Týrızm túıtkilderi: Sózden iske kóshetin kez keldi

Ilgerileý bar, irkilis te joq emes

Týrızm jáne sport mınıstri Erbol Myrza­bosynovtyń aıtýynsha, týrızm salasynda ósim bar, ornalastyrý oryndary 4,5 myńǵa jetti, týrıster 10 mln-nan asty (+12%). Elimiz jahandyq týrızm ındeksinde 66-orynnan 52-orynǵa kóterildi. Investısııa 32%-ǵa artyp, 1,254 trln teńgege jetti. 328 joba júrgizilip jatyr («Oı-Qaraǵaı», «Hilton», «Mandarin Oriental», «Jibek joly», «Keruen Inn» t.b.), olar 10 myń jumys ornyn ashýy múmkin.

Alaıda Býrabaı, Baıanaýyl, Katon-Qaraǵaı, Balqash, Qapshaǵaı, Alakól men Mań­ǵys­­taý­­da ınfraqurylym problemalary bar, sý men káriz jelileri, jaǵalaý nyǵaı­tý, túbin te­reńdetý, jol servısi, janar­maı, qal­dyq polıgondary tapshylyǵy anyqtalǵan.

Sondyqtan týrıstik aýmaqtardaǵy ınfra­qurylymdyq jobalardy el úshin mańyzdy obektilermen teńestirý usynyldy. Qajetti zańnamalyq ózgerister Senatta qaralyp jatyr, Ulttyq ekonomıka mınıstrligine tıisti qaǵıdalardy qaıta qaraý qajettigi aıtyldy.

Kólik ınfraqurylymyn jetildirý – týrızm ósiminiń mańyzdy tetigi. Kólik mı­nıstri Nurlan Saýranbaev týrıstik destı­na­­sııa­lar­dyń qoljetimdiligi keńeıip, azamat­tardyń qoz­ǵa­lysy jeńildep jatqanyn aıtty. Onyń sózinshe, avto, temirjol men avıasııa boıyn­sha aýqymdy jobalar iske asyrylyp jatyr.

Avtomobıl joldary salasynda respýb­lı­kalyq mańyzy bar baǵyttar salynyp, jańǵyrtylyp keledi. Jóndeýden shamamen 5 myń shaqyrym ýchaske ótedi. Buǵan qosa óńirler týrıstik aımaqtarǵa aparatyn 24 joba­ny qolǵa aldy. Sondaı-aq temirjoldaǵy jo­laý­shylar tasymaly jańartylady. Byl­tyr 175 jańa vagon alyndy, bıyl – 191, 2030 jylǵa qaraı park 90% jańartylady. Týrmaý­symda 13 qosymsha baǵyt ashylyp, Alakól­­ge 8 qosymsha poıyz jiberiledi. Týrıs­­tik aımaqtardaǵy 19 vokzal jóndeledi.

Infografıkany jasaǵan – Amangeldi Qııas, «EQ»

«Avıasııada 42 ishki baǵyt jumys isteıdi, 9-y jańartylady. Vena, Rım, Tokıo, Shanhaı, t.b. qalalarǵa 15 halyqaralyq baǵyt ashý josparda bar. Astana men Almaty áýejaı­larynda Q-gate júıesi engizildi. О́ńirlik áýe­jaılar da jańartylady. Katon-Qaraǵaı, Zaısan, Kendirli áýejaılary salynyp, Arqa­lyq qalpyna keltirilip jatyr. Zaısan bıyl reıster qabyldaı bastaıdy. Pavlodar, Aqtaý, Atyraý áýejaılary bo­ıynsha da jańǵyrtý jobalary júredi», dedi N.Saýranbaev.

Byltyr azamattar týrıstik nysandar­daǵy sanıtarlyq qaýipsizdik, ınfraqury­lymnyń sapasy men servıstiń tómendigi týraly jıi syn aıtqan edi. Prezıdent Alakól jaǵa­laýy men ózge de iri týrıstik aımaq­tar­daǵy jaǵdaıdy synǵa alyp, salaǵa jaýapty organdarǵa naqty mindet qoıǵany esimizde.

«Bıyl atalǵan baǵytta birqatar shara iske asa bastady. Jetisý oblysy sekildi óńirlerde týrızm boıynsha jedel shtabtar qurylyp, maýsymdyq máselelerdi jedel sheshý mehanızmi engizildi. Alakól mańynda sý burý men jaǵalaýdy bekitý jumystary bastaldy. Shyǵys Qazaqstanda týrıstik des­tı­­na­­sııalarda kommýnaldyq qyzmetter qaıta uıym­dastyryldy. Aımaqtyq deńgeı­de ilgeri­leý baıqalǵanymen, salada áli de sheshi­min kútetin túıtkilder kóp», dedi O.Bektenov.

