Premer-Mınıstr Kárim Másimov Qostanaı oblysynda boldy
Premer-Mınıstr Kárim Másimov Qostanaı oblysyndaǵy saparyn Reseımen shekaradaǵy “Qaıraq” keden beketinen bastady.
Onda Úkimet basshysy Keden odaǵy sheńberindegi keden, shekara jáne salyq qyzmetteriniń jumysymen jaqynyraq tanysty. Qostanaı qalasynan 170 shaqyrym jerdegi Qarabalyq aýdanynda ornalasqan “Qaıraq” keden beketi shekaradan júk ótkizý mańyzyna qaraı elimizdegi eń iri úshtikke kiredi. Reseımen shekaradaǵy 300 shaqyrym aýmaqty qadaǵalaıdy. Bul keden beketinen tek júk kólikteri ǵana emes, kúnine qyryq shaqty jolaýshylar avtobýsy jáne júzdegen jeńil kólikter ótedi. Keden odaǵynyń qurylýy “Qaıraq” keden beketindegi jumystyń da jańasha uıymdastyrylýyn talap etti. Qazir júk kólikteri burynǵydaı bekette ıirilip turmaıdy, tez ótip jatyr. Al jolaýshy azamattar tekserýge baılanysty sál aıaldaıdy.
– Qazaqstan – táýelsiz memleket. Sondyqtan shekaradaǵy el qaýipsizdigin qamtamasyz etetin jumystar sol kúıinshe atqarylady, búgingi sóz tek kedenge ǵana qatysty bolady, – dedi Premer-Mınıstr Kárim Másimov. Kezdesýde Úkimet basshysyna Qarjy mınıstrligi Kedendik baqylaý komıtetiniń tóraǵasy Qozy-Kórpesh Kárbozov, Qarjy mınıstrligi Salyq komıtetiniń tóraǵasy Dáýlet Erǵojın jáne Ulttyq qaýipsizdik komıteti Shekara qyzmeti dırektorynyń orynbasary Talǵat Esetov Keden odaǵy jaǵdaıyndaǵy júzege asyp jatqan jumystardy baıandap berdi.
– Keden odaǵy shartyna sáıkes birinshi shildeden bastap keden beketinen ótetin jolaýshylar men júk kólikteri deklarasııa toltyrmaıdy, olardy esepke alyp, tirkeımiz de ótkizemiz. Kedendik 12 baqylaý túriniń qazir 9-y qaldy. Jyl aıaǵyna deıin olardy satylap azaıtamyz da, 2011 jyldyń basynda júkter men jolaýshylardy túgeldeı kedergisiz ótkizýge kóshemiz, – dedi Qarjy mınıstrligi Kedendik baqylaý komıtetiniń tóraǵasy Qozy-Kórpesh Kárbozov.
Keden jumysymen tanysqannan keıin Premer-Mınıstr Kárim Másimov respýblıkalyq jáne oblystyq aqparat quraldarynyń ókilderine qysqa suhbat berdi.
– Men Keden odaǵyna kirýimizge baılanysty Elbasynyń tapsyrmasymen Reseı shekarasyndaǵy “Qaıraq” beketiniń jumysyn ózim kórip, tanysý úshin keldim. Jańa talaptaǵy jumys jaman uıymdastyrylmaǵan sekildi. Adamdar Keden odaǵy bergen tıimdilik pen qolaılylyqty sezinýge tıis. Istiń o bastaǵy maqsaty da osy, – dedi Kárim Másimov.
Keden odaǵy sheńberinde jumystar endi bastaldy. Munyń el ekonomıkasy men bızneske tıimdiliginiń bolatyny aıtylyp jatyr. Al Keden odaǵynyń qurylýyna baılanysty Qazaqstanda qandaı da bir problemalar týyndaýy múmkin be? Brıfıngte Úkimet basshysyna jýrnalıster osyndaı saýal qoıdy.
– Keden odaǵy – bul qoǵamdaǵy jańa kórinis, jańa is. Osy kezge deıin onyń barlyq zańnamalyq negizi jasaldy, ıaǵnı kelisimderge qol qoıyldy. Degenmen barlyǵy qaǵazda minsiz, al ómirde kedir-budyr bolyp jatsa, bul elimizdiń ekonomıkasy úshin de, adamdar úshin de ońaıǵa soqpaıdy. Sondyqtan shekara, keden qyzmetteri basshylary birlesip, problemalardy der ýaqytynda anyqtap, onyń der ýaqytynda oń sheshimin izdestirýimiz kerek. Keden odaǵyndaǵy áriptestermen birigip anyqtalǵan problemalardyń ıleýin qandyrǵanymyz abzal, – dedi Kárim Másimov.
Úkimet basshysy “bilmegen jerdiń oı-shuqyry kóp” degendeı, Keden odaǵynyń alǵashqy kezinde shıkili-pisili sátter bolýy ábden múmkin ekenin eskertti. Ázirge ketken qatelikterdi jóndeý jumystary júrgiziledi, kósh júre túzeledi degen senim bar. Degenmen, Premer-Mınıstr Keden odaǵynyń utymdy jaqtaryn adamdar men bıznes salasy sezinýi kerektigin naqtylap qoıdy. Sonymen qatar Kárim Másimov tájirıbe jınaqtalǵasyn, Keden odaǵyndaǵy áriptestermen eki jaqty kezdesýler uıymdastyrylatynyna senim bildirdi.
