Keshe elimizdiń Bas memlekettik sanıtarlyq dárigeri Sarhat Beısenovanyń qaýlysymen birqatar qara shaıdyń taralýy men satylýyna tolyq tyıym salynǵany týraly habarlama shyqty. Qaýlyǵa 5 qańtarda qol qoıylǵan.
Mamandar naryqta keńinen taralǵan shaı túrlerine tekseris júrgizip, quramyna taldaý jasaǵan. Qaptamada kórsetilgen mekenjaıǵa izdep barǵan. Sóıtse, onda eshqandaı da óndirýshi bolmaı shyqqan.
Sanıtarııalyq-epıdemıologııalyq baqylaý komıtetiniń bas sarapshysy Dana Qasqataevanyń aıtýynsha, elimizde shaı ónimderine qatysty júrgizilgen tekserý jumystary turaqty túrde mınıstrlikpen birge júzege asyrylǵan. Bul tekseris azamattardan túsken shaǵymǵa emes, taǵam ónimderiniń qaýipsizdigin baqylaý maqsatynda uıymdastyrylǵan. «Osy joly biz naryqta keńinen taralǵan shaı ónimderiniń sapasy men qaýipsizdigine tekserý júrgizdik. Elimizdiń barlyq óńirinde ornalasqan iri saýda oryndarynan, saýda núktelerden, aýladaǵy dúkenderden, qoımalardan ónimder satyp alynyp, arnaıy zerthanada quramyna, sapasyna saraptama jasaldy. Bul jumysqa Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń Sanepıdbaqylaý komıtetiniń aımaqtyq departamentteri, olardyń oblystyq, qalalyq jáne aýdandyq basqarmalarynyń mamandary tartyldy. Zertteý nátıjesinde halyq kóp tutynatyn shaı ónimderiniń quramynan tyıym salynǵan boıaǵyshtar anyqtaldy. Sonymen qatar bular jalǵan ónim retinde tanyldy. Sebebi qaptamada kórsetilgen óndirýshi týraly aqparat shyndyqqa sáıkes kelmeıdi. О́ndirýshiniń ataýy, mekenjaıy jáne basqa da derekter jalǵan bolyp shyqty», deıdi Dana Qasqataeva.
Tergeý barysynda shaı ónimderin óndirýmen zańsyz aınalysqan 7 óndirýshi anyqtalǵan. Bul kásipkerlerdiń ónim óndirýge, qaptaýǵa, jetkizýge jáne satýǵa eshqandaı ruqsat qujattary bolmaǵan. Eń qaýiptisi sol, zańsyz óndirilgen jáne qaptalǵan shaılardyń quramynda adam aǵzasyna zııany kóp taǵamdyq boıaǵysh zattar men hımıkattar anyqtalǵan. Atap aıtqanda, densaýlyqqa asa qaýipti E110, E102 jáne E124 taǵamdyq boıaǵyshtary tabylǵan. «Bul qospalardy kúndelikti ishetin shaıǵa qoldanýǵa múlde bolmaıdy. Mysaly, E110 shaıǵa kún batar kezdegideı sarǵysh-qyzǵylt reń berse, E102 (tartrazın) ónimdi qyzyl túske boıaıdy. Al E124 boıaǵyshy astmasy bar adamdarǵa asa qaýipti, ol allergııalyq reaksııalar týǵyzyp, densaýlyqqa zııan keltirýi múmkin. Bul shaılardy jıi tutynsa, ol aǵzada jınaqtala kele, asqazan-ishek joldaryna júkteme túsirip, baýyrǵa keri áser etedi», deıdi bas sarapshy.
Osylaısha, zerthanalardyń qorytyndysyna súıene otyryp, Bas sanıtarlyq dáriger myna shaı túrleriniń satylýyna tyıym saldy: «Apamnyń shaıy Premium gold», Al-Hayat Gold, «Balqııa Premium gold», «Sultan Suleyman», «Pakistan tea», «Aje Onim», «Al-Jannat Premium» jáne «Alfarah».
Bas memlekettik sanıtarlyq dárigerdiń qaýlysyna, tıisti normatıvtik quqyqtyq aktilerge, Keden odaǵynyń «Tamaq ónimderiniń qaýipsizdigi týraly», «Taǵamdyq qospalardyń, hosh ıistendirgishterdiń jáne tehnologııalyq qosalqy quraldardyń qaýipsizdigi talaptaryna», «Tamaq ónimderin qaptamalaý bóligindegi» tehnıkalyq reglamentteriniń talaptaryna sáıkes osy atalǵan shaılardy óndirýge, ákelýge, satý men taratýǵa tyıym salyndy.
Qaýly keshe ǵana qabyldanǵandyqtan, keıbir saýda oryndarynda bul ónimder áli de kezdesýi múmkin. Alaıda quzyrly organdar ony satylymnan tolyq alyp tastaýǵa jumys istep jatyr. «Qaýly qabyldanǵannan keıin Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqqa múshe memleketterdiń tıisti organdaryna da habarlama jiberildi. Sonymen qatar «Atameken» UKP-ǵa, basqa da múddeli qurylymdarǵa resmı materıaldar joldandy. Baqylaý barysynda dúkenderden jáne qoımalardan alynǵan shaı ónimderi aınalymnan shyǵarylyp jatyr. Densaýlyq saqtaý mınıstrligi Saýda jáne ıntegrasııa mınıstrliginiń Tehnıkalyq retteý komıtetine atalǵan jalǵan ónimderdiń qaýipsizdigin rastaıty qujattardyń kúshin joıý týraly habarlama jiberdi», deıdi D.Qasqataeva.
Jurtshylyqtyń esinde bolsa, bul shaı túrlerin áleýmettik jelilerde blogerler, ánshiler men ártister jıi nasıhattaǵan. Tipti keıbir óner juldyzdary óz atynan shaı ónimderin shyǵaryp, jarnamalaǵanynan da el habardar. Sondyqtan sanıtarlyq-epıdemıologııalyq sala mamandary ár tutynýshy óziniń densaýlyǵyna jaýapkershilikpen qarap, taǵam ónimderin satyp alarda quramyn muqııat tekserýge keńes beredi. Shaı ónimerine qatysty, qandaı da bir aryz-shaǵymdar bolsa, Sanıtarlyq-epıdemıologııalyq baqylaý komıtetiniń aýmaqtyq departamentteri men basqarmalaryna nemese 74-21-77 nómirine habarlasýǵa bolady.
