Malaızııa týrıster úshin naǵyz jumaq araly dese de bolǵandaı. Munda shetten keletin qonaqtar úshin barlyq jaǵdaı jasalǵan. Tipti, Malaızııadaǵy shalǵaı aýyldardyń ózinde týrısterge qyzmet kórsetý deńgeıi búgingi zamannyń joǵary servıstik úlgileri dárejesine jetkizilgen. Oǵan Kopon Lonak jáne Alam Varısan aýyldarynda bolǵanda kózimiz anyq jetti.
Sonymen Seremban qalasynan 70 shaqyrym qashyqtyqta ornalasqan Kopon Lonak aýylyna atbasyn tiredik. Bul aýylda negizinen kúrish ósiretin sharýa qojalyqtary qonystanǵan eken. Bizdi aýyldyń ónerpazdarynan quralǵan ansambl áýezdi ánmen qarsy aldy. Quıqyljyta tógilgen mýzykaǵa ilesken ánniń sózin túsinbegenmen án áýezi qazaq ánderiniń áýenine óte uqsas. Jalpy, Malaızııaǵa barǵan bir saparynda Elbasy Nursultan Nazarbaev «О́ziniń halqy, etnostyq quramy jóninen jáne basqa da kóptegen ólshemderi boıynsha bizge uqsas el», dep oryndy atap kórsetkendeı, eki halyqtyń arasynda uqsastyq nyshandar barshylyq. Eńbekqor malaı halqynyń turmys deńgeıi de óte jaqsy eken. Ony Kopon Lonak aýyly turǵyndarynyń ómirinen anyq baıqaýǵa bolady.
Joǵaryda atap ótkenimizdeı, Negrı Sembılan shtaty negizinen aýyl sharýashylyǵy ónimderin óndirýmen aınalysady. Atap aıtqanda, kaýchýk alatyn ósimdikter, kokos jáne maıly palma aǵashtaryn ósiredi, kúrish egedi. Kopon Lonak aýylynda osy daqyldardyń barlyǵyn ósiretin sharýa qojalyqtary bar. Biz bir sharýa qojalyǵynyń kúrish alqaptaryn araladyq. Malaılardyń negizgi daqyldarynyń biri bolyp sanalatyn kúrish úshin sý men kún qyzýy kerek. Kopon Lonak aýylynda munyń ekeýi de jetkilikti. Sondyqtan sharýalar kúrish alqaptarynan jylyna eki ret mol ónim jınaıtyn kórinedi.
Biz aýyl úlkeni Mýhamad Omar aqsaqaldyń úıine keldik. Jetpistiń bel ortasyna kelgen. Mýhamad aqsaqal bal omartasyn ustaıdy jáne aýyldyń ımamy bolyp tabylady. Aǵashtan órip salǵan onyń úıi birneshe bólmeden turady. Qonaq bólme, balalar bólmesi, jatyn bólme, as úı bári de tap-tuınaqtaı. Basy artyq jıhaz joq. Biraq jumsaq kreslo, dıvan, elektrondy tehnıkalar talǵammen jınaqtalǵan. Úı ıeleri bizdi buryn dámin tatpaq túgili atyn estimegen tropıkalyq jemis túrlerimen syılady. Dýrıan, rambýtan, mangostın degen jemisterdiń dámi bal tatıdy.
Kelesi kúni Alam Varısan atty aýylǵa keldik. Aýylǵa kireberiste bizdi sadaq asynǵan ulttyq kıimdegi jaýyngerler qarsy aldy. Bul jylqy ósirip, malaı halqynyń jaýyngerlik salt-dástúrin nasıhattaýmen aınalysatyn ortalyq eken. Aýyl basshysy Mýhamad Akmal Mohamad Dahalan óz halqynyń jaýgershilik zamanda dushpandaryna qarsy qoldanǵan qarý túrlerimen tanystyrdy. Qaıqy qylyshtar men súıir semserlerdiń neshe túrin asynǵan jaýyngerler olardy urysta qoldaný tásilderin kórsetti.
Malaı halqynyń shejiresi boıynsha, sadaq asynǵan jaýyngerler ózderin mamlıýkterdiń izbasarlary sanaıtyn kórinedi. Sondyqtan olar at ústinde qarý qoldaný, júıtkip kele jatyp sadaq atý ónerin jetik meńgergen eken. Olar kelgen qonaqtarǵa sadaq atý tásilderin kórsetip, atqa minip, jamby atý óneri boıynsha jarys ótkizdi. Osy jarysta kók túrikterdiń qanǵa sińgen qasıeti qoldap, atpen shaýyp kele jatyp, jamby atýda qytaılyqtar men fılıppındikterdi shań qaptyryp, Qazaqstannyń mereıin asqaqtatqanymyzdy da aıta ketýdiń artyqtyǵy bolmas.