Úkimet basshysynyń málimetinshe, keshendi tekserýler ınternet sapasynyń tómendigi, sanıtarlyq talaptardyń saq­tal­maýy, qujat rásimdeý mádenıetiniń tómen­digi syndy júıeli kemshilikterdi anyq­ta­ǵan. Kóptegen kásipker týrızmniń talap etiletin ruqsatnamalyq, sanıtarlyq normalaryn elemeı kelgen. Máselen, Qaraǵandy oblysyndaǵy 149 demalys ornynyń tek 80-inde sanıtarlyq-epıdemıologııalyq qorytyndy bar, al 28 jaǵajaıdyń úsheýi ǵana qujattanǵan eken. Munyń bári sa­lany baqylaý men jaýapkershilik mehanızm­deriniń álsiz ekenin kórsetedi.

«Týrıster jıi kóteretin taǵy bir másele – belgili týrıstik jerlerge jetýdiń qıyndyǵy. Jol boıyndaǵy servıstiń damymaýy, energııa ınfraqurylymynyń jetispeýi, medısınalyq, quqyq qorǵaý jáne qutqarý qyzmetteriniń táýlik boıy birdeı qoljetim­di bolmaýy salaǵa keri áser etedi. Qonaqúı men tamaqtaný oryndaryndaǵy baǵanyń negizsiz ósýi, turmystyq qaldyqty jınaý mádenıetiniń tómendigi, turaq oryndarynyń azdyǵy da shaǵymdar týdyryp otyr», dedi Premer-mınıstr.

Premer-mınıstr salaǵa úsh strategııa­lyq baǵytty aıqyndady. Birinshi – aqparat­tyq qoljetimdilik. Sheteldik týrıst úshin sheshýshi faktor – sapar týraly aqparat. Elimizde keıingi tórt jylda týrıst tartýǵa baǵy­ttalǵan kontent jańartylmaǵan, máde­nı, etnografııalyq mazmun jetkiliksiz. Osy­ǵan oraı Týrızm jáne sport, Mádenıet jáne aqparat mınıstrlikteri, «Kazakh Tourism» men ákimdikter bir aıda bıylǵa arnalǵan jos­par ázirleýge mindetteldi.

Ekinshi másele – ulttyq parkterge qol­jetim­dilik. Kóp kásipker ulttyq parkter aýmaǵyna ınfraqurylym salýǵa ruqsat ala almaıdy. Premer-mınıstr halyq­ara­lyq tájirıbeni negizge ala otyryp, tabıǵatqa zııan keltirmeıtin rettelgen qolje­tim­dilik rejimin engizýdi tapsyrdy. Bul úshin zańnamalyq túzetýler daıyndalady.

Taǵy bir mańyzdy másele – sý aıdyndary mańyndaǵy shekteýler. Sý resýrstary mınıstrligine halyqaralyq tájirıbeni taldap, ıkemdi quqyqtyq normalar ázirleý tapsyryldy. 

Biryńǵaı tujyrymdama bekitildi

Sonymen qatar Premer-mınıstr elimizdegi balalar máselesiniń strategııalyq mańyzyn atap ótti. Onyń aıtýynsha, búginde elimizde shamamen 7 mıllıon bala bar. Bul – halyqtyń úshten birinen astamy, naqty aıtqanda – 34 paıyzy. «Elimizdiń bolashaǵy otanshyl jáne jasampaz urpaq tárbıesine tikeleı baılanysty», dedi O.Bektenov. Osyǵan oraı, ol Memleket basshysynyń Ulttyq quryltaıda bergen tapsyrmalaryn eske salyp, «Qazaqstan balalary» biryń­ǵaı tujyrymdamasy ázirlengenin málim­dedi. Tujyrymdamada bilim, densaýlyq saqtaý, qaýipsizdik, áleýmettik qamsyzdandyrý men otbasy ál-aýqaty baǵyty boıynsha naqty mindet aıqyndalǵan.

Oljas Bektenov keıingi jyldary bala­larǵa qatysty zańnamalyq negizdiń aıtar­lyqtaı keńeıgenin aıtty. «Ásirese balalarǵa qatysty qylmystyq áreketter úshin jazanyń bultartpas qaǵıdaty qatań saqtalatyn bolady», dedi Úkimet basshysy.

