Qazaqstan – Serbııa yntymaqtastyǵy: Saıası dıalogten – naqty jobalarǵa

Joǵary deńgeıde ótken kelissózder

Sodan keıin Qazaqstan men Serbııa prezıdentteri kelissóz zalyna bardy.

– Biz Serbııany Eýropa­­daǵy mańyzdy strategııalyq serik­­tesi­miz sanaımyz. Birqatar ba­ǵyt­ta, ásirese, ekonomıkalyq, má­denı-gýmanıtarlyq salalar­daǵy yqpaldastyǵymyzdy ny­ǵaıtý úshin kóp jumys atqar­dyq. Astana men Belgrad arasynda tikeleı áýe reısi ashyldy. Saýda qatynastarymyz tabys­ty damyp keledi. Qazaqstanda 60-tan asa serbııalyq kompa­nııa je­misti eńbek etip jatyr. Negizgi halyqaralyq máseleler bo­ıynsha ustanymdarymyz ortaq. Sondyqtan eki el arasyndaǵy yntymaqtastyqtyń berik ári tıimdi irgetasy qalandy dep oılaımyn. Sizdiń saparyńyz dostyq qarym-qatynasymyzǵa tyń serpin berý turǵysynan óte mańyzdy ekenine senimdimin, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.

Aleksandr Výchıch Qazaqstanǵa resmı saparmen kelgenine qýanyshty ekenin aıtty.

– Qonaqjaılyq tanytqany­ńyz úshin rızashylyǵymdy bildiremin. Sizdiń pikirińizben tolyq kelisemin, elderimiz arasynda shynaıy strategııalyq qarym-qatynas ornaǵan. Sizdiń qoldaýyńyzdyń arqasynda saýda-ekonomıkalyq baılanystarymyz joǵary qarqynmen damyp keledi. Aldaǵy ýaqytta jasandy ıntellekt, aqparattyq tehnologııalar men energetıka salalarynda yqpaldastyq ornatý arqyly dostyǵymyz jańa deńgeıge kóteriledi dep oılaımyn. Sizdi jaqyn arada elimizde qarsy alýǵa daıynbyz, – dedi Serbııa Prezıdenti.

Budan soń Qasym-Jomart Toqaev pen Aleksandr Výchıch eki eldiń resmı delegasııalarynyń qatysýymen keńeıtilgen quramda kelissóz ótkizdi.

Memleket basshysy meı­man­darǵa iltıpat bildire otyryp, bul sapar Qazaqstan men Ser­bııa arasynda dıplomatııalyq qaty­nas ornaǵanyna 30 jyl tolý qar­sańyn­da ótip jatqanyna nazar aýdardy.

– Kóptegen saladaǵy ózara tıimdi baılanystarymyzdy odan ári nyǵaıtýǵa nıettimiz. Búgin ekijaqty yntymaqtastyqty damytýǵa tyń serpin berý tásilderin talqyladyq. О́z tarapymyzdan eki el arasyndaǵy yqpaldastyqty keńeıtýge barlyq jaǵdaıdy jasaıtynymyzdy jetkizgim keledi, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.

Memleket basshysy Astana men Belgrad arasynda syndarly saıası dıalog jolǵa qoıylyp, parlamentaralyq baı­lanys nyǵaıyp kele jat­qanyn atap ótti. Sonymen qatar memlekettik organdar men iskerlik toptardyń yqpaldas­tyǵy dáıekti túrde damyp keledi.

Prezıdent Saýda-ekonomı­kalyq yntymaqtastyq jónindegi úkimetaralyq komıssııanyń tıimdi jumys atqaryp jatqanyn aıtty. Memleket basshysy sapar aıasynda Serbııadan iskerlik top ókilderi kelgenin quptady. Keshe ótken Qazaqstan – Serbııa Iskerlik keńesiniń nátıjesi saý­da jáne ınvestısııalyq baılanystardy keńeıte túsetinine senim bildirdi.

Prezıdent elimizdiń birqatar halyqaralyq bastamalaryna qoldaý bildirgeni úshin Serbııa tarapyna rızashylyǵyn jetkizdi.

О́z kezeginde Aleksandr Výchıch qonaqjaılyq tanytqany úshin Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevqa alǵys aıtyp, Belgrad Astanamen san qyrly yntymaq­tastyqty odan ári keńeıtýge da­ıyn ekenin rastady.

