Sazy da, sózi de úılesken, jazylǵanyna qyryq jyldan assa da jurt jatqa aıtatyn, hıt bolýdan eshqashan qalmaǵan, qostanaılyq aqyn Serikbaı Ospanovtyń sózine jazylǵan jaqsy ánniń biri – «Saǵyndym Almatymdy» týyndysy.
Bul ánniń týý tarıhy talaı ret jazylǵan, aıtylyp ta júr. Degenmen, júrekke jetkizip jazatyn Altynbek Qorazbaev sekildi daryndy kompozıtordyń osy áninen attap kete almasymyz belgili.
– «Saǵyndym Almatymdy» áni Qurmanǵazy atyndaǵy konservatorııany endi ǵana támamdap, Jambyl oblystyq «Alataý» án-bı ansamblin basqaryp júrgen kezimde shyqqan edi. Naǵyz jastyq dáýren, bes jyldyq stýdenttik qyzyqty kezderimniń bári Almatyda ótti. Osy týyndyda aıtylatyn Kóktóbe men Almatynyń saıabaqtarynda qydyrǵan kúnderimdi shyn saǵynyp, ánniń alǵashqy shýmaqtaryn eptep qurastyra bastadym, – deıdi kompozıtor.
Sonymen, 1974 jyly Altynbek Qorazbaev aǵamyz Almatyǵa «Altybaqan» degen telehabarǵa keledi. Bul ózi uıymdastyrǵan «Alataý» trıosynyń halyqqa endi tanyla bastaǵan kezi eken. Sodan sazger Qazaq radıosyndaǵy dosy Ánýar Bekjanovqa saǵynyshtan týǵan jańa shyǵarmasyn oryndap beredi. Mátini shalaǵaılaý ándi tyńdaǵan dosy: «Jaqsy dúnıe eken. Biraq, osynda menimen birge jumys isteıtin Serikbaı Ospanov degen jigit bar. О́leńin soǵan jazdyraıyq», degen usynys aıtady.
Kelesi kúni jambyldyq qonaq jatqan «Jetisý» meımanhanasyna aqyn bes jasar ulyn ertip, sálem bere keledi. Sol arada «Saǵyndym Almatymdy» áni birneshe márte oryndalady. Biraz ýaqyttan keıin ádemi saz únin ári tyńdap, beri tyńdap oılanyp qalǵan aqyn úndemesten ketip qalady. Sóıtip, erteńine qaıta esik qaǵyp, qazir keń taralyp ketken óleńdi kompozıtor qolyna ustatady.
Qosamyn ánge atyńdy,
Tosamyn ár hatyńdy.
Saǵyndym alma baǵyn,
Araıly Almatymdy.
Saǵyndym aqqý úndi,
Saǵyndym aq gúlimdi.
Almatym, syıladyń sen,
Shabytty shattyǵymdy...
Mátin kompozıtorǵa qatty unaıdy. Alǵashqy jyldary ándi ózi oryndap, keıinnen Jambyl oblystyq «Alataý» trıosynyń repertýaryna engizedi.
– 1982 jyly Jambyl oblystyq fılarmonııasyn basqaryp júrgenimde, bizdiń óńirge Reseı halyq artısi Valentına Tolkýnova gastroldik saparmen keldi, – deıdi kompozıtor. – Qadirli meımandardy qonaqjaılylyqpen kútip otyrǵanymyzda, Valentına: «Joldas dırektor, sizdi kompozıtor dep estip edik. Bir ánińizdi oryndap bermeısiz be?» dedi. Men dombyramen «Saǵyndym Almatymdy» týyndysyn shyrqap berdim. Án aıaqtala salysymen, ol kisi: «Myna ánińizdi maǵan syıǵa tartyńyz. Men oryssha aýdaryp, orkestrge túsirip, Reseıdiń úlken saraılarynda oryndaımyn», dedi shyn kóńilmen. Ánshimen birge kınossenarıst, ári aqyn Oskar Volın jáne ataqty estradalyq pıanıst Davıd Ashkenazı birge kelgen bolatyn. Oskar Volın menen ánniń maǵynasyn surady. Túsindirip berip edim, ol taban astynda:
Drevnıı gorod v svetah,
Mýdryı ty, kak aksakal.
