Memlekettik qyzmetshiler korpýsyn kásibılendirý – mańyzdy mindetterdiń biri

Sybaılas jemqorlyq memlekettiń básekege qabilettiligin tómendetip, qoǵamda demokratııalyq qaıta qurýlardy júzege asyrýdy tejeıtini, eldiń halyqaralyq bedeline kóleńke túsiretini belgili. Halyqaralyq tájirıbege kelsek, memlekettik qyzmet jáne sybaılas jemqorlyq bir-birimen múlde syıyspaıtyn túsinikter. Bizdiń  Memlekettik qyzmet isteri jáne sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl agenttiginiń Jambyl oblysy boıynsha departament basshysy, qarjy polısııasynyń polkovnıgi Maqsat QOJABAEVPEN áńgimemiz osy tóńirekte órbidi. – Maqsat Amanqululy, Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev aıqyndaǵan bes ınstıtýttyq re­formanyń bi­rinshi baǵyty «Kásibı mem­le­kettik apparat qurý» dep atalady. Bul baǵytta qandaı jumystar atqarylýda? – Álbette, álemniń básekege qa­biletti otyz eliniń qatarynan kóriný úshin, eń aldymen myq­ty memlekettik apparat qalyp­tastyrý máselesi meılinshe ózekti. Sondyqtan da «100 naqty qadam» Ult josparyn iske asyrýda eń birinshi kezekte memlekettik qyzmetti damytýǵa kóńil bólinýi, bul – Qazaqstan memlekettiligin nyǵaıtyp, qoǵam men memleketti túbegeıli ózger­týge, eń aqyry jahandyq jáne ishki syn-qater­lerge qarsy atqarylatyn aýqymdy dúnıelerdiń sapaly atqa­rylýyna degen salmaqty saıasatty bildirtse kerek. Osy tusta aıta keterligi, bul baǵytta biraz is júzege asyryldy. «A» jáne «B» korpýstary túzildi. Osylaısha, memlekettik qyzmettiń qazaqstandyq modeli de qalyptasty. Alaıda, osy baǵytta áli de bolsa olqylyqtar barshylyq. Muny Elbasy bylaısha túsindiredi: «Búginde ákimshilik memlekettik qyzmettiń saıası deńgeıge táýeldi ekendigin baıqamaý múmkin emes. Bul, tipti, eshqandaı saıasatsyz-aq, kásibı basqarýdy qajet etetin jaǵdaılardyń ózinde sheshim qabyldaýdy saıasılandyrady. Memlekettik apparatta belgili bir súıeýshi tulǵa aınalasynda komandalar qalyptasady. Mundaı patronat sybaılas jemqorlyq úshin jaǵdaılar týǵyzady, «barmaq basty, kóz qystyǵa» shart túzedi, kadrlyq áleýetti tómendetedi. Bul rette memlekettik qyz­met jalaqysynyń tómendigi kesirinen tartymdylyǵy az sektor bolyp qalýda. Memlekettik qyzmetshilerdiń mansap satysymen ósýiniń naqty perspektıvasynyń joqtyǵy jıi kez­desedi. Al qyzmette joǵarylaýy álgi súıeýshi tulǵalarǵa baılanysty bolady». Osyǵan oraı, Prezıdent aldaǵy mańyzdy mindet – memlekettik qyzmetshiler korpýsyn kásibı jáne avtonomdy etý ekenin alǵa tartty. Bul rette Elbasy saılaý sekildi saıası oqıǵalardyń, mı­nıstrlerdiń, ákimderdiń jáne basqa basshylardyń aýysýy ákimshilik memlekettik qyz­metshilerdiń jumysyna yqpal etpeýi kerektigin alǵa tartty. Sosyn memlekettik qyzmette árbir basshy tómennen bastap, barlyq basqa­rý­shylyq satylaryn basyp ótýi tıis. – Osy reforma aıasynda aı­tylǵan jáne bir jańalyq – mem­lekettik qyzmetshilerdiń eńbek­aqysyn tóleýdiń jańa júıesi. Siz eńbek jolyńyzdy prokýratýra salasynan bas­tap, qarjy polısııasynda jalǵas­ty­rýdasyz. Iаǵnı, uzaq jyl­dar­dan beri