Serbııa Prezıdenti qazaq­standyq kompanııalardyń ortaq jobalarǵa, ásirese, qurylys salasyna qosar úlesin arttyrýǵa múddeli ekenine toqtaldy.

– Biz Qazaqstan usynǵan birqatar bastamalardy júzege asyrýǵa ázirmiz. Bul Serbııada ǵana emes, Eýropanyń atalǵan aımaǵyndaǵy mańdaıaldy jobalar bolmaq. Sondaı-aq qazaq­standyq «SCAT» kompanııasyna áýe keńistiginde besinshi deńgeı­li erkindik berý máselesi áli sheshi­min tapqan joq. Ortaq is-qı­myl arqyly atalǵan máseleni sheshe alatynymyzǵa senimdimin. Serbııaǵa Qazaqstannyń senimdi qurylys kompanııalary men ınvestorlary kelgenin qalaımyz. Bul elimizdiń ınvestısııalyq tartymdylyǵyn jaqsartyp qana qoımaı, ózara mádenı, týrıstik baılanystardy jandandyrýǵa da septigin tıgizedi. О́z tarapymyzdan Sizdiń elińizdiń ekonomıkasyna ınvestısııa salǵysy keletin serbııalyq kásipkerlerdi yntalandyrýǵa barynsha kúsh-jiger jumyldyramyz, – dedi Aleksandr Výchıch.

Serbııa Prezıdenti qor­ǵanys ónerkásibi, jasandy ıntellekt, derekterdi óńdeý ortalyǵy sekildi baǵyttarda ózara yqpaldastyqty arttyrýǵa zor áleýet bar ekenine nazar aýdardy. Sonymen qatar ol Qazaqstannyń áleýmettik-eko­nomıkalyq damýyndaǵy jetis­tikterdi joǵary baǵalap, muny álemdegi ósip-órkendeýdiń úlgisi dep atady.

Kelissóz barysynda ekijaq­ty kún tártibindegi ózekti taqyryptar, atap aıtqanda, saýda-ınvestısııa, kólik-logıstıka, aýyl sharýashylyǵy, asa mańyzdy mıneraldar, sıfrlandyrý, jasandy ıntellekt, qurylys jáne týrızm salalaryndaǵy yqpal­dastyq máseleleri qarastyryldy.

Kelissóz qorytyndysy bo­­­ıynsha Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev pen Prezıdent Alek­sandr Výchıch Birlesken málim­­­deme qabyldady. Sondaı-aq Mem­leketter basshylarynyń qa­ty­sýy­men vedomstvoaralyq qu­jat­tar almasý rásimi ótti. 

«Altyn Qyran» ordenimen marapattady

Qasym-Jomart Toqaev Aleksandr Výchıchti halyq qol­daýyna arqa súıep, elin alǵa bastap kele jatqan naǵyz kóshbasshy, bedeldi saıasatker dep sanaıtynyn jetkizdi.

– Serbııa Siz júrgizip otyr­ǵan salıqaly saıasattyń arqa­synda zor jetistikterge jetip, órken­dep keledi. Halyqaralyq bede­li de arta tústi. Aldaǵy ýaqyt­ta elińiz Sizdiń parasatty bas­shy­lyǵyńyzben jańa belesterdi baǵyndyra beredi dep senemin. Serbııa – Qazaqstannyń Balqan túbegindegi senimdi seriktesi. Eki eldiń qarym-qatynasy ózara qoldaýǵa, túsinistik pen myzǵymas dostyqqa negizdelgen. Barlyq deńgeıde belsendi saıası dıalog damyp kele jatyr. Saýda-ekonomıka, ınvestısııa jáne mádenı-gýmanıtarlyq sala­daǵy yntymaqtastyq nyǵaıyp keledi. Kópjaqty qury­lym­dar aıasyndaǵy baı­lany­sy­­myz kúsheıe tústi. Qazir­gi­deı almaǵaıyp kezeńde ózara árip­testikti jandandyrý óte mańyzdy. Sondyqtan biz osy qar­qyndy saqtap, túrli sala­daǵy yq­paldastyqty damytýǵa múddeli­miz. Buǵan tolyq múmkindik bar. О́zara senim men dostyq rýhynda ótken mazmundy kelissózder – sonyń aıqyn dáleli. Búgingi kelisimder seriktestigimizdi jańa deńgeıge kóteredi dep sanaımyn. Biz bul baǵytta birlesip áreket etýge árdaıym daıynbyz, – dedi Prezıdent.

