«Taraz» premer-lıgaǵa qashan oralady?

Jambyl fýtboly dese, á degende aty ańyzǵa aınalǵan tul­ǵalar oıǵa oralady. Keńestik kezeńde almas qylyshtaı jarqyldaǵan Seıilda Baıshaqov Jambyl fýtbolynyń mereıin asyrǵany jurt jadynan óshpeıtini daýsyz. Áýlıeata jerinen túlep ushqan sańlaq Almatynyń «Qaıraty» sapynda 300-ge jýyq matchqa qatysyp, Alataý baý­raıyn­daǵy ujymnyń namysyn abyroımen qorǵaǵanyn baıyrǵy jankúıerler áli kúnge deıin tamsana aıtady.

Ańyz fýtbolshylardyń mekeni edi...

Qarataýdan qanatyn qomdap ushyp, Alataýda juldyzy janǵan tas qamal qorǵaýshynyń qazaq fýtbolyna sińirgen eńbegi orasan zor. Ýaqytynda «Qaırattyń» kapıtany, talaı klýbtyń bapkeri, Fýtbol federasııasynyń vıse-prezıdenti retinde de óz jolyn salǵan, qaıratkerlik qyrymen daralanǵan Baıshaqovtyń qazaq fýtbolynyń ańyzy ekeni daýsyz.

Tarazdan shyqqan darabozdar óńir fýtbolynyń ǵana emes, el fýtbolynyń órkendeýine de súbeli úles qosty. Vaıt Talǵaev, Vahıd Masýdov bastaǵan saıyp­qyrandardyń izin jalǵaǵan Evgenıı Iаrovenko­nyń da dara joly bar. Keńes ókimeti kezinde ataǵy dúrkiregen bul úshtik­tiń qaısysy bolsyn jasyl alańda aıryqsha sheberligimen, tehnıkasymen tolaıym tabysqa jetti.

Evgenıı Iаrovenko dese, jurt jadyna 1988 jylǵy Seýl Olımpıadasy oralatyny anyq. Alǵashqy oıynda KSRO quramasy alań qojaıyndarymen 0:0 esebi­men teń túsken soń, bul ujymnyń Olımpıadada tolaıym tabysqa jetetinine kúmánmen qaraǵandar jetkilikti edi. Tipti top­tyq kezeńnen óte almaıdy dep dol­barlaǵandar da boldy.

Áıtse de, Jenıa Iаrovenko jurttyń-gý-gý áńgimesine qulaq asqan joq. Kásibı fýtbolshy retinle jasyl alańda óz mindetin múltiksiz oryndady. Kelesi kezdesýlerde KSRO jigitteri Argentına eliniń sańlaqtaryn 2:1 esebimen, AQSh quramasyn 4:0 esebimen talqandap, jankúıerlerdi bir jelpintip tastady.

Toptyq kezeńnen múdirmeı ótken KSRO quramasy shırek fınalda Aýstralııany 3:0 esebimen eńserdi. Jartylaı fınalda Italııa quramasy men KSRO jigitteri jankúıerlerge jan alysyp, jan berisken tartysty kezdesýdi tartý etti. Ekinshi kezeńde eskertý qaǵazyn alǵan Alekseı Cherednıktiń ornyna shyqqan Evgenıı Iаrovenko ózin dáleldeıtin múmkindikti barynsha utymdy paıdalandy. Sol qaptal­daǵy qorǵaýshy retinde óz mindetin abyroıly atqardy. Aqyry KSRO quramasy qarsylasynan 2:0 esebimen aılasyn asyryp, fınalǵa shyqty.

Brazılııa quramasyna qarsy oıyn Iаrovenkonyń juldyzyn jaqty. Dodanyń úzdik surmergeni Farıasty (Romarıo) tusap ustap, ózin shyn máninde tas qamal qorǵaýshy ekenin kórsetti. Qosymsha ýaqytta Iýrıı Savıchev soqqan goldyń arqasynda KSRO komandasy Olımpıada chempıony atandy. Osy nátıjeniń arqa­synda Evgenıı Iаrovenko KSRO-nyń eńbek sińirgen sport sheberi ataǵyn aldy. 

Jańa býyn atoılaǵan shaq

Jambyl fýtbolynyń jeńisti jory­ǵy táýelsizdik jyldarynyń bastapqy kezeńimen tuspa-tus keldi. Áýeli «Fosfo­rıt» ataýymen topqa túsken jambyldyq komanda 1992–1993 jyldary el kýboginiń fınalyna shyqsa, 1994 jyly sary qurlyqtyń úzdik segiz ujymynyń qatary­nan kórindi.

