Qazaqstanda voleıboldyń damýyna sanaly ǵumyryn arnap, oıynshy, jattyqtyrýshy ári tálimger retinde óz qoltańbasyn qaldyrǵan sondaı tulǵalardyń biri Shalbarbaev Ámra Muhataıuly. Ol 1972 jyldyń 3 naýryzynda Almaty oblysy, Uıǵyr aýdanyny, Ketmen aýylynda dúnıege keldi.
Asqar taý ákesi Muhataı Shalbarbaev kolhozda adal eńbek etip, el yrysyn mańdaı terimen arttyrǵan bolsa, anasy Tursynbıbi Azııeva aýyl tirshiliginiń aýyr júgin kóterip, alty balany dúnıege ákelip, meıirim men sabyrdy, eńbekqorlyq pen tatýlyqty boıyna sińire tárbıelegen aıaýly ana edi. Osyndaı qarapaıym da parasatty otbasynda ósýi Ámranyń ómirlik ustanymdarynyń qalyptasýyna berik negiz qalady.
Ámra Muhataıuly 1995 jyly Almaty qalasyndaǵy Qazaqtyń Sport jáne týrızm ınstıtýtyna oqýǵa túsip, 1999 jyly «Voleıboldan jattyqtyrýshy» mamandyǵy boıynsha joǵary oqý ornyn sátti támamdady. 2000–2004 jyldar aralyǵynda eńbek jolyn Almaty qalasyndaǵy №104 qazaq orta mektebinde dene tárbıesi pániniń muǵalimi bolyp bastady. 2004 jyldan bastap qazirgi ýaqytqa deıin Almaty qalasyndaǵy Narhoz ýnıversıtetinde aǵa oqytýshy qyzmetin atqaryp keledi. Osy jyldar aralyǵynda bilim men sportty qatar ushtastyryp, joǵary oqý ordasynda bolashaq mamandardy tárbıeleýge bar kúsh-jigerin arnady.
Aǵa oqytýshy retinde tek kásibı bilim berýmen shektelmeı, stýdentterdiń boıyna tártip pen tabandylyqty, jaýapkershilik pen salaýatty ómir saltyn qalyptastyrýǵa erekshe mán berdi. Voleıbol sporty arqyly jastardyń jigerin janyp, komandalyq rýhty, ózara senim men jeńiske umtylysty tárbıelep keledi. Onyń jetekshiligimen daıyndalǵan stýdentter túrli deńgeıdegi jarystarda joǵary nátıjelerge qol jetkizip, ýnıversıtettiń abyroıyn asqaqtatty.
Dene tárbıesi, voleıbol, sporttyq pedagogıka jáne sporttyq is-sharalardy uıymdastyrý salasynda kásibı bedeli qalyptasqan Shalbarbaev– pedagogıka ǵylymdarynyń magıstri, 25 jyldan astam eńbek ótili bar tájirıbeli aǵa oqytýshy ári jattyqtyrýshy. Ol – Qazaqstan Respýblıkasy Voleıbol ardagerleri federasııasynyń belsendi múshesi. Qazaqstan namysyn qorǵap, Reseı, О́zbekstan, Qyrǵyzstan, Brazılııa memleketterinde ótken halyqaralyq týrnırlerge, sondaı-aq el ishindegi iri jarystarǵa birneshe ret qatysqan.
Uzaq jyldar boıy joǵary oqý ornynda qyzmet atqaryp, voleıbol komandalaryn daıyndaǵan keıipkerimizdiń jetekshiliginen ótken sportshylar qalalyq, respýblıkalyq, halyqaralyq jarystarda júldeli oryndarǵa ıe bolyp, el namysyn qorǵady. Onyń tálimin alǵan shákirtterdiń kópshiligi iri qalalyq, respýblıkalyq jáne halyqaralyq týrnırlerdiń jeńimpazdary atanyp, keıin kásibı sport klýbtarynda, sondaı-aq bilim berý mekemelerinde jattyqtyrýshy, pedagog retinde óz jolyn jalǵastyrdy.