Premer-mınıstr sondaı-aq áıelder men balalardyń quqyqtaryn qorǵaýǵa baǵyt­talǵan 111 biryńǵaı baılanys ortalyǵynyń jumysyn mysalǵa keltirip, bul ortalyqqa júgingender mindetti túrde tıisti kómek alatynyn aıtty. Bala quqyǵyn qamtamasyz etý isinde óńirlik deńgeıdiń róline toqtalǵan Oljas Bektenov búginde barlyq oblysta bala quqyqtary jónindegi óńirlik ýákilder jumys istep jatqanyn jetkizdi.

Úkimet basshysy bilim berý uıymdaryn­daǵy qaýipsizdik pen baqylaý máselesine de toqtaldy. Onyń aıtýynsha, 1 aqpannan bas­tap barlyq bilim berý uıymdarynda erekshe baqylaý men qadaǵalaý júıesi engizi­ledi. Bul shara balalardyń qaýipsizdigine, tamaqtanýy men saýyqtyrý máseleleri­ne qatysty júrgiziledi. Osyǵan baılanysty ol Densaýlyq saqtaý, Oqý-aǵartý, Mádenıet jáne aqparat, Eńbek jáne áleýmettik qorǵaý, Týrızm jáne sport, Ishki ister mınıstr­likterine ákimdiktermen birlesip, 30 qańtar­ǵa deıin aıryqsha qadaǵalaýǵa jatatyn nysan­dardyń tizimin ázirleýdi tapsyrdy.

Premer-mınıstr qamqorshylyq organ­darynyń shtattyq normatıvin jańartý arqasynda bir jylda maman sany úsh ese artqanyna nazar aýdardy. Osy mamandar­dyń bazasynda bala quqyqtaryn qorǵaý basqarmalary qurylyp jatqany aıtyldy. Alaıda ol óńirlerdiń kópshiligi bul iske enjar qarap otyrǵany synǵa alyndy. «Tek Aqmola men Aqtóbe oblystary men Astana qalasynda ǵana naqty nátıjeler bar. Qalǵan óńir ákimdikterine eki aıda bala quqyqtaryn qorǵaý basqarmalaryn qurýdy aıaqtaýdy tapsyramyn», dedi O.Bektenov.

Byltyrǵy 1 shildeden bastap balany otbasyna ornalastyrýdyń jańa nysany – kásibı qabyldaıtyn otbasy engizilgenimen, birde-bir oblysta bul baǵytta jumys bastalmaǵany da aıtyldy. Úkimet basshysy óńirlerge osy baǵytty jandandyrý mindetin qoıdy. Ol sondaı-aq densaýlyq saqtaý salasyndaǵy problemalardy da nazardan tys qaldyrmady. «Keıingi jyldary balalardyń sapaly medısınalyq kómek alý múmkindigi jaqsardy. Degenmen mamandardyń, dári-dármektiń jetispeýshiligi men balalardy ońaltý máselesi boıynsha shaǵymdar az emes», dedi Premer-mınıstr.

Erekshe bilim qajettilikteri bar bala­lardy qoldaýda jańa tetikter engizilgeni­men, defektolog, logoped, sýrdolog sııaqty m­a­man­dardyń jetispeýshiligi ózekti bolyp otyr.

«Balalardyń, sonyń ishinde olardyń sıfrlyq keńistiktegi qaýipsizdigin qamtama­syz etý máseleleri áli de ózekti», degen Úkimet basshysy aýyl balalarynyń úıirmeler men zamanaýı bilim tehnologııalarynan tys qalyp otyrǵanyn da ashyq aıtty.

Úkimet otyrysynda Ishki ister mınıstri Erjan Sádenov kámeletke tolmaǵandardyń quqyq­tary men zańdy múddelerin qamta­masyz etý boıynsha júrgizilip jatqan jumys týraly aıtsa, Densaýlyq saqtaý mı­nıstri Aqmaral Álnazarova elimizdegi mek­tep medısınasyn jańartý baǵytyndaǵy is-shara jaıynan habardar etti. Sonymen qatar Oqý-aǵartý mınıstri Juldyz Súleı­menova bala quqyn qorǵaýǵa qatysty atqary­lyp jatqan irgeli ister jóninde baıandady.

Jıyn sońynda Úkimet basshysy «Qazaqstan balalary» tujyrymdamasyn iske asyrý boıynsha naqty tapsyrma berdi. Oqý-aǵartý mınıstrligine múd­deli memleket­tik organdarmen jáne ákimdik­termen birlesip, tujyrymdamadaǵy barlyq is-sharanyń sapaly ári ýaqtyly oryndalýyn qamtamasyz etý júkteldi.