Logıkany damytatyn startaptar

Keıingi jyldary elimizde balalardy damytatyn sıfrly qosymshalar sany aıtarlyqtaı kóbeıip keledi. Qazaq tilin úıretetin platformalar, matematıka men logıkany oıyn arqyly meńgertetin servıster, baǵdarlamalaý negizin tanytatyn startaptar paıda boldy. Qýantarlyǵy, oǵan suranys ta bar.

Balanyń damýy ana tilinen, oılaý qabiletinen, logıkanyń jetilýinen bastalady. Birinshi úlken baǵyt – til úıretetin qosymshalar. Qazaq tilin úıretýge arnalǵan sıfrlyq ónimder buryn saýsaqpen sanarlyq edi, qazir tańdaý kóp. Erte jastan álipbı, dybys, sózdik qordy oıyn arqyly meńgertý – pedagogıkada dáleldengen ádis. Sıfrlyq format ony qoljetimdi ete tústi. Árıne, ekran arqyly til úırený shynaıy qarym-qatynasty almastyra almaıdy. Qosymsha qural muǵalimniń de, ata-ananyń da ornyn baspaıdy. Degenmen balanyń bos ýaqytynda úlken kómek. Bul baǵytta eń tanymal platformalar­dyń biri – «Soyle.kz». Qosymsha qazaq tilin sózdik, sóılem quraý, jattyǵý jasaý arqyly úıretedi. Mektep jasyndaǵy balalarǵa da, eresekterge de yńǵaıly. Al «Bala.soyle.kz» balabaqsha jasyndaǵy balalarǵa arnalǵan. Munda álipbı, dybystar, qarapaıym sózder oıyn túrinde beriledi. Taǵy bir joba – «Aleem». Bul qosymsha aǵylshyn tilin úıretýge baǵyttalǵan. Sabaqtar balanyń deńgeıine qaraı beıimdelip beriledi.

Sonymen qatar qazirgi kezde keıbir balalardyń tili shyqpaı jatady. Logopedterdiń aıtýynsha, qazirgi sapasyz kontentter balanyń sóılep ketýin tejeıdi. Al «QazaQsha» – osy máseleni sheshý úshin jasalǵan joba. Oıyn pazlmen jasalǵan. Onyń birinde árip, ekinshisinde janýar nemese jándik beınesi bolady. Bala olardy sáıkestendirgende beınege jan bitedi. Dybys shyǵyp, bala sol janýardyń atyn estip, ony kórip, sózdi qaıtalap úırenedi.

Jobanyń avtory Qyzǵaldaq Baıtańat­qyzynyń aıtýynsha, balalardyń sóıleý qabileti – mańyzdy másele. «Qazaq tilinde qyzyqty, ınteraktıvti materıal­dar az. Sol sebepti biz «QazaQsha» jobasyn jasa­dyq. Bizdiń maqsat – ár balaǵa qazaq tilin úırenýdi oıyn arqyly qyzyqty etip kórsetý», deıdi ol.

Ekinshi baǵyt – matematıka men logıka. Qazirgi kezde otandyq «EdTech» jobalary qarqyndy damyp keledi. Geı­mıfıkasııa, deńgeımen ótý, upaı jınaý – bári balanyń qyzyǵýshylyǵyn oıatady. Áıtse de, logıkany tek tapsyrma sheshýmen shekteý – qate. Oılaý qabileti suraq qoıý, qatelesý, talqylaý barysynda damıdy. Matematıkany túsiniksiz ári kúrdeli dep sanaıtyn balalar az emes. Al «Qalan» platformasy – osy máseleni sheshýge baǵyttalǵan joba. Munda esepter oıyn formatynda beriledi, deńgeıden deńgeıge ótý arqyly bala qyzyǵýshylyǵyn joǵaltpaıdy. Kishkentaı balalarǵa tústi ajyratý, sáıkestendirý, qarapaıym rebýstar sekildi logıkalyq oıyndar jasalǵan. Mundaı qosymshalar zeıindi, este saqtaýdy damytady.

Úshinshi baǵyt – baǵdarlamalaý jáne sıfrlyq oılaý. Baǵdarlamalaý logıkany damytady. Jaqsy qosymsha balany «batyrma basýshy» emes, máseleni sheshýshi retinde tárbıeleı alady. Osy maqsatta otandyq «CodiPlay» qosymshasy jasalǵan. Onda balalar «Scratch» jáne bloktyq kodtaý arqyly baǵdarlamalaýdyń negizin úırene alady.

Sondaı-aq «Meniń Qazaqstanym», «Jeti qazyna» sekildi qosymshalar arqy­ly balalar el tarıhy, mádenıeti, ulttyq qundylyqtar týraly málimet alady.

Alaıda «damytýshy» degen ataý avtomatty túrde qaýipsiz degendi bildir­meıtinin eskerý qajet. Eger bala kúni boıy telefonda otyrsa, qandaı qosymsha bolsa da, ol damytýdan góri tejeıdi. Sondyqtan sıfrlyq ónim – ýaqytpen, maqsatpen qoldanylǵanda ǵana paıdaly.