Núketaı Myshbaeva: Ult teatrynyń rýhanı baılyǵy taýsylmaıdy

– Apa, bıyl ózińiz jetpis jylǵa jýyq ǵumyryńyzdy ar­nap, qaltqysyz qyzmet etken tea­tryńyzǵa ǵasyr tolypty. Al ózi­ńiz áne-mine 90 deıtin ta­ǵy­­lym­dy jastyń tórine shyq­qa­ly otyr ekensiz. О́nerdegi alǵash tu­saýyńyzdy kesken qasıetti qa­rashańyraq týraly tolǵan­ǵan­da eń áýeli oıyńyzǵa ne oralady?

– Men 1959 jyly oqýymdy támamdap, ónerdiń altyn besigine aı­nalǵan, kıeli qarashańyraqqa qyzmetke qabyldandym. Sol sát­ten bastap taǵdyr meni qazaq óne­ri­niń mańdaıaldy sańlaqtary sho­ǵyrlanǵan qasıetti ortaǵa alyp keldi. Alǵash teatr tabaldyryǵyn at­taǵanda kózimizge bári ertegideı kórindi. Sábıra, Hadısha, Bıken, Sholpan, Habıba apalarymyz – sahnada qazdaı tizilgen sulý da suńǵaq, ataqty aktrısalar. Al Serke aǵa Qojamqulov, Qapan aǵa Badyrov sekildi alyptar bizge tipti qol jetpes juldyzdaı edi. Bizdi teatrǵa Qurmanbek Jandarbekovtiń ózi iriktep aldy. Úmitker kóp boldy, biraq jıyrma bes-aq adam qaldyq. Sonyń ishinen biz, bir top jas akter­ teatrǵa qabyldandyq. Asanáli Áshi­mov, Sábıt Orazbaev, Farıda Shá­ripova, Ánýar Moldabekov, Ra­ıym­­bek Seıtmetov, Raýshan Áýe­­­­­baeva sııaqty keıin qazaq óner­i­­niń alyptaryna aınalǵan árip­tes­te­rimmen birge keldik. Ol kezde teatrǵa kirýdiń ózi úlken baqyt edi. Teatr jaı ǵana jumys orny emes, tu­tas bir tárbıe ordasy bolatyn. Ár sóz, ár qımyl, ár kózqaras – bári ónege. Sol jerde júrip «Otan – otbasynan bastalady» degen da­nalyqtyń shynaıy mánin tereń uq­tym. Úıde anam Shárıpa ju­dyryqtaı júreginiń bar jylýyn maǵan arnap, eshteńeden tar­shy­lyq­ kórmeı erkelep ósýime baryn­ salsa, teatrda ónerdiń asqar shy­ńyna shyqqan, elge úlgi bolǵan aǵa-apalarymnyń tálim-tárbıesin kórdim. Ananyń meıirimi men sahna sańlaqtarynyń ónegesi – meniń ómirlik ózegime aınaldy. Sábıra Maıqanova, Bıken Rımova, Hadısha Bókeeva, Sholpan Jandarbekova, Habıba Elebekova apaılarym ónerde qandaı talantty bolsa, ómirde júregi keń, meıirimi mol, parasatty analar edi. Sábıra apam Qudaı qosqan kórshim boldy. Al Bıken apaıdyń bir kórgennen-aq adamdy tanyp qoıatyn kóregendigi men janashyrlyǵy óz aldyna bir mektep edi. Áli esimde, teatrǵa jańa kel­gen shaǵym. Jas kez, turmys jupyny degendeı. Bar kıimim – jal­ǵyz qyzyl kóılegim. Amalsyz sony kúnde kıemin. Bir gastroldik sa­parda Sábıra, Sholpan, Bıken apaı­larymmen birge otyrǵanda, Sábıra apam ázil aralas: «Eı, Núke­taı, óziń oımaqtaı bolyp alyp, myna kóılegińdi tastamaı kıesiń ǵoı», dep jandy jerimdi aıtyp, tuqyrtqany bar. Men qysylyp: – Apaı, osy kóılekti jaqsy kóremin, dedim. Sol sátte bárin ishteı uqqan Bıken apaı: – Áı, Sá­bıra, sen tiginshi emessiń be, myna qyzǵa kóılek tigip ber, dedi. Kóp uzamaı Sábıra men Sholpan apaılarym sol kezdegi eń qymbat, eń sapaly matadan maǵan kóılek tigip berdi. Ol jaı ǵana kıim emes, analyq meıirimniń, únsiz qam­qorlyqtyń aıqyn belgisi edi. Bul apalarym meni týǵan qyzyndaı kórdi. Artyq sózsiz-aq halimdi ta­nyp, der kezinde baǵyt-baǵdar berip otyrdy. О́mirde de, ónerde de adaspaı júrýime sebep bolǵan sol asyl jandar – meniń eń qymbat qazynam, máńgilik taǵylymym bolyp qaldy. Al Seraǵam – Serke Qojamqulov týraly aıtsam, ol kisi­niń aqıqatty tý etken asyl bol­mysy men adamgershiligi óz aldy­na bir dastan edi. Týǵan ákemdeı qamqor boldy. «Jaqsy ártis bolý úshin aldymen jaqsy adam bolý kerek» dep otyratyn. Seraǵam teatrdyń tiregi, sózi ótimdi, bedeli bıik jan-tuǵyn. Ataǵynan at úr­ketin, jasy úlken, laýazymdy kisilerdiń ózi onyń aldynan kesip ótpeı, erekshe iltıpat tanytatyn.