memlekettik qyzmet sala­synda eńbek etip kelesiz. Táji­rıbeli maman retinde bul júıeniń tıimdiligi jóninde ne aıtasyz? – Elbasy osyǵan baılanysty jalaqyny sheneýniktiń, memlekettik qyzmetkerdiń eńbek ónimdiligine, basqarýshylyq úde­riske qosqan úlesine qatysty tó­lenýi tıistigin alǵa tartyp otyr. Iаǵnı, árbir jyldyń qory­tyndysyna sáıkes, saıası qyz­metshilerge qyzmetiniń nátı­jelerine jáne ekonomıka­da jetken tabystaryna qaraı bonýstar, al ákimshilik qyzmetshilerge syıaqy tóleý máselesi qaras­tyrylýy kerek. Budan bólek, Elbasy jurtshylyq arasynda daryndy adamdardy taýyp, memlekettik qyzmetke tartý týraly mindetti de júktedi. Al osy iste azamattardyń tildi bilmeýi de, ózge eldiń azamattyǵy da kedergi bolmaıdy. «Memleketke qyzmet – bizdiń qoǵamymyzdyń bir­ligin nyǵaıtý úshin qajetti negiz bolýǵa tıis. Memlekettik qyzmet – ádiletti qazaqstandyq qoǵamnyń prototıpine aınalǵany abzal. Onda etnıkalyq tegine qaramastan, óz qabilet-áleýetterin tolyq júzege asyrýda barlyq azamattarǵa birdeı múmkindikter usynylýy qajet», – dedi Nur­sultan Nazarbaev. Osyǵan oraı, Elbasy tapsyrmasy boıynsha kelesi jyldan bas­tap eńbekaqy baldyq kórsetkish boıynsha tólenetini belgili bolyp otyr. Atalǵan eńbekaqy tóleý baǵany tek memlekettik qyzmettiń ósim kórsetkishin ǵana emes, sonymen qatar, memlekettik qyzmetshige júkteletin aýyrtpalyq pen olardyń naqty strategııalyq nátıjeleri men jetistikterine qaraı tólenedi. Iаǵnı, memlekettik qyzmetshiniń jaýapkershilikti sezinýi, ózinshe sheshim qabyldaı alýy, tájirıbesi, arnaıy biliminiń bolýy sııaqty faktorlar jan-jaqty eskerilmek. Nátıjesinde bir kategorııadaǵy memlekettik qyz­metshilerdiń eńbekaqysy ártúrli deńgeıde tólenetin bolady. Taldaı kelgende, osyndaı baǵan engizý arqyly memlekettik organnyń strategııalyq maqsat­tary men mindetterine qol jet­kizýine qaraı eńbekaqynyń ádil tólenýine múmkindik jasalady. Ekinshiden, memlekettik organ­nyń tıimdi uıymdastyrý-basqarý qurylymynyń tuǵyry ornatylady. Úshinshiden, ekonomıkalyq jáne ǵylymı turǵyda eńbekaqy tóleýdiń negizdemesin jasaıtyn biryńǵaı laýazymdyq ólshem­der paıda boldy. Eńbekaqy tóleýdiń mundaı túrin AQSh, Kanada, Ulybrıtanııa, Malaızııa, Sıngapýr, Jańa Zelandııa sııaqty elder qoldanyp keledi. Atalǵan tásildi engizý arqyly Qazaqstanda eńbekaqy tóleýdiń ádildik qaǵı­daty saqtalýyna múmkindik ashylady. Jumys nátıjesine oraı bonýs tóleý de qarastyrylady. Ol «B» korpýsyna jatatyn mem­lekettik qyzmetshilerge jeke jáne jyldyq josparlardy oryndaý boıynsha tólenetin bolady. Bul úshin qyzmetkerlerdi toptarǵa bólip, qol jetkizilgen tabystaryna oraı eńbekaqy tólenedi. – Iаǵnı, eńbegine qaraı jalaqy tóleý arqyly zamanaýı jáne kásibı memlekettik apparatty qalyp­tas­tyra alamyz degen másele ǵoı. – Memlekettik qyzmet dege­nimiz, tańerteń kelip, keńsede otyryp, keshke úıge qaıtý emes. Ishine úńilgen adam memlekettik apparatta jumystyń qaınap jatqanyna kýá bolar edi. Negizi árbir memlekettik qyzmetkerdiń jumysynyń tıimdiligin arnaıy komıssııa jiti baqylap otyrady. Osy top arqyly qyzmetkerlerdiń eńbeginiń qanshalyqty tıimdi ekenin anyqtaýǵa bolady. Adam óz ómir jolyndaǵy kezdesken qıyndyqtardy osy eńbektiń arqasynda jeńetinin ýaqyt dáleldegen. Iаǵnı, nátıjeli de sapaly eńbektiń óz óteýi bolýy tıis. Jalpy alǵanda, Jambyl oblysynda joǵary bilimi bar memlekettik qyzmetshilerdiń sany 4557 adam, bul jalpy sannyń 88,2 paıyzyn quraıdy. Orta kásibı bilimi barlardyń sany – 610 nemese 11,8 paıyz. 