Iá, ala dopqa ańsary aýǵan jambyldyq jankúıerler «Taraz» fýtbol klýbynyń otyz jyl burynǵy aıryqsha qarqynyn saǵynatyny ras. 1995 jyly áýlıeatalyq klýb el chempıonatynda kúmisten alqa ta­ǵynsa, araǵa jyl salyp sol kezdegi sýper­­lıga chempıony boldy. Kelesi maýsym­da ekinshi ret kúmis medal ıelengen komanda fýtbolshylarynyń jan­kesh­tiligi kimniń jadynan shyqsyn? Sol jyl­dary óńirdi basqarǵan ákim Amalbek Tshanovtyń «Tarazǵa» zor qoldaý kór­set­kenin jankúıerler áli kúnge deıin maıyn tamyzyp áńgimeleıdi.

Kásibı mansabynda onnan astam fýtbol komandasynyń sapynda jasyl alańǵa shyqqan marqum Oleg Lıtvınenkonyń da tehnıkalyq sheberligi men shabýyldaǵy tamasha oıyn úlgisi eshqashan jankúıerler jadynan shyqpaıtyn shyǵar. Ol kásibı mansabynyń sońynda da týǵan jerine keldi. О́z komandasynyń namysyn abyroımen qorǵady.

El chempıonatyndaǵy úzdik shabýylshy­lardyń biri bolǵan Oleg Lıtvınenko jasyl alańda qaı kezde de kásibıligimen daralanǵan edi. Odan bólek el chempıonatynda 142 gol soqqan Núrken Mázbaev, qarsylastyń qaqpasyn 131 márte dál kózdegen Murat Tileshev sekildi surmergen oıynshylardyń da esimderi klýb tarıhynda altyn áriptermen jazyldy.

Klýbty jattyqtyrǵan mamandar ujym órlegen kezde de, nátıjesi quldyraǵan shaqta da talantty fýtbolshylardyń tynysyn ashýdan tanǵan joq. Ulan Qonysbaev, Baýyrjan Islamhan, Baqtııar Zaınýtdınov, Erkebulan Seıdahmet sekildi talantty fýtbolshylardyń esim soıyn tize berýge bolady. Osylardyń ishinde erekshe talantymen kózge túsken Baqtııar Zaınýtdınovtiń jóni tipti bólek.

Sol Baqtııar Zaınýtdınov ulttyq qurama sapynda da óziniń shyn sheber ekenin dáleldep júr. Úzdik surmergen de atandy. Bir sózben aıtqanda, «Taraz» fýtbol klýbyn talanttardy daıarlaıtyn akademııa desek te bolady. Al Baqtııar Zaınýtdınov «Taraz» fýtbol klýbynda dop teýip júrgen kezde, ıaǵnı 2017 jyly «Qazaqstannyń eń úzdik jas fýtbolshysy»» atalymy boıyn­sha jyl qorytyndysynda jeńim­­paz atanǵanyn jurt­shy­lyq jadynan shyǵarǵan joq. 

О́nege bolatyn kezeń

Saǵymǵa aınalǵan 1997 jyldan keıin «Taraz» fýtbol klýby­nyń jankúıerleri komandanyń tabysty nátıjesin ańsaýmen júr. Ujym­nyń oıdaǵydaı oıyn órnegin kórsete al­maǵanyna renjigender de jetki­likti edi. Olardyń reaksııasyn ortalyq sta­dıondaǵy oıyndardan da baıqaıtynbyz. Áıtkenmen, klýbtyń shyn jankúıerleri «Tarazdyń» áıteýir bir kúni jeńisti joryqty bastaıtynyna sendi. 2004 jyly olardyń senimi aqtaldy.

Sol maýsymda kópshilik «Taraz» fýtbol klýby qandaı da bir tabysqa qol jetkizedi dep oılamaǵany anyq. Alaıda komandanyń jeıdesin kıgen jampozdar jeńiske degen erekshe talpynystyń arqasynda el kýbogin utyp alýǵa baryn­sha tyrysyp baqty. Dál osy jyly Qazaqstan kýbogi jolyndaǵy alaman eshqandaı ujymǵa ońaı soqqan joq. О́ıtkeni dodada 45 komanda topqa túsip, kýbok jeńimpazy atanýdan úmitti bolǵan edi. Barlyq ujym jigitteri jeńimpaz ataný jolynda baryn saldy. Ár juptyń jeńimpazy shırek fınalǵa deıin bir ǵana oıynnyń nátıjesimen anyqtaldy. Shırek fınalǵa jetken komandalar ǵana eki kezdesý ótkizýge múmkindik aldy.

