Elimizde maıly daqyldardy qaıta óńdeý keıingi jyldarda qarqyn ala bastady. Aýyl sharýashylyǵy mınıstrliginiń málimetinshe, byltyrǵy qańtar–shilde qorytyndysynda ósimdik maıy óndirisi 2024 jylǵy sáıkes kezeńimen salystyrǵanda 24 paıyz artyp, 420,5 myń tonnadan 521,2 myń tonnaǵa jetken. Onyń ishinde kúnbaǵys maıynyń óndirisi 457,7 myń tonnany qurap, bir jylda 24,5 paıyz ósken. Resmı derekke sáıkes 2024 jyly elde 753 myń tonna ósimdik maıy óndirilgen. Bul 2023 jylǵy 672,1 myń tonnamen salystyrǵanda 12 paıyzǵa artyq. Kúnbaǵys maıynyń óndirisi 18,3 paıyzǵa ósken. Kórsetkishterge kóz júgirtsek, bul salada jyl saıyn satyly damý qarqyny baıqalady.
Qazir elimizde jylyna 4,7 mln tonna maıly daqyl tuqymyn óńdeýge qaýqarly 88 qaıta óńdeý kásiporny jumys isteıdi eken. Ulttyq statıstıka bıýrosynyń dereginshe, óndiristik qýattyń ortasha júktemesi shamamen – 35 paıyz. Bul qolda bar ınfraqurylymnyń tolyq paıdalanylmaı otyrǵanyn, óńdeý kólemin arttyrýǵa aıtarlyqtaı rezerv bar ekenin kórsetedi.
О́ndiristiń ósýi eń aldymen egis alqabynyń ulǵaıýymen baılanysty ekeni ras. 2025 jyly maıly daqyldar alqaby 36 paıyz nemese 1,055 mln gektarǵa artty. Kúnbaǵys 481 myń gektarǵa kóbeıip, rekordtyq deńgeıge jetti. Zyǵyr – 376 myń gektarǵa, raps 173 myń gektarǵa artty.
Aımaqtyq turǵyda kúnbaǵys egisin ulǵaıtýda Pavlodar oblysy (+136 myń gektar), Qostanaı oblysy (+109 myń gektar), Soltústik Qazaqstan oblysy (+65 myń gektar), Aqmola oblysy (+46 myń gektar) alǵa shyqty. Bul soltústik jáne ortalyq óńirlerdiń maıly daqyl óndirisindegi salmaǵy artyp kele jatqanyn ańǵartady. Negizgi maıly daqyl beldeýi Soltústik Qazaqstan, Qostanaı, Pavlodar, Aqmola, Shyǵys Qazaqstan bolsa, bul qatardan Abaı oblysy da oıyp turyp oryn alatyn áleýeti bar. О́ńirdegi egis alqabynyń keńeıýi jáne túsimniń kóbeıýimen qatar óndiriske de aıryqsha mańyz berilip otyr. Onyń aıǵaǵy – oblys ortalyǵynda jańadan ashylyp jatqan zaýyt.
Semeı qalasy «Agrolider KAZ» JShS-nyń bazasynda ashylǵan jańa zaýyt zamanaýı tehnologııalarmen jabdyqtalǵan, jylyna 72 myń tonna shıkizatty qaıta óńdeý qýatyna ıe. Jobanyń jalpy quny – 4,1 mlrd teńge.
Jańa kásiporynnyń ashylý rásimine oblys ákimi Berik Ýálı, Syrtqy ister mınıstriniń orynbasary Álibek Qýantyrov qatysty. Zaýyttyń ashylýynda óńir basshysy agroónerkásiptik keshendi damytý, aýyl sharýashylyǵy ónimderin óńdeý men eksporttyq áleýetti arttyrý oblys ekonomıkasynyń negizgi basym baǵyttarynyń biri ekenin aıtty.
«Memleket basshysy agrarlyq salany ártaraptandyrý, shıkizatty tereń óńdeý men qosylǵan quny joǵary ónim óndirý mindetin aıqyndap bergen bolatyn. Búgin iske qosylyp otyrǵan kásiporyn – sol tapsyrmalardyń óńirlik deńgeıde júzege asýynyń aıqyn kórinisi. Mundaı jobalar oblysymyzdyń ınvestısııalyq tartymdylyǵyn arttyrýda, jańa tehnologııalardy, zamanaýı standarttardy engizýde úlgi bolary sózsiz. Erekshe atap óterligi, mundaı kásiporyn elimizde kóp emes. Eń bastysy, biz endi tek shıkizat óndirýshi emes, sapaly daıyn ónim shyǵaratyn óńdeýshi aımaq retinde damýǵa qadam basyp otyrmyz. Bul aýyl sharýashylyǵy taýar óndirýshileriniń tabysyn arttyrýǵa, eksporttyq áleýetti keńeıtýge ári ınvestısııalyq tartymdylyqty kúsheıtýge yqpal etedi», dedi oblys ákimi.
Syrtqy ister mınıstriniń orynbasary Álibek Qýantyrov jańa zaýyttyń el ekonomıkasy úshin mańyzdy ekenin aıtty. Al «Agrolıder» JShS quryltaıshysy Ásemqan Dosqojanov zaýyt qurylysy qysqa merzimde salynǵanyn jetkizdi.
«Bul óndiris orny 1,5 jylda salyndy. Jan-jaqty qoldaý bildirgeni úshin oblys ákimdigine alǵys aıtamyz. О́nimder 10 memleketke eksporttalyp, jańa zaýyt el ekonomıkasynyń damýyna ózindik úlesin qosatynyna senemiz», dedi ol.
2023 jyly qurylǵan «Agrolider KAZ» kásiporny jarma, un, ózge de tamaq ónimderin óndirýge mamandanǵan. Munda jasymyqtyń birneshe túri, zyǵyr, asburshaq, júgeri, qaraqumyq, basqa da aýyl sharýashylyǵy ónimderi óńdeledi. Kásiporynnyń jyldyq daıyn ónim óndirý qýaty 800 tonnany quraıdy. О́nimder Eýropa elderine, Qytaıǵa, Túrkııa men Afrıka memleketterine eksporttalady.
Oblysta byltyr agroónerkásiptik keshen salasyndaǵy Jol kartasy aıasynda 16,3 mlrd teńgege 11 iri agrojoba iske asyryldy. Bıyl qaıta óńdeý salasynda 7,3 mlrd teńgege «Qazaq-astyq group» JShS bazasynda tazartylǵan maı óndirisin, 7,7 mlrd teńgege «Eurasia Agro Semey» JShS bazasynda iri et óńdeý zaýytyn iske qosý josparlanyp otyr.
Aýyl sharýashylyǵy taýar óndirýshileriniń maıly daqyldarǵa bet burýy olardyń rentabeldiliginiń joǵary bolýymen baılanysty. О́ńdeý ınfraqurylymy qalyptasqan, eksporttyq suranys turaqty, qosymsha qun deńgeıi joǵary. Kúnbaǵys tek maı emes, sonymen birge shrot pen kúnjara arqyly mal sharýashylyǵy úshin strategııalyq shıkizat kózine aınalyp otyr.
Degenmen qýattyń 35 paıyzdyq júktemesi logıstıka, saqtaý ınfraqurylymy, aınalym qarajaty men eksporttyq rásimder máselesin kún tártibinen túsirmeıdi. Eger osy tetikter júıelense, qolda bar óndiristik baza ózi-aq óńdeý kólemin eseleı alary sózsiz.
Abaı oblysy