Qasym-Jomart Toqaev Qazaqstan men Serbııa arasyndaǵy baılanysty nyǵaıtýǵa ólsheýsiz úles qosqany úshin Aleksandr Výchıchti elimizdiń eń joǵary memlekettik nagradasy – «Altyn Qyran» ordenimen marapattady.

– Bul – qazaq jurtynyń Sizge jáne Serbııa halqyna degen zor rızashylyǵy jáne erekshe qurmetiniń belgisi. О́zińizdi shyn júrekten quttyqtaımyn! Osy marapat eki eldiń qarym-qatynasyn odan ári damytýǵa yqpal eterine kámil senemin. Qos halyqtyń dostyǵy jasaı bersin! – dedi Memleket basshysy.

Serbııa Prezıdenti mundaı marapatty ıelený zor mártebe ekenin aıtyp, bul eki el arasyn­daǵy qarym-qatynasty odan ári nyǵaıtýǵa yqpal etetinine toqtaldy.

– «Altyn Qyran» ordenin erekshe qurmetpen qabyl aldym. Bul marapat maǵan ózara baılanystarymyzdy arttyrý jáne beıbitshilik pen turaqtylyqty qamtamasyz etý jolyndaǵy ortaq iste zor jaýapkershilik júkteıdi. Keleshek urpaqtyń ıgiligi úshin Serbııa men Qazaqstannyń dosty­ǵy nyǵaıa berýine tilektespin, – dedi Aleksandr Výchıch.

Tyǵyz baılanysty tııanaqtaǵan qujattar

Memleket basshysy shaqy­rýyn qabyl alyp, Astanaǵa resmı saparmen kelgeni úshin Prezıdent Aleksandr Výchıchke jáne delegasııa múshelerine shynaıy rızashylyǵyn bildirdi.

– Serbııa – Qazaqstannyń Balqan túbegindegi mańyzdy ári senimdi seriktesi. Berik dostyq, ózara qoldaý men ortaq múdde elderimizdiń yntymaqtastyǵyna arqaý bolyp otyr. Men eki jyl buryn Belgradqa jasaǵan saparymdy ystyq yqylaspen eske alamyn. Sol kezdegi kelisim­der­diń tabysty júzege asyrylyp jatqanyn erekshe rıza­shylyq­pen atap ótkim keledi. Bıyl eki mem­lekettiń dıplomatııalyq qatynas ornatqanyna 30 jyl tolady. Prezıdent Aleksandr Výchıchtiń sapary osy mereıli mejege tuspa-tus kelip otyr. Osy ýaqyt ishinde Qazaqstan men Serbııa ara­synda barlyq deńgeıde ózara senim­di arqaý etken saıası dıalog ornady. Naqty sharttyq-quqyq­tyq negiz qalyptasty. Úkimet­terimiz nátıjeli jumys istep, Par­lamentaralyq baılanys ny­ǵaıyp keledi. Saýda-ekono­mı­ka jáne ınvestısııa sala­syn­daǵy yntymaqtastyq kúsheıdi. Mádenı-gýmanıtarlyq baǵyt­ta aıtarlyqtaı tabysqa qol jet­kizdik. Ha­lyq­aralyq uıymdar aıa­­syn­daǵy yq­pald­astyǵymyz tereń­deı tústi, – dedi Qazaqstan Prezıdenti.

Memleket basshysy ózara yntymaqtastyqty damytýǵa Serbııa Prezıdentiniń zor úles qosqanyn jetkizip, elimiz muny óte joǵary baǵalaıtynyn aıtty.

– Sondyqtan búgin Joǵary Mártebeli Prezıdent Aleksandr Výchıchti Qazaqstan Respýb­lı­kasynyń eń joǵary nagradasy – «Altyn Qyran» ordenimen marapattadym. Bul nagrada – Qazaq eliniń Sizge jáne búkil Serbııa halqyna degen erekshe qurmeti, shynaıy iltıpatynyń belgisi. Myzǵymas dostyq pen qoldaýǵa negizdelgen seriktestigimiz al­daǵy ýaqyt­ta da nyǵaıa beredi dep senemin, – dedi Memleket basshysy.