Lebedem belyı plyvesh,
Gorod moı Alma-Ata, –
dep orysshaǵa aýdaryp jiberdi. Bizdi baǵanadan beri tyńdap otyrǵan Davıd Ashkenazı ándi notaǵa túsirip aldy da: «Bul ándi erteń keshke jurtshylyqqa tartý etetin bolamyz», dedi. Kelesi kúni Valentına Tolkýnova Qarataý qalasynda konsert qoıdy. Men osy sharaǵa jaýapty bolǵannan keıin kesh barysyn tekserip kelgenmin. Sóıtsem, Valentına sahnadan: «Joldas dırektor, búgin sizdiń ánińizdi oryndaımyz», deıdi. Zalda otyryp, ándi qazaq jáne orys tilderinde tyńdap, ózimdi keremet baqytty sezindim. Osy ýaqyttan bastap meniń shyǵarmashylyǵymnyń sharyqtaý shaǵy bastaldy, – deıdi Altynbek Qorazbaev jýrnalıst Qanshaıym Baıdáýletke bergen suhbatynda.
– Biraq, men Valentınanyń sol kúni aıtyp ketkenine tipti, sengen joq edim. Meniń ánimdi Reseıdiń óner juldyzdary oryndap turǵany shyǵarmashylyǵyma úlken qýanysh syılady. Al bir aı ótken soń, umytpasam, qazan aıynda Valentına osy ándi Almatydaǵy burynǵy Lenın qazirgi Respýblıka saraıynda oryndady. Odan keıin Almatyda 1984 jyly búkil Keńes Odaǵy kompozıtorlarynyń sımpozıýmynda da án Reseı ánshisiniń oryndaýynda shyrqaldy. Sol sebepti de, men «Saǵyndym Almatymdy» ániniń halyqqa keńinen taralýyn Valentına Tolkýnovanyń esimimen baılanystyramyn. Degenmen de, bul ándi Maqpal Júnisova, Nurǵalı Núsipjanov ta óz deńgeıinde jaqsy oryndady. Al «MýzART» tobynyń oryndaýyn ánniń qaıta týýy dep túsinemin, – deıdi Altynbek Qorazbaev.
Valentına Tolkýnova Máskeýge oralǵan soń, qazaq kompozıtoryna bergen ýádesinde turyp, ándi estradalyq-sımfonııalyq orkestrmen aıtady. 1983 jyly Odaq boıynsha «О́mirdi ánmen órnektep» festıvali Almatyda ótedi. Sol basqosýda on bes respýblıka ónerpazdary aldynda Keńes Odaǵynyń súıikti ánshileriniń biri Valentına Tolkýnova «Saǵyndym Almatymdy» naqyshyna keltirip shyrqaıdy. Án uzaq ýaqyt telearnalardan túspeıdi.
Tabıǵatty qolyna qalam ustaǵannan beri jyrlap kele jatqan talantty aqyndarymyzdyń biri Serikbaı Ospanov ta: «Almatymdy saǵynǵanda osy ándi tyńdap júremin», – deıdi.
Aınash ESALI,
«Egemen Qazaqstan».
ALMATY.
Mátin kompozıtorǵa qatty unaıdy. Alǵashqy jyldary ándi ózi oryndap, keıinnen Jambyl oblystyq «Alataý» trıosynyń repertýaryna engizedi.
