Halyqtyń erkin bildirý – mereıli mindet

Elimizdiń Ata Zańynda: «Jer­gilikti ókiletti organdar – más­lıhattar tıisti ákimshilik-aýmaq­tyq bólinistegi halyqtyń erkin bildiredi jáne jalpy memlekettik múddelerdi eskere otyryp, ony iske asyrýǵa qajetti sharalardy belgileıdi, olardyń júzege asyrylýyn baqylaıdy» delingen.

Halyqtyń erkin bildirý – ár depýtatqa mereıli mindet júktep, óziniń quzyry arqyly bılikke aralasýǵa múmkindik beredi. Máslıhattar júıesi alǵash qurylǵan kúninen bastap, ákimshilik-aýmaqtyq birlikti basqarýda jergilikti basqarý tetiginiń quzyretin keńeıtýge atsalysyp keledi. Bul talaptar elimizdiń jergilikti memlekettik basqarý jáne ózin-ózi basqarý týraly zańnamasynda kórinis taýyp, ár azamattyń bıliktiń qaınar kózi bola alatyndyǵyn aıqyndaıdy. Sondyqtan atalǵan zańnamany qoldaný tájirıbesi jergilikti ókiletti organdardyń jumysyndaǵy jaǵymdy jaqta­ryn kórsetýmen qatar, jergilikti memlekettik basqarý jáne ózin-ózi basqarý organdary qyzmetiniń kemshin tustaryn da anyqtap berdi. Máslıhat depýtattary jumysynyń tıimdiligin artyrý úshin joǵarydaǵy zańnamaǵa birneshe ret ózgertýler men tolyqtyrýlar engizilgeni de jurtshylyqqa málim. Onda jergilikti ókiletti organdardyń quzyretin keńeıtýge barynsha nazar aýdaryldy. Buǵan memlekettik baǵdarlamalardy tıimdi júzege asyrý úshin jedel sheshimder qabyldaý arqyly elimizdiń ekonomıkalyq damý qarqynynyń óse túskeni yqpal etti. Osy oraıda, jergilikti ókiletti jáne atqarýshy organdar arasynda jergilikti máselelerdi sheshýge múmkindik beretin ózara jedel qarym-qatynas paıda bolǵanyn aıta ketken jón. Búgingi tańda bizdiń aýdandyq máslıhatta 13 depýtat bar. Olardyń deni halyq arasynda bedeldi azamattar. Atap aıtqanda, kásipkerlik, agrarlyq sektor, bilim berý, medısına salalarynyń qyzmetkerleri halyqtyń ókili retinde óńir damýyna óz úlesterin qosyp júr. Ásirese, áriptesterimniń jurtty tolǵandyrǵan barlyq máselelerde belsendi azamattyq ustanymdaryn kórsetetini, prın­sıptilik tanytatyny olardyń el arasyndaǵy bedelin ósire túskenin aıtqan jón. Halyq qalaýlylary óz saılaýshylarymen turaqty túrde kezdesip, ártúrli quqyqtyq kómekter kórsetip, jergilikti atqarýshy organdarmen birlesip atalǵan máselelerdi sheshýge yqpaldasady. Saılaýshylar aldynda esep berý, turǵyndardy ótinishteri boıynsha qabyldaý ókiletti organdy halyqpen jaqyndastyra tústi. Mundaı qabyldaýlar tek jumys oryndarynda ǵana emes, sonymen qatar, bekitilgen keste boıynsha «Nur Otan» partııasynyń aýdandyq fılıalynyń qoǵamdyq qabyldaýynda da júrgiziledi. Qandaı ótinish bolsyn, jerde qalmaı, tirkeýge alynyp, der kezinde jaýaptar qaıtarylady. Sonymen birge, túrli sıpattaǵy aqyl-keńester berilip, quzyretti organdar arqyly máseleni sheshý tártibi túsindiriledi. Bizdiń