837 mem­lekettik qyzmetshiniń bireýden kóp joǵary bilimi, 15 qyzmetshiniń ǵylym kandıdaty ǵylymı dárejesi bar. Prezıdentimizdiń syndarly saıasatynyń astaryna úńile qaraıtyn bolsaq, kóp nársege kóz jetkizerimiz anyq. Elbasy Nursultan Nazarbaev otandyq jetekshi telearnalardyń ókilderine bergen suhbatynda: «Táýelsizdik pen eńbek ekeýi sabaqtas. Eńbek adamnyń ózin ósiredi. Eńbek adamnyń ózine ózin senimdi etedi. Eńbek adamǵa tabys beredi, eńbek adamǵa dáreje beredi, eńbek adamǵa laýazym beredi. Armanyna jetkizedi. Eńbeksiz adam armanyna jete almaıdy» degen bolatyn. Iаǵnı, adamnyń eseli eńbegi elenip, shynynda da sol eńbegine saı jalaqy alýy tıis. Bul adamdy yntalandyrady. Senimin oıatady, tyń ıdeıalarǵa, tabystarǵa qol jetkizýge jol ashady. – Jemqorlyqty joıý ba­ǵy­tynda arnaıy zańdylyq aktilerdi qabyldaý, jaýapker­shilikti qatań­datý, sybaılas jemqorlyq áre­ketterdi jasaýǵa múmkindik kózderin ba­ryn­sha azaıtý sııaqty is-shara­lar jú­ıesi jasalynyp jatyr. Bul ba­ǵyt­taǵy eń basty jumys – jem­­­qor­lyqtyń aldyn alý emes pe? – Sybaılas jemqorlyq pro­fı­laktıkasynyń pármendi tetigi – qoǵamdyq baqylaý. Mem­lekettiń sybaılas jemqorlyqqa qarsy saıasatynyń tıimdiligi, bi­rinshi kezekte, sot tóreliginiń minsiz júıesin qamtamasyz etýge baılanysty. Sot júıesine degen senimdi arttyrý, sot tóre­liginiń sapasyn jaqsartý úshin sot qyzmetindegi sybaılas jem­qorlyqty boldyrmaý, onyń ishinde sýdıalyqqa úmitker tulǵa­larǵa qoıylatyn talaptardy qatańdatý arqyly júzege asyrylatyn bolady. Memleket pen qoǵamnyń tyǵyz seriktestigi ǵana sybaılas jemqorlyqqa tabysty qarsy turýǵa múmkindik be­redi. Qoǵamnyń qoldaýynsyz joǵa­rydan júrgizilip jatqan sybaılas jemqorlyqqa qarsy sharalar tek ishinara nátıje beretini sózsiz. Sybaılas jemqorlyqqa qar­sy mádenıetti qalyptastyrýda óske­leń urpaqpen jumys qaǵıdatty mańyz­dy ról atqarady. Tek jas kezinen minez-qulyqtyń sybaılas jemqor­lyqqa qarsy standarttaryn engizý, bul áleýmettik zulymdyqty joıýǵa múm­kindik beredi. Sybaılas jemqorlyqty ulttyq mádenıetke jat qubylys retinde seziný jáne qabyldamaý – qoǵa­my­myzdyń sybaılas jem­qorlyqqa qarsy mádenıetiniń negizi bolýy tıis. Jemqorlyqpen kúres baǵytyn­daǵy eń mańyzdy másele – jemqor­lyqtyń aldyn alý. Bul jumys­tyń neden quralyp, onyń nátıjesiniń qandaı bolatynyn jete túsine otyryp, qaı baǵytta jumys júrgizetinimizdi bilýimiz qajet. Elbasynyń bul salaǵa tyń serpin berýi jáne birlesken jumys­tarymyz­dyń baǵyty jemqor­lyqqa múldem tóz­beýshiliktiń jaǵdaıyn qalyptastyrady dep senemiz. Áńgimelesken Oralhan DÁÝIT, «Egemen Qazaqstan». TARAZ.