Talqylaý barysynda konstıtýsııalyq reformanyń negizgi erejeleri, sondaı-aq usynylǵan ózgeristerdiń memlekettik ınstıtýttarǵa yqpaly týraly aıtyldy.
«Usynylyp otyrǵan konstıtýsııalyq ózgerister memlekettik basqarýdyń adamǵa baǵdarlanǵan, neǵurlym jetilgen modeline kóshý úrdisin kórsetedi. Biz «memleket – qoǵam – adam» degen eski úlgini ózgertip, «adam – qoǵam – memleket» atty jańa deńgeıge óttik. Jańa novellalardyń barlyǵy osy adamdy birinshi orynǵa qoıatyn qaǵıdatynan bastaý alady. Máselen: Endi memlekettiń baılyǵy jer qoınaýymen emes, azamattardyń bilimi men jetistigimen ólshenedi. Bul – tabıǵı resýrstarǵa táýeldilikten adam kapıtalyn damytýǵa bet burý degen sóz. Bilim, ǵylym jáne ınnovasııalarǵa basymdyq berilýi – bilim ekonomıkasyn qalyptastyrýǵa jáne eldiń uzaq merzimdi básekege qabilettiligin arttyrýǵa baǵyttalǵan strategııalyq tańdaý. Alǵash ret adam quqyqtaryn sıfrlyq keńistikte qorǵaý normasy engizildi. Bul – zaman talabyna saı ár azamattyń derbes derekteri men qaýipsizdigin qorǵaýdyń kepili. Taǵy bir úlken baǵyt – memlekettiń zaıyrly sıpatyn jáne ınstıtýttyq beıtaraptyǵyn saqtaý. Bul dinı faktordyń saıasılanýyna jol bermeı, qoǵamdyq kelisim men turaqtylyqty qamtamasyz etedi. Aıryqsha nazar aýdaratyn másele – bıliktiń jaýapkershilik tetikteriniń kúsheıýi. Memlekettik organdardyń áreketsizdigi úshin jaýapkershilik pen azamattarǵa keltirilgen zııandy óteý normalarynyń engizilýi eseptilik qaǵıdatyn deklaratıvti deńgeıden naqty quqyqtyq praktıkaǵa kóshiredi. Osylaısha memlekettik ınstıtýttarǵa degen senimdi arttyryp, azamattardyń quqyqtyq qorǵalýyn kúsheıtedi. Jańarǵan Konstıtýsııa – bul jaı ǵana zańdar jınaǵy emes, ár azamattyń qadir-qasıeti men quqyǵyn memlekettiń eń basty mindeti retinde bekitetin negizgi qujat», dep atap ótti Prezıdent janyndaǵy Qazaqstannyń strategııalyq zertteýler ınstıtýtynyń dırektory Jandos Shaımardanov.
Sarapshy atap ótkendeı, byltyr qazan aıynda qurylǵan Jumys toby parlamenttik reformanyń negizin aıqyndap berdi. Osy Jumys toby qoǵamdyq birlestikter men azamattardan, sondaı-aq sıfrlyq arnalar arqyly kelip túsken 2000-nan astam usynysty saralady. Komıssııanyń barlyq 12 otyrysy tikeleı efırde kórsetilip, 10 myńǵa jýyq usynys túsken. Áleýmettik zertteýler kórsetkendeı, halyqtyń 38,6 paıyzǵa jýyǵy komıssııa jumysyn jiti baqylap otyrǵan.
Elimizdiń ónerkásiptik kásiporyndary jańa Konstıtýsııa jobasyn qoldady
Fılosofııa, saıasattaný jáne dintaný ınstıtýtynyń dırektory Aıgúl Sádýaqasovanyń aıtýynsha, jańa Konstıtýsııa nyǵaıǵan memleket baǵdaryn anyqtap, jańa zaman syn-qaterleriniń aldyn alýdy maqsat etedi.
«Alǵysózinen bastap, «Biz birtutas Qazaqstan halqymyz» dep naqty aıta otyryp, óz memlekettigimizdi nyǵaıta otyryp, baıyrǵy tarıhymyzdy, mádenıetimiz, bilim men ǵylym, ınnovasııalyq jetistikterimizdi memlekettiń damý strategııasy retinde anyqtaıdy. Konstıtýsııanyń basty ereksheligi – adamı qundylyqtarǵa mán berý. Intellektýaldy áleýetke negizdelgen damý jolyn tańdaý. Jahandanýdyń syn-qaterleri jaǵdaıynda, ózgeristerdiń qoǵam ómirine jyldam yqpaly turǵysynan alǵanda sıfrlyq tehnologııalardy damytýǵa basymdyq bere otyryp, adamnyń oılaý qabileti, jańalyqqa nemese kúndelikti tirshiligine úlken áserin basty nazarǵa alyp otyr. Osy oraıda qundylyqtar júıesine, onyń ishinde Ádiletti Qazaqstan, zań jáne tártip, qorshaǵan ortany qorǵaýǵa basty mán berilgen», dep atap ótti sarapshy.
Jıyn barysynda Prezıdent janyndaǵy Qazaqstannyń strategııalyq zertteýler ınstıtýty dırektorynyń orynbasary Alýa Joldybalına, «Alternatıva» ózekti zertteýler ortalyǵynyń dırektory Andreı Chebotarev, ál-Farabı atyndaǵy QazUÝ zań fakýltetiniń dekany Ýálıhan Ahatov, Almaty qalasy Azamattyq alıansynyń tóraǵasy Qaıyrjan Ábdihalyqov, QSZI Almaty qalasy ókildiginiń basshysy Ásel Nazarbetova, Fılosofııa, saıasattaný jáne dintaný ınstıtýty Salystyrmaly saıası zertteýler ortalyǵynyń jetekshisi Aıdar Ámrebaev, basqa da sala mamandary Konstıtýsııalyq reformanyń qoǵam damýyndaǵy mańyzyna qatysty usynys-pikirlerin bildirdi.
Nurlan Imam konstıtýsııalyq reforma kezeńinde qazaqstandyqtardy birlik pen jaýapkershilikke shaqyrdy