depýtattarymyz ákim­diktiń turǵyn úı, aýyldyq eldi mekenderge jumys isteýge jáne turýǵa kelgen áleýmettik sala mamandaryna materıaldyq kómek kórsetý jónindegi komıs­sııalardyń, úkimettik emes uıym­dardyń, din isteri, jastar saıa­saty, otbasy jáne demogra­fııalyq saıasat jónindegi keńes­teri ju­mystarynyń bel orta­syn­da júredi. Eń bastysy, halyq qalaýlylary aýdannyń qoǵamdyq ómirine belsene aralasyp, túrli is-sharalarǵa uıytqy bola biletindiginde deýimiz kerek. Elbasy N.Á.Nazarbaevtyń halyqqa arnaǵan Joldaýlaryn jan-jaqty túsindirý jumys­ta­ryna da barynsha atsalysyp, arnaıy úgit-nasıhat toptaryna kirip, tııanaqty qyzmet atqarý depýtattarymyzdyń bas­ty ustanymy. Sebebi, Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń júrgizip otyrǵan saıasaty qoldaý taýyp, álemdik deńgeıde de kóptiń kóńilinen shyǵyp otyr. Qazirgideı jahandyq qarjy daǵdarysynan qıyndyqsyz shyǵýdyń qamyn jasap jatqan Elbasymyzdyń qajyr-qaıraty óz halqyn órkenıet bıigine kóterýge umtylǵan talpynysyn kórsetse kerek. Sondyqtan, bul iste máslıhat depýtattarynyń úni basym shyǵatyny aıqyn. Máslıhat jumysynyń kóp­salaly qyzmetiniń tutqasy – ses­sııalar bolyp tabylady. О́tken jyly osyndaı on bes sessııa ótti. Onda qarasty­ryl­ǵan máselelerdiń jıyntyǵy da ár alýan boldy. О́ńir tirshi­ligindegi ózgeristerge baılanys­ty jergilikti bıýdjet, ony qabyl­daý jáne ózgertýler men tolyq­tyrýlar engizý máselelerine kóbirek nazar aýdaryldy. Bizdegi turaqty komıssııalar ekonomıka jáne bıýdjet, áleýmettik saıasat, zań, quqyqtyq tártip jáne depýtattyq etıka máseleleri boıynsha jumys isteıdi. Ár komıssııa quramynda tóraǵany esepke alǵanda, alty depýtattan bar. Al, endi olardyń jumysyna toqtalsaq, bıylǵy jyldyń basynda depýtattardyń birine qala turǵynynan Aqkól qalasynda qańǵybas ıtterdi aýlaý boıynsha jumys oıdaǵydaı oryndalmaıtyndyǵy týraly elek­trondy shaǵym kelip tústi. Úsh jumys kúni ishinde je­del túrde áleýmettik saıasat, zań, qu­qyqtyq tártip jáne depýtat­tyq etıka máseleleri jónin­degi komıssııa otyrysy ótkizil­di. Oǵan Aqkól qalasy ákim­diginiń ókilderi, «Aqkól Vetser­vıs» sharýashylyq júrgizý quqy­ǵyndaǵy kommýnaldyq mem­le­kettik mekeme basshysy shaqy­ry­lyp, depýtattar aldynda olar­dyń atalǵan saýalǵa sáıkes habarlamalary tyńdaldy. Sóıtip, arnaıy mekemeniń bul baǵyttaǵy jumysty álsiretip alǵany synǵa alyndy. Komıssııa atalǵan máseleni talqylaı kelip, jaýapty tulǵalarǵa eskertýler jasap, sáıkesinshe qaýly qa­byldady. Sóıtip, ótinish bildir­gen qala turǵynynan jaǵdaıǵa jedel túrde shara qoldanǵany úshin alǵys bildirgen hat kelip tústi. Taǵy bir aıta ketetin jaǵdaı, atalmysh komıssııa aýyldyq okrýgterde óziniń kóshpeli otyrystaryn ótkizýdi dástúrge engizdi. Mundaı jıyndardy ótkizýdiń maqsaty – jergilikti