– Alǵashynda aktrısa emes, Roza Baǵlanova sekildi ánshi bolǵyńyz kelipti desedi...

– Ol ras. Bala kúngi armanym – ánshi bolý edi. Jastaıymnan qula­ǵym radıoda bolatyn. Úıimizdegi dóń­gelek qara radıodan tógilgen án­der tutas bir álem sekildi edi. Ásirese Roza Baǵlanovanyń úni janymdy terbeıtin. Ánderin jat­tap alyp, qaıta-qaıta aıtyp júretinmin. Sol ánder kóńil túk­pirindegi ónerge degen alǵash­qy ushqyndy jaqty. Bul armanym­nyń túp-tórkini de beker emes. Sheshem – ózi ánshi, aıtysker ári saz­ger adam bolatyn. Ol kisi: «Sen­ ónerge barýyń kerek», – dep únemi demep, qanattandyryp otyratyn. Ana tilegi, ana batasy meni alǵa jeteledi. Osylaısha, óner dep órekpip, arman qýyp Alma­tyǵa kelgenimde jolym Asqar Toq­panovtaı birtýar tulǵamen toǵysty. Ol kisi meni tyńdap otyryp: – Áı, Myshbaeva, qaı jaq­tyń qyzysyń? – dedi. – Naryn­qoldanmyn, – dedim. – E, aınala­ıyn, Raıymbek babamnyń aýyly­nan kelgen ekensiń ǵoı, – dep erekshe iltıpat bildirdi. Sosyn oılanyp otyryp: – Qyzym, Roza jal­ǵyz, ol qaıtalanbaıdy. Sen odan da meniń akter daıyndaı­tyn bólimime kel. Drama teatryna barasyń, – dedi. Men bolsam: — Joq, barmaımyn.­ Maǵan drama teatry kerek emes, men tek ánshi bolamyn, – dep qasarystym. Biraq taǵ­dyr óz degenin isteıdi eken. Sóıtip, tórt jyl Toqpanovtyń táli­min kórip, 1959 jyly qazaq drama teatryna aktrısa retinde qabyldandym. Ánshi bolamyn dep kelgen qyz sahnalyq sóz ben obraz álemine osylaı qadam basty. Sol kúnnen bastap sahna taǵdyryma aınaldy. Jyldar óte kele san túrli beıne somdadym. Jas qyzdyń albyrt shaǵynan bastap, alpysty, jet­pisti, seksendi alqymdaǵan ana­larǵa deıingi rólderdi oınadym. Ár ról – ómirdiń bir belesi, ár keıip­ker – júregimnen ótken bir taǵ­dyr. Búginde ótkenge kóz salsam, ánge degen bala armanym meni úl­ken sahnaǵa, ómirlik óner jo­lyna alyp kelgenin túsinemin. О́ner – meniń mańdaıyma jazylǵan taǵdyr eken.

– Iá, alpys jeti jyl degen bir adamnyń ǵumyryna para-par­ ýaqyt qoı. Osynsha jyl taban aýdarmaı eńbek etken, óner tý­dyrǵan sahnańyz týraly syr­lasaıyqshy. Aısulý bolyp al­ǵash sahna attaǵan sátińiz esińizde me?