Munan keıin Kárim Másimov oblys ortalyǵyndaǵy “Qostanaı sý” memlekettik kommýnaldyq kásipornyna bardy. Onda oblys ákiminiń orynbasary Vıktor Meıestr Úkimet basshysyn qalany aýyzsýmen qamtamasyz etýdiń jaı-japsarymen tanystyrdy. Buryn qala jerasty sýyn paıdalanatyn, qazir turǵyndar men kásiporyndarǵa beriletin sýdyń 80 paıyzy ashyq sý qoımasynan da, qalǵany skvajınalardan alynady. Aýyz sý tarıfin negizsiz ósirmeý úshin oblysta jumystar júrgizilýde.
Qostanaı qalasy tabıǵı gazben jylytylady. “Kisideginiń kilti aspanda” degendeı, syrttan alynatyn kógildir otynnyń baǵasy turǵyndar úshin de amalsyz ózgerip otyrady. Osyǵan baılanysty Vıktor Meıestr tarıfti turaqtandyrý úshin sýbsıdııa bolsa degendi jetkizdi Úkimet basshysyna. Kárim Másimov bul máseleniń aldaǵy ýaqytta Úkimette qaralatyndyǵyn aıtty.
Jyl basynan beri oblystaǵy densaýlyq saqtaý salasy biryńǵaı ulttyq júıeni iske asyrýǵa kirisken. Bul Úkimet basshysy Qostanaı qalalyq perzenthanasyna kelgendegi áńgime jelisine aınaldy. Aldymen jańa júıeniń talaby boıynsha barlyq aýrýhanalar men emhanalar akkredıtasııadan ótti. Oǵan jóndeýden ótken, naýqastarǵa qyzmet kórsetýge barlyq áleýmettik jaǵdaı jasalǵan emdeý mekemeleri ǵana jaýap bere alady. Oblysta osyǵan sáıkes barlyq aýdandyq aýrýhanalar men FAP-tarda jóndeý júrgizildi. Kezdesýde Meńdiǵara aýdandyq aýrýhanasynyń bas dárigeri Ánýarbek Ahmetov aýyldyq jerdegi jańa júıeniń qadamyn baıandap berdi. Alǵashqy eki aıda qıyn bolǵanymen, qazir dárigerler de, turǵyndar da bul júıeniń tıimdiligin túsinip keledi. Sońǵy eki aıda dári-dármekpen qamtamasyz etý jaqsardy.
Dárigerlerdi tyńdap bolǵannan keıin Kárim Másimov densaýlyq saqtaý salasyndaǵy mindetterge toqtaldy.
– Aldaǵy bes jylda osy biryńǵaı ulttyq júıemen jumys isteımiz jáne onyń eń tıimdi jaqtaryn jetildiretin bolamyz, – dedi Kárim Másimov.
Salaǵa bıýdjetten bólinetin qyrýar aqshanyń 80 paıyzy týberkýlez, júrek-qan tamyrlary, jaraqat sııaqty aýrýdyń birneshe túrin emdeýge ǵana ketedi eken. Qarjyny tıimdi jumsaý úshin osyndaı keń taraǵan aýrý túrleriniń aldyn alýdy, profılaktıkalyq jumystarǵa basymdyq berý kerektigin eskertti Úkimet basshysy.
– Onyń eń jaqsy joly – salamatty ómir saltyn qalyptastyrý, – dedi Kárim Másimov. – Sol úshin sport, aýla klýbtarynyń jumystaryn jandandyrý kerek. Bul oraıda otbasy, mektep, densaýlyq saqtaý, bilim, sport, mádenıet salalary atqaratyn ister bir arnaǵa toǵysady.
Jaqynda ǵana Qostanaı aýdanynda “Qarasý-Et” qasaphanasy jáne et óńdeý kesheni ashylǵan bolatyn. Premer jańa kásiporynda da boldy. Bul ınvestısııalyq jobamen salynǵan kásiporyn jylyna 5,4 myń tonna et óndiredi. Osynda jınalǵan aýyl sharýashylyǵy taýar óndirýshilerimen kezdesýinde Kárim Másimovke Qazaqstannyń Eńbek Eri Saıran Burqanov bıylǵy jyldyń qurǵaqshylyǵyna baılanysty jemshóp daıyndaýdyń qıyndyǵyn jetkizdi. Ásirese, jeke sektordaǵy maldyń amalsyzdan pyshaqqa ilinetin túri bar. Tonnasy 15-20 myń teńgege jetken shópti qalaı alaryn bilmeı aýyldaǵy aǵaıyn ańtarylyp otyr. Osyǵan baılanysty jınalǵandar jemshópke memleketten sýbsıdııa surady. Kárim Másimov Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligine qurǵaqshylyqqa baılanysty jemshóp daıyndaý úshin sharýalarǵa sýbsıdııa berý máselesin qaraýdy tapsyrdy.