Malaızııada erekshe damyǵan týrıstik baǵdarlamalardyń biri «Hoýmsteı» (jergilikti otbasymen birge turyp olardyń salt-dástúrin úırený) dep atalady. Alam Varısan aýylynyń basshysy Mohamad Dahalan osy baǵdarlama aıasynda óziniń otbasymen birge týrısterge qyzmet kórsetedi eken. Tipti, Mohamad Dahalannyń eki ulynyń úlkeni jeti jasar Mamaı da sadaq atýda «quralaıdyń kózine tıgizetin» mergendigin pash etti.
Keshkisin Kopon Lonak aýylynda Negrı Sembılan shtatynyń týrıstik departamenti atynan úlken qonaqasy berildi. Oǵan Malaızııa týrızminiń bas dırektory Dato Mırza Mohamad Taıýav qatysyp, sóz sóıledi. Onyń aıtýynsha, bul elde týrızm erekshe qarqyndy damyǵan salalardyń biri. Munda tórtkúl dúnıeniń tórt buryshynan keletin týrıster úshin barlyq jaǵdaı jasalǵan. BUU-nyń zertteýleriniń nátıjesi boıynsha, Malaızııa búginde eń qaýipsiz el bolyp tabylatyn kórinedi. Mine, memleket tarapynan barynsha oılastyrylǵan osyndaı keshendi sharalardyń nátıjesinde ótken jyly Malaızııaǵa kelgen týrıster sany 25 mıllıonnan asyp jyǵylǵan eken.
Bizdiń jolbasshymyz Jaktyń aıtýy boıynsha, bul elde aýyr qylmys, kisi óltirý degen múlde joq. Sońǵy kezde mańaıdaǵy elderden Malaızııaǵa jumys izdep keletin mıgranttar kóbeıipti. Solardyń arasynan urlyq jasaıtyndar mysaldary bar kórinedi.
Malaılyqtardyń qonaqjaılylyǵy qazaqtarǵa uqsaıdy. Qonaqasyda usynylǵan taǵamdardan dastarqan qaıysyp ketti. Qaqtalǵan ettiń neshe túri, ulttyq taǵamdary – lemang (kokos súti qosylǵan kúrish), masak lemak kılı apı (qus eti, kokos súti, burysh qosylǵan ystyq tamaq) jáne basqa dámniń túr-túri bar. Merekelik qonaqasy Kopon Lonak aýyly kórkemónerpazdarynyń sazdy áýenine ulasty.
Jalpy, Malaızııadaǵy týrıster úshin asa bir qolaıly óńir osy Negrı Sembılan shtaty sııaqty. Munda álemniń ár túkpirinen kelgen týrıster úshin qyzmet pen qonaqjaılylyqtyń eń joǵary úlgisi kórsetiledi. Sonymen birge, munda Tabıǵat-ananyń ózi týrısterdi tartý úshin ádeıi jasaǵan tabıǵattyń kórikti oryndary jeterlik. Sonyń biri – Port Dıkson. Bul batys jaǵalaýdaǵy eń bir tamasha demalys oryndarynyń biri bolyp tabylady. Port Dıksonnyń maıda qumdy jaǵajaıy 18 shaqyrymǵa sozylady. Sondyqtan munda sý sportynyń barlyq túrimen shuǵyldanýǵa tolyq múmkindik jasalǵan. Port Dıksonnyń el astanasy Kýala Lýmpýrǵa jaqyn ornalasqandyǵynyń ózi de týrıster úshin óte qolaıly bolyp tabylady.
Taǵy bir aıta ketetin másele, Negrı Sembılan shtatynda jyl saıyn sporttyń birneshe túrinen úlken jarystar ótkiziledi. Bul halyqaralyq jarystar qatarynda Port Dıksonnyń sý sporty boıynsha festıvalin, trıatlon boıynsha ótkiziletin halyqaralyq jarystardy atap ótýge bolady. Sý sporty boıynsha ótkiziletin bul halyqaralyq aıtýly jarystar da týrısterdi barynsha kóp tartady.
(Jalǵasy bar).
––––––––––––
Sýretterdi túsirgen avtor.