– Árıne, ol sátti qalaı umyta­ı­yn? Bári kúni keshegideı kóz al­dymda, kóńil túkpirinde saırap tur. Tipti spektakldegi sózde­rim­di de jatqa bilemin. Ustazy­myz Ázekeń – Ázirbaıjan Mámbe­tov teatrǵa bizden bir-eki jyl bu­ryn ǵana kelgen, ózi jap-jas, biraq óte talapshyl rejısser edi. Q.Baıseıitov pen Q.Shańǵyt­baev­tyń «Beý, qyz­dar-aı!» komedııa­­­­syn qoıdy. Maǵan Aısulý rólin ber­di. О́zim de aýyl­dan shyqqan, óleń aıtyp ós­ken, soǵys jyldaryn­daǵy turmys­ty kórgen qyzbyn ǵoı. Son­dyqtan bul ról maǵan óte jaqyn boldy. Keıipkerdiń minezin, bolmysyn júregimmen sezindim. Ázekeń kóp sóılep túsindirmeıtin. «Myna jerde turasyń, myna jerde júresiń» dep maqsatty naqty qoıatyn. Ba­syn­­da qorqatynbyz. Biraq spektakl júre kele bárimizdiń talanty­myz ashyldy. «Oıpyrmaı, biz shynymen ártis ekenbiz ǵoı» dep óz-ózimizge senip qaldyq. Spek­takl sátti shyqty, kórermen jaq­sy qa­byldady, baspasóz de jazdy. Osylaısha, «Beý, qyzdar-aı!» bizdi sahnaǵa baılap qoıdy. О́nerge degen senimimizdi bekitti.

Dese de, bir aıta ketetin qyzyq jaıt, Aısulý sekildi komedııalyq ról­derde oınap, únemi kúlip, jadyrap, jaırańdap júretin jarqyn minezimdi kórgen Ázirbaıjan Mámbetov meni tragedııaǵa qımaı, «bul – komedııanyń aktrısasy» dep, kóbine kúlkili rólderge bekitetin. Al men ishteı kelispeıtinmin. О́ıt­keni komedııa degen – tek kúlki emes, onyń túbinde kózge kórinbeıtin muń jatady. Árbir kúlkiniń astarynda aıtylmaı qalǵan sher, ish­ke jutylǵan qaıǵy bolady. Sol ekinshi qabatty ashý – akterdiń shyn sheberligi dep oılaıtynmyn. Al óz basym tragedııalyq ról­de oı­na­ǵandy erekshe jaq­sy kóretinmin. Kút­pegen jerden «Ana – Jer-Ana» spektaklindegi Álımannyń róli ma­ǵan buıyr­dy. Onda da birden ber­­gen joq. Kezekti daıyndyqtan ke­ıin Áze­keń kenetten: «Áı, ­ıdıot­ka!» – ­dedi. Oryssha aıtyp tur, al biz ish­teı «bul qazaqsha qandaı sóz eken?» dep ań-tańbyz. Sosyn: «Davaı, Álımandy sen oınaısyń», – dedi. Al men qapelimde ne derimdi bil­meı, ishteı abdyrap qaldym. «Qa­laı oınaımyn? Men komedııada júr­geli qansha jyl boldy?» deı­min. Synap kórgisi keldi me, álde «mynaý tragedııaǵa jaraı ma, joq pa» degisi keldi me, ony bilmeı­min: «Eshteńesi joq, oı­naısyń!», dep kesip aıtty. Pesa­ny oqyǵanda eńirep jyladym. Se­bebi soǵys kezinde týǵan qyzbyn. Bes jas­taǵy balamyn. Tórt aǵam­dy bir kúnde soǵysqa alyp ketken. She­­shemniń eńirep jylaǵany, aýyl­­dyń kúńirenip qalǵany – bári kóz al­dymda. Bir kish­kentaı aǵa­­ı­ym bar edi, nebári on bes jasta. «On segizdemin» dep jasyn ósi­rip, kom­somolǵa ótip ketken… Ol alǵash­qy shaıqasta qaza tap­ty dep estidik. Eń jaqyn aǵam edi. Son­dyqtan Álımannyń qasireti maǵan jat emes. Repetısııada Qa­symdy Nurmuhan Jantórın oınady. Úlken akter, altyn adam edi ǵoı, jaryqtyq! Soǵysqa attanar sát. Men onyń jaǵasynan ustap alyp: «Sen meni kimge tas­tap barasyń?» dep eńirep jylaımyn. Sol kezde kóz aldyma týǵan jeńgem keldi. Ol da dál osyndaı taǵ­dyrdy bastan ótkergen. Tur­mysqa shyqqanyna bir-eki aı ǵana bolǵanda, kúıeýin soǵys jal­map ketken. Aǵamnyń shashyn salalap turyp jylaǵanyn, artynan jibermeı uzaq qoshtasqanyn kór­gendeı boldym. Shydaı almaı jylap jiberdim. Bul – naǵyz tragedııa edi. Aýyl azamattaryn soǵysqa shyǵaryp salǵandaǵy halyqtyń muń-zary, únsiz qoshtasýlar, kóz jasyn ishke jutqan analar – bári-bári júregimde tańba bolyp qal­dy. Sol jara meniń boıymda tra­gedııany sezinýge úıretti. Men sahnada oınaǵan joqpyn, kórgenim­di, janymmen sezgenimdi Álıman­nyń júregine saldym.