– Jemshóp bolmaǵan soń maldyń basy kemıdi. Bul mańyzdy problema. Ony biz sheshemiz dep oılaımyn, – dedi ol.
Munan keıin Premer-Mınıstr mingen tikushaq Arqalyq qalasyna bettedi. Onda Premer-Mınıstrdiń baǵdarlamasy tolyqqandy boldy. Ol “Qaırat” sport keshenine, Y.Altynsarın atyndaǵy memlekettik pedagogıka ınstıtýtyna bardy. Sodan keıin Torǵaı boksıt ken basqarmasynyń óndiris aımaǵynda boldy.
Kárim Másimov “Qaırat” sport kesheninde arqalyqtyqtarǵa salamatty ómir saltyn qamtamasyz etý úshin jaqsy jaǵdaı jasalǵandyǵyna kýá boldy. Munda jas boksshylardy belgili boksshy Bolat Jumadilov baýlıdy. Úkimet basshysy ony áńgimege tartty. Bolat kásipker Q.Boranbaevtyń shaqyrtýymen Arqalyqta bylǵary qolǵap sheberleri mektebiniń negizin qalaý úshin arnaıy kelip jumys isteýde. Premer-Mınıstr boksshyǵa tabystar tiledi.
Y.Altynsarın atyndaǵy Arqalyq pedagogıka ınstıtýty – Torǵaı óńirin pedagog mamandarmen qamtamasyz etip otyrǵan oqý orny. Sońǵy eki jylda munda oń ózgerister boldy. Instıtýt ǵımaratyn aralaǵan Kárim Másimov oqý ornynyń baı materıaldyq bazasy men jóndeý jumystaryn kórdi. Premer-Mınıstr Qazaqstandaǵy joǵary oqý oryndary aldynda damýdyń jańa satysyna kóterilý maqsaty turǵandyǵyn aıtty. Oqytýshylar ujymy oqý úderisine jańa tehnologııalardy engizip, jetistikterin tıimdi paıdalansa ǵana olardyń sapaly ári bilikti jas mamandar daıyndaı alatynyn eskertti. Osy ınstıtýttyń sońǵy jyldary aıqaı-shýdan ada bolyp, damý jolyna túsýine kóp eńbek etken rektor Jasulan Shaımerdenovtiń Bilim jáne ǵylym mınıstrligimen jasaǵan sharty aıaqtalyp keledi. Bilim ordasynyń jas oqytýshylary Premer-Mınıstrge rektordy ózderinde qaldyrýǵa ótinish aıtty.
– Igilikti ister tyndyryp otyrǵan jerden rektordy qozǵaı berýdiń de jóni bola qoımas, sondyqtan ótinishterińiz oryndaldy dep bilip, meniń quttyqtaýymdy qabyl alyńyzdar, – dedi Kárim Másimov.
Osy kezdesýde Premer-Mınıstr Kárim Másimov arqalyqtyqtarǵa “Arqalyq-Shubarkól” temir jolynyń qurylysy túsetindigi týraly aqjoltaı habaryn jetkizdi. Úkimette qaralyp jatqan joba boıynsha endi Arqalyq kólik tuıyǵynan tranzıttik beketke aınalmaq.
Osy kezdesýde oblys ákimi Sergeı Kýlagın Arqalyq qalasynyń qıyn ýaqytty artqa tastaýyna Úkimettiń berip otyrǵan kómegine rahmet aıtty. Arqalyq qazir baıaǵydaı qysta búrseńdep tońyp otyrmaıdy, jylý máselesi sheshimin tapqan. Sońǵy jyldary eki kommýnaldyq úı berildi, bıyl taǵy da bir úıdiń kilti tapsyrylady. Iri ınvestısııalyq jobalardan Arqalyq ta syrt qalyp otyrǵan joq, sonymen qatar “Arqalyq-Torǵaı” tas joly tóselip jatyr.
Torǵaı boksıt ken basqarmasynyń dırektory Vıktor Rodın kásiporyndaǵy ekonomıkalyq jáne áleýmettik kórsetkishtermen qonaqtardy tanystyrdy. Kárim Másimov kenshilermen kezdeskende Úkimettiń Arqalyq qalasyn qarjy-kómeginsiz qaldyrmaıtynyn aıtty. Al arqalyqtyqtardyń mindeti Prezıdent alǵa qoıyp otyrǵan mindetterdi oryndaýǵa barynsha úles qosý bolmaq.
Árıne, Úkimet basshysyna qaı oblysta da aldymen táýir jumysty kórsetýge tyrysatyny túsinikti. K.Q.Másimovtiń óz pikirin óz kórgenderi boıynsha aıtatyny da túsinikti. Biraq biz oblysta atqarylǵan ister barshylyq ekenimen birge sheshimin kútken máseleler de az emestigin jaqsy bilemiz. Negizgi nazar da osy máselelerge aýdarylýǵa tıis. Toqmeıilsýshilik jarǵa jyqtyrmaı qoımaıtynyn mundaǵy basshylar da bilerine sengimiz keledi.
Názıra JÁRIMBETOVA, QOSTANAI.
