Foto: parlam.kz
«Ultymyzda «Jol azabyn júrgen biledi» degen tereń maǵynaly mátel bar. Búginde bul sózdiń shynaıy mánin kún saıyn jolǵa shyqqan qarapaıym azamat ta, júk tasymaldap júrgen kásipker de, aýyl men qala arasynda júrgen halyq ta aıqyn sezinip otyr. Osy turǵydan alǵanda, kólik ınfraqurylymynyń jaı-kúıi tek salalyq másele emes, ulttyq qaýipsizdik pen áleýmettik turaqtylyqtyń kórsetkishi.
Memleket basshysy Ulttyq quryltaıda avtokólik joldaryn halyqaralyq standarttarǵa saı jańǵyrtý – ýaqyt talaby ekenin naqty atap ótti. Prezıdent tapsyrmasyna sáıkes, elimizde birqatar iri ınfraqurylymdyq jobalar iske asyrylyp, jańa joldar salynyp, eski baǵyttar keńeıtilip jatyr.
Alaıda, óńirlerdegi naqty jaǵdaıdy saraptaı kele, jol salasy júıeli máselelerden áli de aryla almaı otyrǵanyn atap ótýge májbúrmiz», dedi Janarbek Áshimjan.
Depýtattyń pikirinshe, keıbir respýblıkalyq mańyzy bar baǵyttarda joldardyń tarlyǵy, qarsy baǵyttaǵy kólikterdiń betpe-bet qozǵalysy, qozǵalys qarqynynyń shamadan tys joǵary bolýy, jol ınfraqurylymynyń zamanaýı talaptarǵa saı kelmeýi jol-kólik oqıǵalarynyń jıileýine tikeleı sebep bolyp otyr.
J.Áshimjan óz sózinde, statıstıkalyq málimetterdi tilge tıek etti: Ishki ister mınıstrliginiń resmı derekterine sáıkes, 2025 jyly respýblıka joldarynda 32 myńnan astam jol-kólik oqıǵasy tirkelgen. Polısııa qyzmetkerleri 14 mıllıonnan astam jol qozǵalysy erejesin buzý derekterin anyqtaǵan. Onyń ishinde jyldamdyqty asyrý, qaýipsizdik beldigin taqpaý jáne kólik basqarý kezinde uıaly telefon paıdalaný faktileri basym.
Sonymen qatar, polısııa organdary 41 myńnan astam jol tekserýin júrgizip, 90 myńǵa jýyq jol kemshiligin anyqtaǵan. Jol jamylǵysyn tıisti deńgeıde jóndep ustamaǵany úshin 7,4 myń laýazymdy jáne zańdy tulǵa jaýapkershilikke tartylǵan.
«Bul derekter jol sapasyna qatysty memlekettik baqylaýdyń jetkiliksiz ekenin, al keı jaǵdaılarda merdigerler men jaýapty organdardyń formaldy jaýapkershilikpen shektelip otyrǵanyn kórsetedi», dedi J.Sadyqanuly.
Sondaı-aq depýtat oń nátıje bergen naqty sharany atap ótti.
«Oń nátıje bergen naqty sharalardyń biri – respýblıkalyq mańyzy bar avtojoldarda ortasha jyldamdyqty baqylaý júıesin engizý. Bul júıe jumys isteıtin baǵyttarda jol-kólik oqıǵalarynan qaza tapqandar sany aıtarlyqtaı azaıǵan. Atalǵan tájirıbe jol qaýipsizdigin arttyrýda ınjenerlik jáne sıfrlyq sheshimderdiń sheshýshi ról atqaratynyn dáleldep otyr.
Memleket basshysy erekshe atap ótken Qyzylorda – Jezqazǵan, Qaraǵandy – Jezqazǵan, Beıneý – Sekseýil, Qulsary – Aqtóbe – Hromtaý, «Batys Qytaı – Batys Eýropa» halyqaralyq dálizi, sondaı-aq Saryaǵash mańyndaǵy aınalma jol sekildi jobalar – jaı ǵana jol qurylysy emes, eldiń tranzıttik áleýetin kúsheıtetin strategııalyq nysandar. Alaıda bul jobalar sapasyz salynsa, merziminde aıaqtalmasa nemese tıimdi paıdalanylmasa – bıýdjet qarajatynyń ysyrap bolýyna jáne azamattardyń ómirine tikeleı qaýip tónýine ákeledi», dedi depýtat.
Janarbek Sadyqanuly osyǵan baılanysty, Úkimet tarapynan jol qurylysy men jańǵyrtý jumystaryna qatysty baqylaýdy túbegeıli kúsheıtý, jaýapty memlekettik organdar men merdiger uıymdardyń naqty ári derbes jaýapkershiligin bekitý asa ózekti dep sanaıtynyn aıta kele, atalǵan máselelerdi júıeli sheshý úshin Úkimetten mynadaı sharalardy jedel túrde qolǵa alýdy surady:
- Jol sapasyn memlekettik baqylaýdy kúsheıtý: qurylys materıaldarynyń sapasy, joba-smetalyq qujattamanyń saqtalýy jáne qurylys normalary boıynsha turaqty ári naqty monıtorıng júrgizý.
- Táýelsiz halyqaralyq saraptama ınstıtýtyn engizý: iri jobalarǵa jáne paıdalanýǵa berilgen joldarǵa táýelsiz aýdıt júrgizý.
- Merzimge qatań baqylaý tetigin engizý: ár joba kezeńi boıynsha naqty keste bekitip, keshigý úshin jeke jaýapkershilik belgileý.
- Qurylys barysyn onlaın baqylaý júıesin qurý: halyqqa ashyq sıfrlyq platforma arqyly ár joba boıynsha jumys barysyn kórsetý.
- Merzim men sapa talaptary buzylǵan jaǵdaıda qatań sanksııalar qoldaný: aıyppul salý, memlekettik tapsyrystan shettetý, lısenzııalyq shekteýler engizý.
- Bıýdjet qarajatynyń tıimdi jumsalýyn qamtamasyz etý: ár joba boıynsha shyǵyndardyń ashyq esebin júrgizý, artyq shyǵyndardy anyqtaý.
- Qurylys tenderleriniń ashyqtyǵyn qamtamasyz etý: favorıtızm men sybaılas jemqorlyq táýekelderin boldyrmaý.
- Jol qaýipsizdigi ınfraqurylymyn kúsheıtý: jol belgileri, jaryqtandyrý, jaıaý júrginshi ótkelderi, avarııalyq aımaqtardy halyqaralyq standarttarǵa saı jabdyqtaý.
«Bul sharalar azamattardyń ómiri men qaýipsizdigin qorǵap qana qoımaı, Qazaqstandy Ortalyq Azııadaǵy jetekshi kólik-logıstıka habyna aınaldyrýǵa naqty serpin beredi dep senemiz», dep túıindedi sózin Janarbek Áshimjan.
Kópten kútken jańalyq: Qyzylorda – Jezqazǵan avtojoly ashyldy