Malaızııa týrıster úshin naǵyz jumaq araly dese de bolǵandaı. Munda shetten keletin qonaqtar úshin barlyq jaǵdaı jasalǵan. Tipti, Malaızııadaǵy shalǵaı aýyldardyń ózinde týrısterge qyzmet kórsetý deńgeıi búgingi zamannyń joǵary servıstik úlgileri dárejesine jetkizilgen. Oǵan Kopon Lonak jáne Alam Varısan aýyldarynda bolǵanda kózimiz anyq jetti.
Sonymen Seremban qalasynan 70 shaqyrym qashyqtyqta ornalasqan Kopon Lonak aýylyna atbasyn tiredik. Bul aýylda negizinen kúrish ósiretin sharýa qojalyqtary qonystanǵan eken. Bizdi aýyldyń ónerpazdarynan quralǵan ansambl áýezdi ánmen qarsy aldy. Quıqyljyta tógilgen mýzykaǵa ilesken ánniń sózin túsinbegenmen án áýezi qazaq ánderiniń áýenine óte uqsas. Jalpy, Malaızııaǵa barǵan bir saparynda Elbasy Nursultan Nazarbaev «О́ziniń halqy, etnostyq quramy jóninen jáne basqa da kóptegen ólshemderi boıynsha bizge uqsas el», dep oryndy atap kórsetkendeı, eki halyqtyń arasynda uqsastyq nyshandar barshylyq. Eńbekqor malaı halqynyń turmys deńgeıi de óte jaqsy eken. Ony Kopon Lonak aýyly turǵyndarynyń ómirinen anyq baıqaýǵa bolady.
Joǵaryda atap ótkenimizdeı, Negrı Sembılan shtaty negizinen aýyl sharýashylyǵy ónimderin óndirýmen aınalysady. Atap aıtqanda, kaýchýk alatyn ósimdikter, kokos jáne maıly palma aǵashtaryn ósiredi, kúrish egedi. Kopon Lonak aýylynda osy daqyldardyń barlyǵyn ósiretin sharýa qojalyqtary bar. Biz bir sharýa qojalyǵynyń kúrish alqaptaryn araladyq. Malaılardyń negizgi daqyldarynyń biri bolyp sanalatyn kúrish úshin sý men kún qyzýy kerek. Kopon Lonak aýylynda munyń ekeýi de jetkilikti. Sondyqtan sharýalar kúrish alqaptarynan jylyna eki ret mol ónim jınaıtyn kórinedi.
Biz aýyl úlkeni Mýhamad Omar aqsaqaldyń úıine keldik. Jetpistiń bel ortasyna kelgen. Mýhamad aqsaqal bal omartasyn ustaıdy jáne aýyldyń ımamy bolyp tabylady. Aǵashtan órip salǵan onyń úıi birneshe bólmeden turady. Qonaq bólme, balalar bólmesi, jatyn bólme, as úı bári de tap-tuınaqtaı. Basy artyq jıhaz joq. Biraq jumsaq kreslo, dıvan, elektrondy tehnıkalar talǵammen jınaqtalǵan. Úı ıeleri bizdi buryn dámin tatpaq túgili atyn estimegen tropıkalyq jemis túrlerimen syılady. Dýrıan, rambýtan, mangostın degen jemisterdiń dámi bal tatıdy.
Kelesi kúni Alam Varısan atty aýylǵa keldik. Aýylǵa kireberiste bizdi sadaq asynǵan ulttyq kıimdegi jaýyngerler qarsy aldy. Bul jylqy ósirip, malaı halqynyń jaýyngerlik salt-dástúrin nasıhattaýmen aınalysatyn ortalyq eken. Aýyl basshysy Mýhamad Akmal Mohamad Dahalan óz halqynyń jaýgershilik zamanda dushpandaryna qarsy qoldanǵan qarý túrlerimen tanystyrdy. Qaıqy qylyshtar men súıir semserlerdiń neshe túrin asynǵan jaýyngerler olardy urysta qoldaný tásilderin kórsetti.
Malaı halqynyń shejiresi boıynsha, sadaq asynǵan jaýyngerler ózderin mamlıýkterdiń izbasarlary sanaıtyn kórinedi. Sondyqtan olar at ústinde qarý qoldaný, júıtkip kele jatyp sadaq atý ónerin jetik meńgergen eken. Olar kelgen qonaqtarǵa sadaq atý tásilderin kórsetip, atqa minip, jamby atý óneri boıynsha jarys ótkizdi. Osy jarysta kók túrikterdiń qanǵa sińgen qasıeti qoldap, atpen shaýyp kele jatyp, jamby atýda qytaılyqtar men fılıppındikterdi shań qaptyryp, Qazaqstannyń mereıin asqaqtatqanymyzdy da aıta ketýdiń artyqtyǵy bolmas.
