Foto: mail.kz
Jańa talapqa sáıkes, memleketke qaryz bankter dıvıdend tóleý nemese aksııalardy keri satyp alý týraly sheshim qabyldamas buryn, josparlanǵan tólemniń keminde 66%-yna teń qaryzdy memleketke qaıtarýǵa mindetti. Qarajat sheshim qabyldanǵan kúnnen bastap 3 aı ishinde, al merziminen buryn óteý kózdelmegen jaǵdaıda kredıtordyń kelisiminen keıin 1 aı ishinde qaıtarylady. Sonymen qatar, memleketten qarjy alǵan bankterdiń iri aksıonerleri óz úlesin tolyq satsa, memleketten alǵan qaryzyn tolyq qaıtarýǵa tıis. Eger bank jańa ınvestorǵa ótse, onda jańa aksıoner bank atynan memlekettik qoldaýdy merziminen buryn qaıtarý jóninde naqty jospary men qarjylandyrý kózderi kórsetilgen jazbasha mindetteme usynýǵa mindetti.
Qujatta memlekettiń qarajatyn paıdalanǵan kezde satyp alyp, bankke kiris ákelgen oblıgasııalardy memlekettiń qoldaýynyń nátıjesinde qoljetimdi bolǵany aıtylǵan.
Bul retteýge bıznesti memlekettik qoldaý, ıpotekalyq kredıt berý nemese halyqtyń qaryzdaryn qaıta qarjylandyrý baǵdarlamalary engizilmeıdi. Osylaısha, erejeler klıentter men kásipkerlerdi qoldaýǵa emes, bankterdi turaqtandyrýǵa qatysty.
QNDRA atap ótkendeı, joba memlekettik qoldaýy bar bankterdiń ashyqtyǵy men jaýapkershiligin arttyrýǵa baǵyttalǵan. Jańa normalar ınvestorlar bankterdiń qazirgi mindettemelerin jáne olardyń uıymnyń qarjylyq turaqtylyǵyna áserin aldyn ala túsinýi úshin naryqtyń barlyq qatysýshylary úshin ashyqtyqty kózdeıdi. Bul sondaı-aq iri aksıonerler memleketpen esep aıyryspaı bıznesten ketetin jaǵdaılardy boldyrmaýǵa múmkindik beredi.
Memleket tabystyń kem degende 66% -yn alady
Jobanyń negizgi elementi – dıvıdendterdi tóleý kezinde paıdany qaıtarýdyń eń tómengi shegi. QNDRA bankter bólinetin paıdanyń keminde 66% -yn memleketke berýdi usynady.
Bul tásil Qarjylyq turaqtylyqty arttyrý baǵdarlamasynyń parametrlerine sáıkes keledi, ol boıynsha memlekettik qoldaý bankterdiń yqtımal shyǵyndarynyń 66% -yn ótedi.
Budan basqa, memlekettik kómekten alynǵan kirister esebinen dıvıdendter tóleýge tyıym salý saqtalady.
Tetik qarajatty merziminen buryn qaıtarýdy bank kapıtalyndaǵy dıskonttyń úlesine proporsıonaldy túrde yntalandyrady. Agenttiktiń málimetinshe, úsh banktiń - Alatau City Bank, Eýrazııalyq bank jáne Nurbanktiń balansynda 1,1 trln teńge bar.
Ulttyq bank bazalyq mólsherlemeni 18% deńgeıinde saqtap qaldy
Joba aksıonerlerdiń jaýapkershiligin arttyrýǵa jáne bankterdiń qarjylyq turaqtylyǵyn qamtamasyz etýge baǵyttalǵan. Jańa normalar tabyspen aıla-sharǵy jasaý múmkindigin shekteıdi jáne memlekettik kómekten túsetin tabystar maqsatqa saı jumsalmaıtyn jaǵdaılarǵa kedergi keltiredi. QNDRA mundaı sharalar ınvestorlardyń senimin arttyryp, naryqtaǵy oıynnyń ashyq erejelerin eskertip otyr.
- Joba bankterdiń memlekettik qarajatpen satyp alý-satý mámilelerine erekshe nazar aýdarady.