jerdegi jaǵdaımen tanysyp, oǵan tıisinshe shara qoldaný bolyp tabylady. Saılaýshylardyń ózderi de komıssııa jumysyna aralasyp qatysýy, onyń qyzmetiniń tıimdiligin joǵarylatýǵa múm­kindik beredi dep oılaımyz. Mysaly, máslıhat komıssııasy Novorybınka selolyq okrýginiń áleýmettik-mádenı nysandarymen, atap aıtqanda, mádenıet úıiniń, mekteptiń jaǵdaıyna jan-jaqty qanyqty. Turǵyndarmen kezdesý ótkizip, olardyń muń-muq­tajyna da qulaq túrdi. Kez­­­desý barysynda selolyq okrýg ákimi óziniń atqaryp jatqan jumy­­sy týraly habardar etip, qazirgi kúni aýylda oń ózgerister ornyqty. Osyndaı shara Qarasaı aýyldyq okrýginde de ótkizildi. Onda okrýgtiń kókeıkesti máse­leleri qarastyrylyp, saılaýshylarmen, okrýg basshylyǵymen pikir almasyldy. Barlyq eskertýler men usynystar nazarǵa alynyp, olarǵa tıisinshe sharalar qarastyryldy. Halyq qalaýlylary «Úsh bulaq» jaýapkershiligi shekteýli seriktestiginiń qus fabrıkasynda da boldy. Atalǵan nysan, jalpy alǵanda, aýdan jáne Aqkól qalasy turǵyndary úshin áleýmettik-ekonomıkalyq mańyzy zor kásiporyn bolyp tabylady. Depýtattar qus fabrıkasynyń óndiristik jáne ákimshilik ǵımarattarymen tanysyp, óndiris qýatyn arttyrý jóninde usynystar aıtty. «Jumyspen qamtýdyń jol kartasy – 2020» baǵdarlamasyn júzege asyrý máselesi de udaıy nazarda ustalady. Jumys­syz­dyqty azaıtýǵa yqpal etetin baǵ­darlamanyń ómirsheń­digine kóńil bólinip, bul baǵyt­ta maq­­satty jumystar isteý tetik­­teri aıqyn­daldy. О́tken jyly más­lıhat depýtattary «20 qaıyrymdy is» jobasy­nyń aıasynda áleýmettik az qorǵa­latyndar sanatyna jatatyn azamattarǵa, zeınetkerlerge azyq-túlik, otyn satyp alý, telefon ornatý sııaqty kómekter kórsetti. Al, jyl saıyn «Mektepke jol» aksııasyna belsene aralasyp, mundaı ıgi isten syrt qalmaýdamyz. Bıylǵy aksııany depýtattardyń bastap otyrǵany jerlester júregine jylylyq uıalatty. Bıýdjet qarajatyn tıimdi paıdalanyp, ony maqsatty isterge uqsata bilý asa mańyzdy ekenin nazarda ustaýdamyz. Ásirese, aqsha únemdeý negizinde bıýdjetti naqtylaý, óz kezeginde Elbasy qoıyp otyrǵan mindetterdi júzege asyrýǵa septigin tıgizdi. Aýdandyq máslıhattyń depýtattary aımaq bıýdjetiniń jobasyn muqııat qarap, tıisti sheshim qabyldaýǵa óz úlesterin qosatyn bolady. Onyń naqty qaıtarymy turǵyndar ıgiliginiń molaıýynan kórinis berýde. Memleket basshysy N.Á.Na­zarbaevtyń «100 naqty qadam» – Ult jospary jónindegi reformalyq baǵdarlamasy da aýdan depýtattaryn jigerli jumystarǵa jumyldyrýda. Ásirese, ınstıtýttyq refor­ma­daǵy memlekettik bılik áleýetin jaqsartý jónindegi mindetter kúndelikti nazardaǵy is retinde jaýapkershilikti kúsheıtkenin aıtýymyz qajet. Elbasynyń qoıyp otyrǵan talaby da osyǵa saıady.

Juldyzaı SALYBEKOVA, Aqkól aýdandyq máslıhatynyń hatshysy.

Aqmola oblysy.