da tirshiligi qyz-qyz qaınap jatqan aýyl halqy úshin qolaısyz. Osy oraıda turǵyndar tarapynan Qoıandyny Selınograd aýdany quramynan shyǵaryp, derbes aýdan quryp, sonyń ortalyǵy qylý máselesi de kóterilip jatyr. Olardyń aıtýynsha, qazir bul eldi meken qaı qyrynan alsa da, aýdan ortalyǵy bolýǵa ábden laıyq.
Biz aýyl turǵyny Beken Ysqaqovpen biraýyz tildesken edik. Ol osy jerde 2008 jyldan beri turady eken. Aıtýynsha, aýyldyń 18 jyl burynǵy aýqymy men qazirgi ahýaldy salystyrýǵa kelmeıdi. Ol ýaqytta búgingideı ersili-qarsyly kóligi júıtkigen avtoban joq. Qoıandy shamdary syǵyraıǵan shaǵyn qystaq sekildi bolatyn. Qazir qulashyn keńge jaıǵan sáýletti eldi mekenge aınalyp úlgergen.
«Biraq bizde áli de sheshimin tappaǵan másele kóp. О́ıtkeni qonystanýshylar sanynyń kóptigi aýyldyń áleýmettik-ınfraqurylymdyq jaǵdaıyna salmaq salyp tur. Aýyl ákimi beıresmı sanaq boıynsha 40 myń adam dep otyr. Al shyn máninde bizde turatyn adamdardyń sany qazir 50–60 myńnan da asyp ketti. Elimizdegi kóptegen aýdannyń ózinde mundaı halyq joq. Eger áleýmettik-ınfraqurylymdyq máseleni jedeldetip sheshpesek, bul aýyl ómirine aýyrtpashylyq týǵyzyp jatyr. Bul aýylǵa basqa shaǵyn eldi mekender sekildi qaraýǵa bolmaıdy. Osy oraıda, Qoıandyǵa qala tıptes kent mártebesin berý nemese jańa aýdan quryp, sonyń ortalyǵy etý týraly bastama kóterip kelemiz. Selınograd aýdanynyń biz jaq betinde Qyzylsýat, Sofıevka sekildi 3–4 aýyl bar. Solardyń basyn qurap, bir aýdan qylsa, Qoıandyny aýdan ortalyǵy etip bekitse, bólinetin qarajat kólemi ulǵaıyp, atalǵan máselelerdiń sheshimi tabylar edi», deıdi B.Ysqaqov.
Aýyl turǵynynyń aıtýynsha, eger osy jerde polısııa bólimi, sot, halyqqa qyzmet kórsetý ortalyǵy, mádenıet, bilim bólimderi ashylsa, bul aýyldastarynyń aýdan ortalyǵy men oblys ortalyǵyna sabylýyna tosqaýyl qoıar edi. Ol osydan birneshe jyl buryn Selınograd aýdanyna qaraǵan Qosshy aýylyna qala mártebesi berilgenin mysalǵa keltirdi. Aýyl belsendileriniń tilegi – Qoıandyǵa qatysty da osyndaı sheshimniń qabyldanýy.
Shyn máninde, búginde Qoıandy – Astananyń irgesindegi qarapaıym aýyl ǵana emes, elordamen birge ósip, órkendep kele jatqan úlken eldi meken. Prezıdent aıtqandaı, Astananyń halyq sany keıingi bir jylda 100 myń adamǵa artqany belgili. Elordamyzǵa túsip otyrǵan osynaý júktemeni qalanyń aınalasynan oryn tepken, úlken aglomerasııaǵa kiretin eldi mekender birlesip kótermese bolmaıdy. Qoıandy osy júktiń bir shetin kóterýge ábden qaýqarly. Halqynyń kópshiligi – jastar. Búgingi kóshi-qon barysyna qarap, aýyl irgesi budan da keńeıe beretini talas týdyrmaıdy. Al oǵan ózge shaǵyn aýyldar sekildi qarap, qarajat bólinetin bolsa, jergilikti turǵyndar aıtyp otyrǵan máselelerdiń búgin-erteń sheshimin taba qoıýy ekitalaı.
