Foto: Turkistan.kz
Sarapshylardyń paıymdaýynsha, bul suhbat jetistikterdi tizbeleý nemese aqtalý sıpatyndaǵy mátin emes. Ol reformalardyń jańa normalary men kútiletin talaptaryn bekitetin baǵdarlyq qujat rólin atqarady.
Reformalar – talqy emes, talap
Suhbatta reformalar qaıtymsyz úderis retinde sıpattalady. Memleket basshysynyń tilinde «synap kórý» nemese «qarap kóremiz» degen ustanym joq. Reformalar jańa shyndyq retinde qabyldanyp, oǵan memlekettik ınstıtýttar beıimdelýi tıis. Bul basqarý júıesine naqty sıgnal retinde baǵalanyp otyr: endigi kezeńde talqylaýdan oryndaýǵa kóshý qajet.
Popýlızmniń ornyna jaýapkershilik
Salyq, tarıf jáne bıýdjettik tártip máseleleri «amalsyz shara» emes, kemel saıasattyń belgisi retinde túsindirilgen. Saıası legıtımdik qysqa merzimdi tanymaldyqpen emes, memleketti daǵdarystan saqtaı alý qabiletimen ólshenedi. Osy turǵyda halyqqa unamaıtyn sheshimder bıliktiń álsizdigi emes, onyń jaýapkershiligi retinde kórsetiledi.
Jańa qoǵamdyq kelisim
Áleýmettik ádilet uǵymy qaıta qaralady. Áńgime barshaǵa teń úlestirý emes, naqty muqtaj jandarǵa ataýly kómek kórsetý jaıynda. Qamtamasyz etilgen toptardy jasyryn sýbsıdııalaýdan bas tartý qajettigi aıtylǵan. Negizgi qaǵıda – «tutynýyna qaraı tóleıdi, qajettiligine qaraı alady». Bul – masyldyqqa jol bermeıtin, ózara mindetke negizdelgen áleýmettik model.
Instıtýsıonaldyq kepil
Sarapshylardyń pikirinshe, memleket turaqty ótemaqylar kózi retinde emes, zańdylyq pen múddeler teńgerimin qamtamasyz etetin arbıtr retinde sıpattalǵan. Negizgi másele resýrstyń kóleminde emes, ınstıtýttardyń sapasy men basqarý tıimdiliginde ekeni atap ótiledi. Osylaısha, qoldaý sharalarynyń sanynan góri ınstıtýsıonaldyq qaıta baptaýǵa basymdyq beriledi.
Ekonomıka: ósim maqsat emes
IJО́ ósimi bar ekeni moıyndalǵanymen, oǵan ınflıasııa, salalar arasyndaǵy teńsizdik jáne ekonomıkanyń orta deńgeıde turyp qalý qaýpi qatar júredi. Qurylymdyq ózgeristersiz mundaı ósimniń uzaqqa sozylmaıtyny ashyq aıtylady. Sondyqtan basty nazar jalań kórsetkishterge emes, eńbek ónimdiligin arttyrýǵa jáne ósimniń sapasyna aýdarylady.
Bızneske jańa talap
Bıznes ekonomıkanyń tiregi retinde baǵalanady, alaıda oǵan áleýmettik jaýapkershilik pen qoǵamdyq mindetterge qatysý jóninde jańa etıkalyq talaptar qoıylady. Bul rette naryqqa qarsy rıtorıka da, jeke menshikke qol suǵý da joq. Ekonomıkalyq tıimdilik áleýmettik legıtımdikpen tolyqtyrylýy tıis degen ustanym aıqyndalǵan.
Zań men tártip – negizgi norma
Qańtar oqıǵalary, sybaılas jemqorlyq, kóshi-qon, armııa jáne áleýmettik saıasat máseleleri zań ústemdigi qaǵıdasy arqyly biriktirilgen. Sarapshylar muny aqtalý kezeńi aıaqtalyp, quqyqty júıeli qoldaný kezeńi bastalǵanynyń belgisi dep baǵalaıdy.
Sıfrlandyrý men jasandy ıntellekt
Sıfrlandyrý jáne jasandy ıntellekt strategııalyq, tipti ekzıstensııalyq basymdyq deńgeıine kóterilgen. Bul básekege qabilettilik, egemendik jáne qaýipsizdikpen tikeleı baılanysty. Tıisinshe, kadr, bilim berý jáne ınstıtýsıonaldyq reformalarǵa basymdyq berilýi tıis.
Jalpy alǵanda, suhbatta birtutas logıka qalyptasady: jańǵyrtý – ádilet – zań – eńbek – jaýapkershilik. Sarapshylar 2026 jylǵy bul suhbatty reformalar múmkin nusqa emes, eldiń ornyqty damýy úshin mindetti shart retinde iske asyrylatyn normatıvtik sheńber dep baǵalaıdy.
