Dúnıejúzilik quqyqtyq sammıt ótti

Búginde kez kelgen el zańynyń ústemdik qurýyna talap deńgeıinde qol jetkizý úshin bar amaldy jasap baǵýda. О́ıtkeni, ómirdiń barlyq salasynda, ıaǵnı saıasatta, ekonomıkada, mádenıette bolsyn, memlekettik tártip pen bıznes áleýetiniń órkendeýi úshin zańnyń ústemdik quryp,  joǵary quqyq pen ádil sot tóreligine qoljetimdilik halyqtyń basty talaby bolyp tabylady. Bul órkenıetti úrdisten Qazaqstan da qalys qalyp jatpaǵany anyq. Máselen, sonyń biri retinde aıtar bolsaq, keshe ǵana elimizdiń Bas Prokýrory A.Daýylbaev Ulybrıtanııaǵa baryp, Dúnıejúzilik quqyqtyq sammıt jumysyna qatysty. Onyń bul qadamy Qazaqstan Respýblıkasynyń Premer-Mınıstri Kárim Másimov bastaǵan qazaqstandyq delegasııanyń quramynda  Ulybrıtanııaǵa barǵan saparynda júzege asty. Atalǵan forýmdy erkin ekonomıka men quqyqtyq ústemdikti damytý maqsatynda qurylǵan Magna Karta – Uly Erkindik Har­tııasynyń 800 jyldyǵyn merekeleý qurmetine brıtandyq bılik uıymdastyrypty. Oǵan búkil álemniń memlekettik jáne bıznes qurylymdarynyń, úkimettik emes uıymdar men akademııalyq or­tanyń 2000-ǵa jýyq ókilderi qatysty. Zańnyń ústemdik qurýy, sot tóreligine qol jetimdilik, turaqty damý, bıznes salasyndaǵy halyqaralyq daýlar, bıznes jáne adam quqyqtary jáne t.b. máseleler kún tártibiniń negizgi taqyryptary boldy. A.Daýylbaev sheteldik árip­testerimen – AQSh, Kanada, Rý­mynııa, Túrkııa, Oman, BAÁ ádilet mınıstrlerimen jáne  bas prokýrorlarymen qylmystyq-quqyqtyq saladaǵy ózekti máseleler boıynsha ekijaqty kezdesýler ótkizdi. AQSh-tyń Bas prokýrory E.Holdermen kezdesýi barysynda taraptar bir-birin Qylmystyq ister boıynsha ózara quqyqtyq kómek týraly shartqa qol qoıylýymen quttyqtady, sondaı-aq, quqyqtyq saladaǵy mańyzdy máselelerdi talqylady. Al Ulybrıtanııanyń Alaıaqtyq qylmystarǵa qarsy is-áreketter keńsesiniń dırektory Devıd Grınmen kezdesýi  barysynda ózara múddelilik týǵyzatyn máseleler, onyń qatarynda prokýratýranyń quqyq qorǵaý qyzmeti, transulttyq uıymdasqan qylmys, qylmystyq jolmen alynǵan tabystardy jylystatýǵa qarsy turý boıynsha yntymaqtastyq jasaý, sonymen qatar Qazaqstannyń qylmystyq ister boıynsha halyqaralyq quqyqtyq yntymaqtastyq máseleleri jónindegi Eýropa Keńesiniń konvensııalaryna qosylýy, ekijaqty sharttyq-quqyqtyq negizdi keńeıtý jáne nyǵaıtý máseleleri talqylandy. Taraptar terrorızmge qarsy is-qımyl, ulttyq jáne halyqaralyq qaýipsizdikti qamtamasyz etý, jedel aqparatpen jáne jumys tájirıbesimen almasýdyń sheńberinde kúsh biriktirýdiń erekshe ózektiligine toqtalyp, eki eldiń arasyndaǵy quqyqtyq yntymaqtastyqtyń aıtarlyqtaı áleýeti bar ekenin atap kórsetti. A.Daýylbaev ekijaqty qarym-qatynasty nyǵaıtýdyń, uıymdasqan qylmysqa qarsy kúreste aqparat jáne jumys tájirıbesin almasýdyń ózektiligin atap ótti. Ekonomıkalyq qylmystardy, alaıaqtyqty, qylmystyq jolmen tabylǵan qarajatty jylystatý jáne olardy qaıtarýǵa qatysty ekonomıkalyq qylmystardy anyqtaý jáne tergeý problemalaryna erekshe nazar aýdaryldy.  Osylaısha olar qazirgi zamannyń qaýip-qaterlerine tıimdi túrde tosqaýyl qoıý, qylmyspen kúrestiń aımaqtyq máselelerin sheshýdiń ortaq tásilderin ázirleý úshin eki eldiń quziretti organdary arasyndaǵy ózara is-qımyldy odan ári nyǵaıtýǵa múddelilik tanytty. Aleksandr TASBOLATOV, «Egemen Qazaqstan».