– Róldiń shynaıy shyqqandy­ǵy­­nyń dáleli shyǵar – premera kúni spektakl avtory Shyńǵys Aıtmatov izdenisińizge erekshe rıza bolypty...

– «О́zimdi keremet oınadym» dep aıtýǵa aýzym barmaıdy. Biraq spektaklden keıin grım bólmesine Shyńǵys Aıtmatovtyń ózi kirip kel­geni bar. Ol kezde qasymda Sábıra apa otyrǵan. Álemge áıgili jazý­shy bizge qarap: «Oı, Sábıra apa, Núketaı, meniń shyǵarmamnan da bıik oınadyńyzdar! Núke, Álı­mandy keremet ashtyńyz», – dep, qo­lymnan súıgeni áli esimde. Bul – biz úshin eń úlken baǵa edi. Keıin sheshem de spektakldi kó­rip: «Qyzym, sen meniń ómirim­di­ sahnaǵa shyǵarypsyń. Bul jal­ǵyz meniń emes, búkil soǵysty kór­­gen analardyń qasireti ǵoı», – dedi. Osylaısha, Álıman meniń taǵ­dy­rymmen bite qaınasyp ketti. Al «Ana – Jer-Ana» – qazaq teatry­nyń tarıhynda altyn árip­pen ja­zylǵan uly shyǵarma bolyp qaldy. Osydan keıin ǵana Ázir­baıjan Mámbetov maǵan tra­ge­dııa­lyq rólderdi senip tapsyra bastady. Sóıtip, meniń ishimde kóp­­ten únsiz jatqan tragedııa sah­naǵa jol tartty. Ázekeń – óte sus­ty adam edi ǵoı. Kelip qalǵa­nyn kórgende záremiz ushatyn. Biraq júregi názik bolatyn. Ár akter­diń qaıdan shyqqanyn, qandaı taǵdyr arqalap júrgenin, nege dál solaı oınaıtynyn túgel zertteıtin. Bizdi qatty qınaıtyn, biraq sol arqy­ly ósirdi, óz spektaklderimen elge ­tanytty. Ázirbaıjan Mámbetov shyn máninde bizdiń baǵymyzdy ashqan rejısser boldy.

– Soǵys jyldarynyń sura­pyl yzǵary sizdiń de otbasyńyz­dy aınalyp ótpepti... О́nerde sátti eńserdińiz, al ómirde she? Bul tragedııany qalaı jeńdińiz?