Qazaqstan kýbogin jeńý jolyndaǵy «Tarazdyń» joryǵy bastalmaı jatyp aıaq­talýy múmkin edi. 1/16 fınaldyq básekede «Taraz» fýtbolshylary Pavlo­dar­dyń «Ertis» fýtbol klýbyna qarsy jasyl alańǵa shyqty. Dál sol jyl­dary «Ertistiń» «Tarazǵa» qaraǵanda bási de, desi de basym bolatyn. Bul kezdesý negizgi ýaqytta da, qosymsha ýaqytta da 0:0 esebimen teń aıaqtaldy. Penaltı serııasy jankúıerlerdiń júıkesine shı júgirtkeni anyq. Biraq bul kúni dáldik jaǵynan «Ertis» fýtbolshylaryna qaraǵanda basymdyqqa ıe bolǵan «Taraz» fýtbolshylary 6:5 esebimen jeńiske jetip, jankúıerlerin qýantyp tastady.

Al 1/8 fınalda «Taraz» fýtbol klýby Aqtóbeniń «Aqtóbe Jas» komandasyn buıym qurly kórgen joq. Jas fýtbolshylardan jasaqtalǵan ujymdy 9:1 esebimen tas-talqan etip utyp, shırek fınaldyń joldamasyn ıelendi. Shırek fınalda «Aqtóbe-lento» (qazirgi «Aqtóbe»), jartylaı fınalda «Atyraý» klýbtarynan aılasyn asyrǵan «Taraz» fınalda Almatynyń «Qaıratyna» qarsy jasyl alańǵa shyqty. Sheshýshi oıyn Tarazda ótti.

Ortalyq alańdaǵy biz kórgen sońǵy anshlag osy oıynda tirkeldi. Tuńǵysh ret Taraz tórinde ótken Qazaqstan kýbogi fınalynda «Taraz» jeńisti julyp aldy. Kezdesýdiń 44-mınýtynda Núrken ­Máz­baev soqqan jeńisti gol jankúıerlerdi jelpintti. Endi, mine, júldeniń mańyna jýymaǵaly 20 jyldan asty. 

Jambyl túlekteriniń qarqyny kúshti

Taıaýda ǵana «Taraz» fýtbol klýbynyń prezıdenti qyzmetine taǵaıyndalǵan Dıdar Sydyqbektiń aıtýynsha, aldaǵy ýaqytta klýbtyń jeńisti joryǵyn qaıta jalǵaý maqsatynda mańyzdy strategııalyq sheshimder qabyldanǵan.

«Taraz» fýtbol klýbyn jergilikti jankúıerler premer-lıgadan kórgisi keletinin bilemiz. Sol úshin naqty strategııalyq qadamdardy qolǵa alyp otyrmyz. Kóńil qýantarlyq jaıt, klýbtan túlep ushqan kóptegen fýtbolshy týǵan jerge oralyp jatyr. Olardyń qatarynda Baýyrjan Baıtana, Jaqyp Qojamberdi, Berik Aıtbaev, Nurlan Daıyrov, Álisher Súleı sekildi sańlaqtar bar.

Qazirgi ýaqytta Memleket basshysynyń tapsyrmasyna sáıkes fýtboldy kommersııalandyrý mańyzdy bolyp tur. Sol baǵyttaǵy jumysty jandandyryp jatyrmyz. Aldaǵy ýaqytta naqty nátıjesin kóremiz degen oıdamyz», deıdi klýb basshysy.

Al klýbtyń bas menedjeri Murat Aǵybaevtyń aıtýynsha, ótken maýsymda ujym legıonersiz topqa túsken. 18–33 jas aralyǵyndaǵy aıaqdop sheberleriniń bári otandyq fýtbol mektebiniń túlekteri eken.

«Klýb basshylyǵy osy maýsymda birinshi lıgada úzdikter qatarynan kórinip, 2027 jyly premer-lıgaǵa oralýdy maq­sat etip otyr. Qazirgi kezde sol baǵytta naq­ty jumys atqarylyp jatyr. Klýb oıyn­shylary da muny túsinedi», deıdi Murat Jumaqojauly.

Taıaýda ujymǵa áıgili fýtbolshy Ulan Qonysbaev kelip qosyldy. О́zge de oıynshylar komanda sapyn tolyqtyryp jatyr. Soǵan qaraǵanda ujym basshylyǵy «Taraz» fýtbol klýbyn premer-lıgaǵa shyǵarýǵa shyndap bekingen sekildi. Ázirge sóz júzinde bári keremet bolyp tur. Is júzinde qandaı nátıje bolaryn ýaqyt kórsete jatar.