Qaı kezeńde bolsyn kıno ıdeologııaǵa qyzmet etip keledi. Sondyqtan da keńestik kezeń rejısserleri kórkem týyndylarynda kórermenniń kóńil kúıi men oıyna áser etip, qyzyl kóz kommýnıstik ıdeıany buqara sanasyna sińirýge tyrysty. Buǵan qol jetkizý maqsatynda sol tustaǵy júıe qarjyny da aıaǵan joq.
Kórkem fılmderdiń ár sózi elekten ótip, qoǵamdyq kózqarasqa kóldeneń qıǵash oılar qıylyp qalatyn, kórermenge kúndelikti kúıbeńdi umyttyryp, qyzyl jalaýly ıdeologııany nasıhattaıtyn sondaı zamanda Sháken Aımanov ulttyń janaıqaıyn jalqy sózge syıdyryp jiberipti. Kópshilik baıqaı qoımaǵan sol sátti qaperińizge salyp, esińizge túsirip kóreıik.
Qysty kúni taqııaly perishtesine qalyńdyq izdegen Tana ájeı kóshede kele jatyp, Lena atty konkıshi qyzben kezigetin sáti bar emes pe? Ádettegideı «kúıeýge tıgiń kele me?» degen suraǵyn qoıady. Konkıshi qyz asyǵys ekenin aıtyp, taýdaǵy jarysqa shaqyrady. Tana ájeı onyń sońynan «Aınalaıyn, toqtaı turshy», dep qalbalaqtap júgire jóneledi. Taılaqtyń sheshesi Lena mingen qoǵamdyq kólikke syımaı, kelesi avtobýspen Medeýge jolǵa shyǵady.
Osy sáttegi kadrlardan neni kóremiz? Taýǵa aparatyn jol kórinisi. Almatynyń ásem tabıǵaty kózdi arbaıdy. Halyqaralyq jarys ótetininen habar berip, týlar jelbirep tur. Muz aıdynynda jan sala jarysyp, syrǵanap bara jatqan jastar men olardyń ónerine jankúıerlik tanytyp shýlap jatqan kópshilik.
Rejısser osyndaı sansyz kadr kezektese almasqan tusta kúnniń sýyqtyǵynan muzdap, qaltadaǵy shaqpaǵyn jaqpaı ernine qystyrǵan temekini ekinshisiniń aýzyndaǵy temekimen tutatyp turǵan kózildirikti sheteldikterge bura qoıady. Iаǵnı Sháken Aımanov kópshilik sahnadaǵy erinde qystyrǵan shylymdy aýyzdaǵy temekimen tutatqan azamattardyń áreketinen kúlki týdyryp, munyń syrtyna jankúıerlerdiń shýyn qosyp, kókeıindegi sózdi aıtýǵa yńǵaılanǵanyn kóremiz. Sonda ne aıtty dersiz? Egde jastaǵy sheteldik basyn shaıqap kúle otyryp: «Orys qysy sýyq eken?» dep tomardaı etip, tosyn oıdy ortaǵa tastap kep jiberedi. Oǵan ile ekinshisi «Qazaqtyń qysy» deńiz dep jaýap berip, mıllıondardyń kókeıindegi sózdi saýyrdan urǵan qamshydaı sart etkizedi. Al qolyn ysqylap jaýraǵan sheteldik: «O, ıá, ıá! Qazaqtyń qysy» dep álginiń ýájine bas shulǵı kelisip, qarqyldap kúledi.
Keńes odaǵy tusynda jeke respýblıka bolǵanymyzben, elimiz de, jerimiz de qazaqtiki emes edi. Jer men eldi «qazaqtiki» dep menshiktep aıtýǵa qaıtpas qaısar som júrek kerek bolatyn. Ondaı júrek Shákendeı rejısserde bar eken. Bir qyzyǵy, Aımanov bul jerde «Aıtaryn ashyp aıtqan abaılamaı, Darıǵa-aı, Mahambetter, Abaılar-aı» degendeı, álgi «soıqan sózderdi» abaılamaı aıtyp otyrǵan joq. Osy sózdi aıtý úshin basyn qaterge tigip, táýekel etkenin baıqaısyz. Jalqy aýyz shyndyqty tarazyǵa salyp ólshep-piship, maıdan qyl sýyrǵandaı senzýraǵa iliktirmeı ótkizý – shynynda da erlik.
Mundaı aqıqat aıtylǵannan keıin Tana ájeı qasynda otyrǵan etjeńdi azamattyń qolyndaǵy sharabyn julyp alyp, qylǵyta salatyn sát bastalyp ketedi. Ile «Mássaǵan, apaı konıakty siltep otyr, sý ishken qurly kórmeıdi» degen jarq-jarq etken daýys shyǵady.
Konkıshi orys qyzy Lena, mánerlep syrǵanaýdan ótip jatqan halyqaralyq jarys, Medeý muz aıdynynyń kórkem kórinisi... Bári-bári tek «qazaqtyń qysy» degen narqy qorǵasynnan da aýyr sózdi astarlap jetkizýge oraı týǵyzǵan.
Álemdik kınonyń deni qoǵamdaǵy ózekti máselelerdi talqylaýǵa shyǵaryp, pikirtalas týǵyzyp, qoǵamdyq pikirge áser etetinin jaqsy bilemiz. Dál osy ustanymmen «Taqııaly perishteniń» rejısseri de bul jerdiń kimdiki ekenin qoǵamdyq talqyǵa usynǵandaı kórinedi.
Qosh! Jaryq kórgenine 57 jyldan asqan «Taqııaly perishte» áli de kórermenin jalyqtyrǵan joq. Onyń basty bir sebebi, kıno astaryndaǵy ıgi ıdeologııanyń máńgiliktiginen de bolar dep oılaımyz. Rejısserdiń «qazaqtyń qysy» degen jalǵyz sózdi jer-jahanǵa jar salýǵa jantalasqan eńbegi osy bir týyndynyń ǵumyryn uzaq etip turǵan joq pa eken? Siz qalaı oılaısyz?