– Onyń ras, qyzym. Soǵystyń zardabyn bir kisideı kórdim. Ash­tyq pen joqtyqty bastan ótker­dim. Sýyqqa, ashtyqqa shydamaı kóz jumǵan adamdardy kózimiz­ben kórdik. Keıde ómirde bir qıyn­dyq kezdesse, kıiz úıdiń astynda, ashqursaq ótken bala kúnimdi esime alamyn da, ózime ózim: «E, Núketaı, baıqa! «Bálenim joq, tólenim joq» dep nalymaı-aq qoı. Qazirgi ómiriń – jumaq», – dep búginime shúkirshilik etemin. Biz – qandy soǵystyń urpaǵymyz. Men ákemdi kórmeı óstim. Bir jasqa tolmaı jatyp, dám-tuzy taý­sylyp, dúnıeden ótipti. Anam pysyq, qaıratty adam edi. Sol kisiniń tárbıesinde erte eseıdik. Alty jasymda-aq jumysqa áb­den shynyqqan balamyn. Ol kezde ishetin as ta, tatıtyn tátti de joq. Shaı degendi bilmeıtinbiz, kúı­gen nandy sýǵa salyp, sony shaı qylyp ishetin kúnder ótti. Sheshem áýpirimdep júrip, tanys arqyly sıyr fermaǵa saýynshy bolyp ornalasty. Úlken ápkem ákem tiri kezinde turmysqa shyǵyp, Kegen jaqta turatyn. Dúken ustaıtyn. Sheshem anda-sanda soǵan baryp, shaı-pulyn, kıim-keshegin alyp qaıtatyn. Sol kezde saýynshy áıelder: «Oıbaı, Shárıpa qashan keledi?» dep anamdy tosyp otyratyn. Sheshem kelgen kúni bizdiń úıde kishigirim toı bolatyn. Anam alyp kelgen dúnıesiniń teń jartysyn ózgelerge taratyp beretin. Sosyn kıiz úıdiń ortasyna oshaq jaǵyp, bári jınalyp án salatyn. Án áýeli kóńildi bastalyp, birte-birte zar-muńǵa ulasatyn. Biri ákesin joqtaıdy, biri balasyn, endi biri kúıeýin eske alyp eńireıdi. Soǵystyń salǵan jarasy solaısha ár shańyraqta seziletin. О́tken ómirimiz osylaı ótti. Allaǵa shúkir, búgin el aman, jurt tynysh. Beıbit kúnniń qadirin biletin býynnyń ókili retinde tileıtinim bireý-aq, ol – elimizdiń amandyǵy, jurtymyzdyń tynyshtyǵy.

– Teatr – tek spektakl emes, taǵdyrlar toǵysqan orta. Sol ortada tanysyp, turmys quryp, bir-birine tirek bolǵan jandar az emes. Siz de ómirlik jaryńyzdy sahnada jolyqtyrypsyz…

– Men teatrǵa kelgende qara­to­ry, kóp sóılemeıtin bir jigit jú­retin. Kópshilik asa mán bere qoı­maıtyn. Keıin bildik, ol sahna sýretshisi, ishki álemi tereń, asa talantty jan – Mels Erjanov eken. Oqýdy Tashkentten bitir­gen, qa­ra­­shańyraq teatrda Qulahmet Qojahmetovten keıin qyzmet etken ekinshi qazaq ssenografy. Ázir­baıjan Mámbetovpen taǵdyrlas edi. Ekeýi de ákesiz ósken, sol sebepti bir-birin únsiz túsinetin. «Ana – Jer-Ana» spektaklindegi aınalmaly sahnalyq sheshimdi taýyp bergen de – sol kisi. Spektakldiń eń basty ózegi – rýh ekenin dál tap­qan adam edi. Únsiz júretin, biraq jasaǵan dúnıesi sóıleıtin sırek sýretshi. Onyń mádenıeti, tal­ǵa­my, ónerge degen adaldyǵy meni ózi­ne baýrap aldy. Osylaısha, ómir jolymyz da teatrmen, ónermen bite qaınasyp ketti. Otbasyn qu­ryp, Zemfıradaı perzent súıdik. Qyzymyz da shyǵarmashylyqtan alys emes, ónertanýshy, teatrdyń ishki álemin zerttep júrgen parasatty jan. Muńaıtatyny – qosaǵym ómirden erte ketti. О́ner, sahna dep júrip men de jalǵyz balamen shektelippin. Ondaı jaqsy adamnyń urpaǵy kóp bolýy kerek edi dep qazir oılaımyn. Sebebi kúıeýim de bir áýlettiń jalǵyzy edi. Biraq bul ómir ǵoı, taǵdyrdyń jazǵany solaı bolǵan shyǵar.

– Bilýimizshe, qaıyn eneńiz de óner­diń óz adamy. Qazaq teatry­nyń alǵashqy qarlyǵash­tary­nyń biri – Áınesh Erjanova. О́nerli áýlettiń kelini bolýdyń jaýap­kershiligi qandaı eken?