Qasym-Jomart Toqaev Aleksandr Výchıchpen keńeıtilgen quramda mazmundy kelissóz júrgizgenine toqtaldy.

– Saýda, kólik-logıstıka, energetıka, ónerkásip, aýyl sharýashylyǵy, aqparattyq teh­no­logııalar, jasandy ıntel­­­l­ekt jáne mádenı-gýma­nı­­tarlyq saladaǵy yqpaldas­tyq máselelerin jan-jaqty tal­­­­qyladyq. Naqty ýaǵdalas­tyq­­­tarǵa qol jetkizdik. Saýda-eko­­no­mıka jáne ınvestısııa sala­syndaǵy baılanysty damytý qajettigine basa nazar aýdardyq. Qazir eki eldiń arasyndaǵy alys-beris kóbeıip keledi. Elimiz­de 60-qa jýyq serb kompanııa­sy tabysty jumys istep jatyr. Degenmen bizdiń ekonomıka­lyq áleýetimiz budan áldeqaıda joǵary. Sondyqtan saýda-sat­tyq kólemin ulǵaıtýǵa kelistik. Memleketterimizdiń múddesine saı keletin jańa ınves­tısııalyq jobalardy pysyq­taýǵa ýaǵdalastyq. Eko­no­mıkalyq yntymaqtastyq jónin­degi úkimetaralyq komıssııa bul jumysqa basa mán berýi qajet, – dedi Prezıdent.

Memleket basshysy elimizge Aleksandr Výchıchpen birge iri kásipkerler kelgenin, sapar qarsańynda Qazaqstan – Serbııa Iskerlik keńesiniń otyrysy ótkenin eske saldy.

– Bıznes ókilderi arasyndaǵy baılanysty kúsheıtý qajet ekenin atap óttik. Jalpy, biz Serbııa kásipkerlerine qolaıly jaǵdaı jasaýǵa daıynbyz. Kólik jáne logıstıka salasyndaǵy yntymaqtastyqty keńeıtýge aı­ryqsha nazar aýdardyq. Byl­tyr Astana men Belgrad arasynda tikeleı áýe reısi ashyldy. Bul – yqpaldastyǵymyzdy damytý jolyndaǵy mańyzdy qadam. Sondaı-aq Transkaspıı halyq­aralyq kólik dáliziniń tranzıttik múmkindikterin tıimdi paıdalaný, júk tasymaldaıtyn jańa baǵyttar ashý máselesine toq­tal­dyq. Infraqurylym sala­syn­daǵy áriptestikti nyǵaıtý jol­daryn talqyladyq. Tıisti mı­nıstr­likter men operatorlarǵa naq­ty yntymaqtastyq tásilderin aıqyndaýdy usyndyq. Energetı­ka salasynda asa mańyzdy mıneraldardy óndirý jáne óńdeý, qosylǵan quny joǵary óndi­ris­terdi damytý úshin ózara is-qımyldy kúsheıtýge kelistik, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.

Buǵan qosa, Prezıdent beı­bit atom energetıkasy boıyn­sha tájirıbe almasý múmkindigi qarastyrylǵanyn jetkizdi.

– Kelissóz barysynda jasandy ıntellektini jáne zamanaýı sıfrlyq tehnologııany jappaı engizý strategııalyq turǵyda mańyzdy ekenin atap óttik. Osy baǵytta birlesip jumys isteýge daıyn ekenimizdi rastadyq, – dedi Memleket basshysy.

Qasym-Jomart Toqaevtyń aıtýynsha, aýyl sharýashylyǵy salasynda zor múmkindik bar.

– Biz agroónerkásip keshe­nin­degi áriptestikti jandan­dy­rý­ǵa múddeli ekenimizdi bil­dir­dik. Sonyń ishinde ósimdik, tu­qym sharýashylyǵy salasyn­daǵy yntymaqtastyqty nyǵaı­ta­myz dep kelistik. Serbııalyq «Mambikom Agrar» kompanııa­­sy Qazaqstanda muzdatylǵan ónim­der shyǵaratyn zaýyt ashýǵa nıet tanytyp otyr. Bul qadam agrarlyq sektordaǵy yqpal­dastyqty jańa deńgeıge kótere­di dep senemiz. Sondaı-aq biz mádenı-gýmanıtarlyq, bilim jáne týrızm salasyndaǵy qarym-qatynasty damytýǵa ýaǵdalastyq, – dedi Prezıdent.