Malaızııada erekshe damyǵan týrıstik baǵdarlamalardyń biri «Hoýmsteı» (jergilikti otbasymen birge turyp olardyń salt-dástúrin úırený) dep atalady. Alam Varısan aýylynyń basshysy Mohamad Dahalan osy baǵdarlama aıasynda óziniń otbasymen birge týrısterge qyzmet kórsetedi eken. Tipti, Mohamad Dahalannyń eki ulynyń úlkeni jeti jasar Mamaı da sadaq atýda «quralaıdyń kózine tıgizetin» mergendigin pash etti.
Keshkisin Kopon Lonak aýylynda Negrı Sembılan shtatynyń týrıstik departamenti atynan úlken qonaqasy berildi. Oǵan Malaızııa týrızminiń bas dırektory Dato Mırza Mohamad Taıýav qatysyp, sóz sóıledi. Onyń aıtýynsha, bul elde týrızm erekshe qarqyndy damyǵan salalardyń biri. Munda tórtkúl dúnıeniń tórt buryshynan keletin týrıster úshin barlyq jaǵdaı jasalǵan. BUU-nyń zertteýleriniń nátıjesi boıynsha, Malaızııa búginde eń qaýipsiz el bolyp tabylatyn kórinedi. Mine, memleket tarapynan barynsha oılastyrylǵan osyndaı keshendi sharalardyń nátıjesinde ótken jyly Malaızııaǵa kelgen týrıster sany 25 mıllıonnan asyp jyǵylǵan eken.
Bizdiń jolbasshymyz Jaktyń aıtýy boıynsha, bul elde aýyr qylmys, kisi óltirý degen múlde joq. Sońǵy kezde mańaıdaǵy elderden Malaızııaǵa jumys izdep keletin mıgranttar kóbeıipti. Solardyń arasynan urlyq jasaıtyndar mysaldary bar kórinedi.
Malaılyqtardyń qonaqjaılylyǵy qazaqtarǵa uqsaıdy. Qonaqasyda usynylǵan taǵamdardan dastarqan qaıysyp ketti. Qaqtalǵan ettiń neshe túri, ulttyq taǵamdary – lemang (kokos súti qosylǵan kúrish), masak lemak kılı apı (qus eti, kokos súti, burysh qosylǵan ystyq tamaq) jáne basqa dámniń túr-túri bar. Merekelik qonaqasy Kopon Lonak aýyly kórkemónerpazdarynyń sazdy áýenine ulasty.
Jalpy, Malaızııadaǵy týrıster úshin asa bir qolaıly óńir osy Negrı Sembılan shtaty sııaqty. Munda álemniń ár túkpirinen kelgen týrıster úshin qyzmet pen qonaqjaılylyqtyń eń joǵary úlgisi kórsetiledi. Sonymen birge, munda Tabıǵat-ananyń ózi týrısterdi tartý úshin ádeıi jasaǵan tabıǵattyń kórikti oryndary jeterlik. Sonyń biri – Port Dıkson. Bul batys jaǵalaýdaǵy eń bir tamasha demalys oryndarynyń biri bolyp tabylady. Port Dıksonnyń maıda qumdy jaǵajaıy 18 shaqyrymǵa sozylady. Sondyqtan munda sý sportynyń barlyq túrimen shuǵyldanýǵa tolyq múmkindik jasalǵan. Port Dıksonnyń el astanasy Kýala Lýmpýrǵa jaqyn ornalasqandyǵynyń ózi de týrıster úshin óte qolaıly bolyp tabylady.
Taǵy bir aıta ketetin másele, Negrı Sembılan shtatynda jyl saıyn sporttyń birneshe túrinen úlken jarystar ótkiziledi. Bul halyqaralyq jarystar qatarynda Port Dıksonnyń sý sporty boıynsha festıvalin, trıatlon boıynsha ótkiziletin halyqaralyq jarystardy atap ótýge bolady. Sý sporty boıynsha ótkiziletin bul halyqaralyq aıtýly jarystar da týrısterdi barynsha kóp tartady.
(Jalǵasy bar).
––––––––––––
Sýretterdi túsirgen avtor.