– 1982 jyly Jambyl oblystyq fılarmonııasyn basqaryp júrgenimde, bizdiń óńirge Reseı halyq artısi Valentına Tolkýnova gastroldik saparmen keldi, – deıdi kompozıtor. – Qadirli meımandardy qonaqjaılylyqpen kútip otyrǵanymyzda, Valentına: «Joldas dırektor, sizdi kompozıtor dep estip edik. Bir ánińizdi oryndap bermeısiz be?» dedi. Men dombyramen «Saǵyndym Almatymdy» týyndysyn shyrqap berdim. Án aıaqtala salysymen, ol kisi: «Myna ánińizdi maǵan syıǵa tartyńyz. Men oryssha aýdaryp, orkestrge túsirip, Reseıdiń úlken saraılarynda oryndaımyn», dedi shyn kóńilmen. Ánshimen birge kınossenarıst, ári aqyn Oskar Volın jáne ataqty estradalyq pıanıst Davıd Ashkenazı birge kelgen bolatyn. Oskar Volın menen ánniń maǵynasyn surady. Túsindirip berip edim, ol taban astynda:
Drevnıı gorod v svetah,
Mýdryı ty, kak aksakal.
Lebedem belyı plyvesh,
Gorod moı Alma-Ata, –
dep orysshaǵa aýdaryp jiberdi. Bizdi baǵanadan beri tyńdap otyrǵan Davıd Ashkenazı ándi notaǵa túsirip aldy da: «Bul ándi erteń keshke jurtshylyqqa tartý etetin bolamyz», dedi. Kelesi kúni Valentına Tolkýnova Qarataý qalasynda konsert qoıdy. Men osy sharaǵa jaýapty bolǵannan keıin kesh barysyn tekserip kelgenmin. Sóıtsem, Valentına sahnadan: «Joldas dırektor, búgin sizdiń ánińizdi oryndaımyz», deıdi. Zalda otyryp, ándi qazaq jáne orys tilderinde tyńdap, ózimdi keremet baqytty sezindim. Osy ýaqyttan bastap meniń shyǵarmashylyǵymnyń sharyqtaý shaǵy bastaldy, – deıdi Altynbek Qorazbaev jýrnalıst Qanshaıym Baıdáýletke bergen suhbatynda.
– Biraq, men Valentınanyń sol kúni aıtyp ketkenine tipti, sengen joq edim. Meniń ánimdi Reseıdiń óner juldyzdary oryndap turǵany shyǵarmashylyǵyma úlken qýanysh syılady. Al bir aı ótken soń, umytpasam, qazan aıynda Valentına osy ándi Almatydaǵy burynǵy Lenın qazirgi Respýblıka saraıynda oryndady. Odan keıin Almatyda 1984 jyly búkil Keńes Odaǵy kompozıtorlarynyń sımpozıýmynda da án Reseı ánshisiniń oryndaýynda shyrqaldy. Sol sebepti de, men «Saǵyndym Almatymdy» ániniń halyqqa keńinen taralýyn Valentına Tolkýnovanyń esimimen baılanystyramyn. Degenmen de, bul ándi Maqpal Júnisova, Nurǵalı Núsipjanov ta óz deńgeıinde jaqsy oryndady. Al «MýzART» tobynyń oryndaýyn ánniń qaıta týýy dep túsinemin, – deıdi Altynbek Qorazbaev.
Valentına Tolkýnova Máskeýge oralǵan soń, qazaq kompozıtoryna bergen ýádesinde turyp, ándi estradalyq-sımfonııalyq orkestrmen aıtady. 1983 jyly Odaq boıynsha «О́mirdi ánmen órnektep» festıvali Almatyda ótedi. Sol basqosýda on bes respýblıka ónerpazdary aldynda Keńes Odaǵynyń súıikti ánshileriniń biri Valentına Tolkýnova «Saǵyndym Almatymdy» naqyshyna keltirip shyrqaıdy. Án uzaq ýaqyt telearnalardan túspeıdi.
Tabıǵatty qolyna qalam ustaǵannan beri jyrlap kele jatqan talantty aqyndarymyzdyń biri Serikbaı Ospanov ta: «Almatymdy saǵynǵanda osy ándi tyńdap júremin», – deıdi.
Aınash ESALI,
«Egemen Qazaqstan».
ALMATY.