Memleket basshysy kelesi jyly Serbııanyń EKSPO kórmesin tabysty ótkizýine elimizdiń tilektes ekenin jetkizdi. Bul rette Qazaqstan «EXPO 2027 Belgrade» kórmesine qatysyp, óz tájirıbesin bólisýge daıyn.

– Jalpy, búgingi kelissózder óte tabysty boldy. Birlesken málimdeme qabyldadyq. Jan-jaqty yntymaqtastyqqa tyń serpin beretin birqatar mańyzdy qujatqa qol qoıdyq. Osy kelisim­der­diń nátıjesinde eki eldiń qa­rym-qatynasy nyǵaıa túsetini sóz­siz, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.

Sondaı-aq taraptar halyqara­lyq jáne aımaqtyq máseleler jóninde pikir almasqan.

– Jahandyq geosaıası ahýal­dyń ýshyǵýyna, qaqtyǵystar­­dyń kóbeıýine bárimiz alańdap otyrmyz. Álemdegi kóptegen túıtkil­ge qatysty memleketterimiz­diń ustanymy – uqsas. Birikken Ulttar Uıymy Jarǵysynyń jáne halyqaralyq quqyq norma­larynyń talaptary qatań saq­talýǵa tıis. Kez kelgen janjaldy kelisim arqyly dıplomatııalyq jolmen sheshý qajet dep sanaımyz. Biz bolashaqta da halyq­aralyq deńgeıde kúsh birik­tirip, tıimdi jumys isteýge, beı­bit­­shilik pen turaqtylyqty qamta­masyz etýge belsene atsalysamyz dep kelistik. Búgingi sapar eki eldiń yntymaqtastyǵyn odan ári nyǵaıta túsetini anyq. Buǵan qos tarap ta múddeli. «Jumy­la kótergen júk jeńil» deıdi. Bir­lesip áreket etsek, ortaq maqsat­tarǵa qol jetkizemiz dep senemin, – dedi Qazaqstan Prezıdenti.

Aleksandr Výchıch Qazaqstan­nyń ekonomıkasy damyp, kóp­vektorly syrtqy saıasat tabysty ilgerilep kele jatqanyn atap ótti. Sondaı-aq ol Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń basshylyǵymen qazaq halqy jańa jetistikterge jete berýine tilektestik bildirdi.

– Qazaqstannyń keleshegi jarqyn. Serbııanyń sizderden úıreneri kóp. Sizdi jáne Qazaqstan halqyn úlgi tutatynymdy aıtý­dan esh uıalmaımyn. Elderi­miz arasyndaǵy shynaıy dostyq keleshektegi qarym-qatynasy­myzǵa negiz bolady. Biz bul baılanystardy ekonomıka, aýyl sharýashylyǵy, aqparattyq tehnologııa, jasandy ıntellekt, robotty tehnıka jáne bilim berý sekildi salalarda damyta alamyz, – dedi Aleksandr Výchıch.

Serbııa Prezıdenti qazaq jáne serb komandalary qatys­qan UAE SWAT Challenge-2026 halyqaralyq jarysyn asqan qyzy­ǵý­shylyqpen tamashala­ǵanyn aıtty. Osy oraıda ol Mem­leket basshysynan arnaıy bólim­sheler qyzmetkerlerin daıarlaý isine qolǵabys etýdi surady.

– Bul baǵytta Qazaqstannyń álemde úzdik ekeni sózsiz. Men muny Serbııa azamattary bilgenin qalaımyn. Bizdiń qurama keıbir jarys túrleri boıynsha jaqsy óner kórsetti. Al qazaq jigitteri men qyzdary birde-bir saıysta sú­ringen joq. Men bundaıdy bu­ryn-sońdy kórgen emespin. Ar­naıy jasaq qyzmetkerlerińiz eń joǵary deńgeıden kórindi. Olar bizdiń sarbazdardy jattyq­tyr­sa durys bolar edi. Sizderdi qaýip­sizdik salasyndaǵy keremet je­tis­tikterińizben taǵy da qut­tyq­taımyn, – dedi Aleksandr Výchıch.