– Iá, meniń taǵdyryma áser et­ken taǵy bir úlken tulǵa – enem, qazaq teatrynyń alǵashqy býy­ny­nyń kórnekti aktrısasy Áınesh Erjanova. Qazaq mýzykalyq, keıin opera-balet teatrynyń irgetasyn qalaýshylardyń biri. Opera teatrynyń 1934 jylǵy alǵashqy qoıylymy «Aıman-Sholpanda» Sholpandy, al Kúlásh Baıseıitova Aımandy oınaǵan. Keıin taǵdyr­dyń jazýymen Oral teatryna ketip, onda Jumat Shanınmen bir­ge qyzmettes boldy. Odan soń Gýrev, qazirgi Atyraý teatrynda eńbek etip, qaıtadan osy jaqqa oraldy. Bul – qazaq teatrynyń tutas bir kezeńin kózimen kórip, júregimen ótkergen adamnyń joly. Áınesh anam – jalǵyz ul tár­bıelep ósirgen, ózi de qaıratty, ónerli, án men dombyrany qatar meńgergen sırek daryn ıesi bolatyn. Tyǵyrshyqtaı, jınaqy, kózinen ot shashyp turatyn, halyq súıiktisi bolýǵa ábden laıyq tulǵa edi. Eger taǵdyr men orta keıde ádil bolsa ǵoı, ol kisi sózsiz Qazaq­stannyń halyq ártisi atanar edi. Biraq minezi tik boldy, eki­júzdilik pen jalǵan sózge shydamaıtyn. О́nerde de, ómirde de sol minez ózine kóp kedergi keltirdi. Osy oraıda aıtar bir tilegim, nazym – qazaq teatrynyń tarıhyna úńilseńiz, Áınesh Erjanova sekildi zerttelmeı jatqan qazyna óte kóp. Árbir tulǵa – jeke kitap. Qazirgi jas býyn zertteýshilerdiń aıaq alysy jaman emes, jaqsy kele ja­tyr. Dese de teatrtanýshylar men jýrnalıster osy tarıhty bir-birlep arshyp, zerdelese, qazaq teatrynyń rýhanı baılyǵy burynǵydan da aıqyn kóriner edi.

– Siz teatr sańlaqtarynyń kóbin kózben kórdińiz, sahnalas ta, áriptes te boldyńyz. О́tken­di oılaǵanda, kim kóbirek eske túsedi?

– Ras, ýaqyt uzaǵan saıyn qatary­myz da sıreı beredi eken. Kúni keshe saıdyń tasyndaı jarasyp júr­gen jaqsylarym­nyń birazy kelmeske ketti. Ánýar, Raıym­bek, Raýshan, Farıdalar qan­daı edi! Asanálimizden aıyrylý da ońaı tımedi. Eseńgirep qal­dyq. О́mirdiń zańy degenimizben, ishteı báribir qımastyq qalady eken. Solarmen birge ótken qaı­ta­lanbas sátterdi únemi eske alyp, saǵy­nasyń. Ásirese Farı­da Sháripova­ny jıi eske alamyn. Jany jar­qyn erekshe adam­ edi ǵoı. Farıda, Sábıra Maı­qanova úsheýmiz bir aýlada tur­dyq. Farıdanyń jary Ydy­rys No­ǵaıbaevtyń mashınasy bar edi. Teatrǵa kóbine sonymen birge baryp-keletinbiz. Ydyrys syrtqa shyǵa qalsa, biz de jınala ketemiz. Sábıra apa árdaıym qaljyńyn qosyp: «Oıpyrmaı, mashınany ustasa, sendeı jyltyratyp ustasyn! О́zi qandaı symbatty jigit, boı degen eki metr!» dep maqtaı jóneletin. Biz de máz bolyp kúlip qoıamyz. Birde Ydy­rystyń kóligi buzylyp, taksımen shyqtyq. Jolaı aıaldamada otyrǵan Qapan Badyrovty kórip qaldyq. Sábıra apa birden: «О́ı, mynaý neǵyp otyr, eı? Taksı almaı ma? Otyrysyn qarashy!», dep qal­jyńdaı sóıledi. Qapan aǵa ekeýi qurdas bolǵan soń, apamyz ony erkin qaǵytatyn. Men bolsam: «Apa, alyp keteıikshi», dep qoı­madym. Mashınadan tú­sip: «Aǵa, kólikke minińiz», dep shaqyryp, ishke kirip kettim. Sol sátte Sábıra apa esikti tars jaýyp­ qaldy. Aǵanyń saýsaǵy esiktiń ara­synda qalyp, qan saý ete tústi. «Oıbaı, apa! Toqtańyz! Qapan aǵanyń qoly synǵan joq pa?!» dep shoshyp kettim. Sábıra apam saspaıdy: «Oı, Qudaı-aı, soǵysta basty da julyp ketedi! Anaý nemene? Jumystan qalamyz!» dedi alań­syz. Qapan aǵa qolyn ustap al­ǵan, saýsaǵy salbyrap tur. Aǵany birden aýrýhanaǵa jetkizip, ózi­­miz teatrǵa keldik. Sol kúni «Ana – Jer-Ana» spektakli júrip jat­qan. Ekinshi aktide Qapan aǵa sahna­ǵa qolyn appaq matamen tańyp shyq­ty. «Qasym men Maısalbek qaza tapty» degen sátte biz jylaýy­myz kerek edi, biraq onyń tańýly qolyn kórip, ózimizdi ustaı almaı kúlip jiberdik. Sábıra apa meni shymshyp baryp áreń toqtatty. Teatrdyń qyzyǵy da, qıyndyǵy da, kúlkisi men kóz jasy da osylaı qatar júretin. Sol kúnder – búgin saǵynyshqa aınalǵan ómirdiń eń qymbat sátteri.