- Endi iri aksıoner memlekettik qoldaýdy ótemeı nemese ony qaıtarý mindettemesin jańa ınvestorǵa bermeı úlesin sata almaıdy. Qaıtarý merzimi banktiń qarjylyq turaqtylyǵyn eskere otyryp belgilenedi,
- al áleýetti ınvestorlar óz jaýapkershiligi týraly aldyn ala habardar etiledi.
«Memlekettik qarajatty merziminen buryn qaıtarý merzimderi banktiń qarjylyq turaqtylyǵyn qamtamasyz etýdi eskere otyryp belgilenedi. Bul sharttar naryqtyń barlyq qatysýshylary úshin ashyq. Áleýetti ınvestorlar memlekettik qoldaýmen banktegi úlesti satyp ala otyryp, olarǵa banktiń memlekettik qarajatty merziminen buryn qaıtarýyn qamtamasyz etý mindeti júkteletinin aldyn ala biletin bolady. Osylaısha, ınvestor qazirgi mindettemelerdi aldyn ala túsinedi jáne bank aksııalaryn satyp alý týraly sheshim qabyldaý kezinde olardy eskeredi», dep túsindirdi QNDRA.
Memlekettik qoldaýdy qaıtarý nátıjeleri
Agenttikte eske salynyp ótkendeı, 2023 jyldan bastap memleket basshysynyń tapsyrmasymen QNDRA Ulttyq bankpen birlesip bankterdi memlekettik qoldaýdy merziminen buryn qaıtarýǵa yntalandyrý sharalaryn iske asyryp jatyr. Osylaısha, 2023 jyly teńgeriminde memlekettik qarajaty bar bankter úshin dıvıdendter esepteýge zańnamalyq shekteý engizildi. Tetik memlekettik qoldaýdan alynǵan kirister esebinen dıvıdendter tóleýge tyıym salady jáne kapıtaldaǵy dıskontty esepke alý arqyly qarajatty qaıtarýdy yntalandyrady.
«2023 jyly osy maqsatta teńgeriminde memlekettik qarajaty bar bankterdiń dıvıdendter esepteýine zańnamalyq shekteý engizildi. Agenttik dıvıdendterdi shekteý tetigin bekitti, ol olardy memlekettik qoldaýdan alynǵan kirister esebinen tóleýge tyıym salady jáne qarajatty bankterdiń menshikti kapıtalyndaǵy dıskont úlesine proporsıonaldy túrde merziminen buryn qaıtarýdy yntalandyrady», dep málimdedi QNDRA.
Budan basqa, 2025 jyly Ulttyq bank memlekettik qoldaý somasynyń 10% mólsherinde mindetti rezervterdiń (ETR) joǵarylatylǵan normatıvin belgiledi, bul agenttikte atalyp ótkendeı, mundaı qarajat balansta ustap qalýdan túsetin ekonomıkalyq paıdany tómendetedi.
«Jalpy qabyldanǵan sharalar 2023 jyldan bastap 6 banktiń 738,2 mlrd teńge kóleminde (1,8 trln teńgeden) memlekettik qoldaýdy qaıtarýyn qamtamasyz etýge múmkindik berdi. Halyk Bank, Bank RBK jáne BSK memlekettik kómekti merziminen buryn ótedi», dep habarlady agenttik.
QNDRA málimeti boıynsha:
- Halyk Bank 2023 jyldyń maýsymynan 2024 jyldyń sáýirine deıingi kezeńde 250 mlrd teńge;
- Bank RBK - 243,7 mlrd teńge (2023 jyldyń maýsymynan 2025 jyldyń qarashasyna deıin) qaıtarǵan;
- SentrKredıt Banki 2024 jyldyń jeltoqsanynan 2025 jyldyń tamyzyna deıingi kezeńde 60 mlrd teńgeniń mindettemelerin japqan.
Agenttikte naqtylanǵandaı, memlekettik qoldaýdy ishinara qaıtarýdy Alatau City Bank júzege asyrdy, ol 2024 jylǵy sáýir jáne 2025 jylǵy qyrkúıekte 150 mlrd teńgeni, Nurbank – 2025 jylǵy qarashada 4,5 mlrd teńgeni, al Eýrazııalyq bank – 2025 jylǵy jeltoqsannyń basynda 30 mlrd teńgeni ótedi.
Aǵymdaǵy shot qarjysyna paıyz esepteý: Bankter mundaı qadamǵa bara ma?
