foto: ashyq derekkóz
Bul sheshim qaǵaz júzinde «biregeı ereje», «baǵany turaqtandyrý» dep sıpattalsa da, is júzinde baǵany teńestirýge mindettelip otyr.
Qazaqstannyń Energetıka mınıstrligi áleýmettik jelilerde benzın baǵasynyń yqtımal ósýi týraly aqparatqa túsinikteme berdi.
«Bul prosess kezeń-kezeńmen júrgiziletin bolady. Áńgime basqa eldermen baǵany birden jáne avtomatty túrde teńestirý týraly emes, zańnamany úılestirý týraly bolyp otyr. Kez kelgen ıntegrasııalyq úderisterde Qazaqstan azamattarynyń ulttyq múddeleri men áleýmettik kóńil-kúıi basty basymdyq bolyp qala beredi», dep málimdedi mınıstrlik.
Energetıka mınıstrliginiń málimetinshe, kórshiles memlekettermen baǵanyń úlken aıyrmashylyǵy elden zańsyz áketiletin arzan otynnyń «sur» eksport táýekelin týdyrady. Bul ishki naryqta jasandy tapshylyq qaýpin arttyrady.
Budan basqa, aǵymdaǵy tómen baǵalar ınvestısııalar úshin múmkindikterdi shekteıdi, al salalarǵa Shymkent, Atyraý jáne Pavlodar zaýyttaryn keńeıtý, sondaı-aq jańa, tórtinshi MО́Z salý úshin qarajat qajet.
«Moratorıı aıaqtalǵannan keıin naryqtyq baǵa belgileýge kóshý birtindep júrgiziledi. Barlyq sheshimder naqty ekonomıkalyq jaǵdaıdy jáne halyqtyń tabysyn eskere otyryp, tutynýshylar úshin kúızelis ssenarıılerin boldyrmaý úshin qabyldanady», dep atap ótti vedomstvoda.
Buǵan deıin jýrnalıst Oleg Chervınskıı óziniń telegram-arnasynda bul is júzinde baǵany májbúrli teńestirýdi bildiretinin aıtqan bolatyn. Onyń aıtýynsha, naryq «birtutas jáne ashyq» bolýy úshin Astana men Almatydaǵy lıtr baǵasy Máskeý men Bishkek deńgeıine kóterilýi tıis. Qazir elimizdegi benzın baǵasy Reseı men Qyrǵyzstandaǵydan eki ese arzan.
«Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev ta jaqynda ǵana «Turkistan» gazetine bergen suhbatynda Qazaqstannyń kórshileri úshin eriksiz «kóleńkeli donor» bolǵanyn, ishki naryqqa arnalǵan arzan otyn ulttyq múddege jumys isteýdiń ornyna shekaralas elderdiń ekonomıkalaryn qoldaı otyryp, shetelge jappaı jutylatynyn aıtqan bolatyn», dep jazdy Oleg Chervınskıı.
Reformany alǵa jyljytý úshin qatal erejeler kerek
Arzan benzın araly bolyp qala almaıtynymyz ótken jyldardyń tájirıbesinen belgili boldy. Biraq «Naryq kimniń múddesine qyzmet etip otyr?» degen ótkir suraqqa jaýap birjaqty. Resmı pikir baǵany kóterý shıelenis te emes, daý da emes, jaı ǵana «erikti túrde baǵany úılestirý» degenge basymdyq berip otyr.
Energetıka mınıstrligi benzın men gaz baǵasyna qatysty shaǵymdardy qabyldaıtyn jeli ashty
Munaı-gaz sarapshysy Nurlan Jumaǵulovtyń aıtýynsha, bastapqyda biryńǵaı otyn naryǵy 2025 jyly iske qosylady dep boljanǵan bolatyn, biraq Qazaqstan merzimdi 2027 jylǵa deıin keıinge qaldyrdy.
«Eger bizdegi benzın baǵasy Reseımen nemese Qyrǵyzstanmen teńesetin bolsa, bul eleýli áleýmettik shıelenis týǵyzady», dep esepteıdi Jumaǵulov.
Bizdiń el úshin basty syn-qater – memlekettiń áleýmettik jaýapkershiligi men naryqtyq ekonomıka qaǵıdattary arasyndaǵy teńgerimdi tabý. Onsyz árbir jańa moratorıı turaqtylyqqa qadam emes, eski qatelikterdiń qaıtalaý bolady.
Kelesi sarapshy Áset Naýryzbaevtyń aıtýynsha, elde bir tonna munaıdan 300-350 lıtr ǵana benzın nemese dızel alamyz. Sebebi tehnologııa tozǵan. Salystyrsaq, AQSh-ta bul kórsetkish 800 lıtrden aınalsa, Reseıde 600 lıtr. Sondaı-aq tapshylyq munaı-gaz sektoryndaǵy qazaqstandyq úlestiń azdyǵymen baılanysty degen pikir bar. Sarapshynyń aıtýynsha, biz úshin dál qazir EAEO aıasynda ortaq naryq emes, syrtqa eksporttalyp jatqan munaı kólemi týraly tolyqqandy aqparatty jaryqqa shyǵarý mańyzdy.
«Halyq sol kezde ǵana naryqtaǵy múmkindigimizdi saralaıdy. Benzınniń shekti baǵasy máseleni sheshpeıdi. Bizdiń ekonomıka shaǵyn jáne ashyq. Daıyn ónimder jaǵynan yqpal ete alatyn jaǵdaıda emespiz», deıdi sarapshy.