– Urpaq almasýy – ómirdiń zańy. Teatr da jyl saıyn jas tolqynmen tolyǵyp otyrady. О́zi­ńizden keıingi býynǵa kóńi­lińiz tola ma?

– Bul – bizge deıingi aǵa-apa­lary­myz amanattap ketken sara jol. О́mir­diń ózi tolqynnan turady desek, bizdiń býyn búginde toq­sanǵa taıady. Al bizden keıingi Shámshágúlder bastaǵan, Bekjan, Erlan, Dýlyǵa syndy akterler bar býyn – sahnanyń salmaǵyn sezinetin, jaýapkershilikti arqa­laı alatyn myqty tolqyn. Olar – teatr kórermenine ǵana emes, kóshege shyqsań da, ekransyz-aq el tanıtyn, sahnadan túlep ush­qan óner ıeleri. Bul – kıeli sah­na­nyń, M.Áýezov atyndaǵy Qazaq ult­tyq drama teatrynyń sol býyn­­ǵa bergen ólsheýsiz syıy ári olar­dyń teatrǵa degen sheksiz mahab­batynyń aıǵaǵy. Teatr mektebi olardy tek akter emes, tulǵa etip qalyptastyrdy. Repertýardaǵy klassıkalyq qoıylymdarda da, ­zamanaýı spektaklderde de bul býyn óz minezin, óz qoltań­ba­syn tanyta bildi. О́zim erekshe qur­metteıtin, talantyn baǵa­laı­tyn ónerdegi baýyrym Bekjan Tu­rys­ty aıtsam, menen otyz jas kishi bolsa da, Tynymbaı Nur­ma­ǵambetovtiń «Bes boıdaqqa bir toı» spektaklinde shalymdy oınady. Sol qoıylymda zalǵa syımaǵan kórermen esikti buzyp kirgen kezder boldy. Bul – ataqtyń emes, ónerdiń, sahnaǵa degen senimniń qudireti. Jas aıyrmashylyǵy umy­tylyp, sahnada tek taǵdyr ǵana sóıleıtin. Men bul býyndy Áýezov teatrynyń abyroıyn asqaq­­tatyp, ǵasyrlyq dástúrdiń týyn qoldan túsirmeı, jelbiretip júretin, bolashaǵyna senimmen qaraıtyn urpaq dep bilemin. Jas­tarymyzǵa da artar senimim mol. Teatr abyroıyn alasartpaı, ult­tyq ónerimizdi órge súıreıdi dep senemin. Ámanda solaı bolǵaı!

– Áńgimeńizge rahmet.

Áńgimelesken –

Nazerke JUMABAI,

«Egemen Qazaqstan»