Onyń qolynan tálim alǵan, voleıboldan sport sheberligine úmitker atanǵan shákirtter qatarynda: Azarova Alıona Vladımırovna, Erkengazına Aıdana Erbolovna, Erjan Arýjan, Stankevıch Elızaveta Dmıtrıevna, Tólegenova Aqnıet Berikqyzy, Tıan Darına Dmıtrıevna, Ýseınova Alına Rýstamjanovna, Mámbet Amına Serikqyzy, Kondratenko Angelına Valerevna, Saǵnaı Mánshúk Qýanyshqyzy, Áljan Injý Talǵatqyzy, Karataeva Dıana Sergeevna, Orazbaeva Dalııa Qaıratovna bar.
Amra Muhataıulynyń jetekshiligimen Narhoz ýnıversıtetiniń stýdenttik komandalary men ardagerler quramalary ulttyq jáne halyqaralyq arenalarda turaqty túrde joǵary nátıjeler kórsetip keledi. Ásirese 2024 jyly onyń júıeli daıyndyǵy men kásibı basshylyǵynyń arqasynda segiz stýdentke birdeı «Qazaqstan Respýblıkasynyń sport sheberligine kandıdat» ataǵynyń berilýi – jattyqtyrýshynyń daryndy sportshylardy qalyptastyrýdaǵy erekshe qabiletiniń dáleli.
Onyń pedagogıkalyq mádenıeti, tereń ádistemelik daıyndyǵy, jastardy sendire ári shabyttandyra bilý qasıeti óńir sportynyń damýyna uzaq merzimdi serpin berip otyr. Sonymen qatar ardagerlik sporttaǵy jańa kóshbasshylardyń qalyptasýyna yqpal etip, voleıboldy urpaqtar arasyn jalǵaıtyn rýhanı ári sporttyq qundylyq deńgeıine kótere bildi.
Al Ardagerler voleıbol federasııasy aıasynda ol tek qatysýshy ǵana emes, negizgi uıymdastyrýshy tulǵa retinde tanylǵan. Ardagerler arasynda ótetin jarystardyń barlyǵyna derlik belsene qatysyp, týrnırlerdiń joǵary deńgeıde ótýine jetekshilik jasap keledi.
Amra Muhataıuly sport pen bilim salasyndaǵy uzaq jylǵy júıeli eńbegi úshin kóptegen bedeldi marapattarǵa ıe boldy. Olardyń qatarynda halyqaralyq ardagerler týrnırlerinde qol jetkizgen jeńisteri úshin tabystalǵan medaldar men ataqtar bar. Bul jetistikter onyń joǵary deńgeıdegi sporttyq daıyndyǵyn ǵana emes, jarys tájirıbesi mol, taktıkalyq oılaýy qalyptasqan kásibı sportshy ekenin aıqyn kórsetedi.
Amra Muhataıulynyń otbasy – bilim men parasat, súıispenshilik pen tatýlyq úılesken berekeli shańyraq. О́mirlik serigi, jan joldasy Qalamqas Alaıdarqyzy – ǵylym jolynda óz ornyn tapqan, ekonomıka ǵylymdarynyń kandıdaty, ulaǵatty ustaz, joǵary oqý ornynda dáris oqyp, sanaly ǵumyryn jastarǵa tálim men tárbıe berýge arnaǵan jan.
Bul ónegeli shańyraqta úsh ul ósip keledi. Tuńǵyshy – Aıbek Ámrauly, Almaty qalasyndaǵy «Qalam High School» jeke mektebiniń 10-synyp oqýshysy, izdenimpaz da zerek jas, ata-anasynyń úmitin aqtap kele jatqan talapty shákirt. Ortanshy ul Álibek pen kenje ul Alıhan — Almaty qalasyndaǵy №173 mektep-lıseıinde bilim alýda. Álibek – segizinshi synyptyń, al Alıhan – tórtinshi synyptyń oqýshysy. Ekeýi de zerek, tárbıeli, sport pen bilimge beıim uldar.
Amra Muhataıuly voleıboldy júregimen sezingen, sport arqyly rýh tárbıelegen, jeńisten buryn adamdy bıik qoıǵan jan. Onyń voleıbol sportyna qosqan úlesi jylnamamen emes, tárbıelegen shákirtteriniń taǵdyrymen, qalyptastyrǵan minezimen ólshenedi. Osyndaı azamattar barda voleıbol da, sport rýhy da bıikteı bermek.
Nurpeıis QONYSBAI,
Voleıboldan Qazaqstan quramasynyń memlekettik jattyqtyrýshysy
