Osy oraıda Ulytaý oblysy bilim basqarmasynyń Jezqazǵan qalasy bilim bóliminiń «№12 jalpy bilim beretin mektebi» KMM-de árbir sabaq oqýshylardyń quqyqtyq saýattylyǵyn arttyrýǵa jáne óz is-áreketine jaýapkershilikpen qaraýǵa jáne oqýshylardyń boıynda qaýipsizdik mádenıetin qalyptastyrý jáne zańǵa moıynusynýshylyq qasıetterin damytý baǵytynda jyl boıy keshendi jumystar atqarylyp jatyr.
Baǵdarlamanyń alǵashqy baspaldaǵy retinde 0-4 synyp oqýshylary arasynda «Jolda júrý erejesin bilesiń be?» taqyrybynda tanymdyq synyp saǵattary uıymdastyryldy. Balalar jol belgileri men baǵdarsham belgilerimen tanysyp, kóshedegi tártiptiń óz ómirleri úshin mańyzdylyǵyn úırendi.
Qazirgi tańdaǵy eń ózekti máselelerdiń biri býllıng pen kıberbýllıngtiń aldyn alý. Osy baǵytta 5-9 synyptar arasynda arnaıy beınerolıkter kórsetilip, synyp saǵattary men saýalnamalar uıymdastyryldy. Bul is-sharalardyń maqsaty oqýshylarǵa qatarlastary tarapynan jasalatyn psıhologııalyq qysym men jelidegi qýdalaýdyń (kıberbýllıng) zardaptaryn túsindirý. Oqýshylar býllıngtiń qurbany nemese kýágeri bolǵan jaǵdaıda únsiz qalmaı, der kezinde kómek suraýdy, ınternettegi arandatýshylyqqa boı aldyrmaýdy jáne ózgelerdiń jeke basyna qurmetpen qaraýdy úırendi. Saýalnama qorytyndysy mekteptegi dostyq pen ózara syılastyq ortasyn nyǵaıtýǵa negiz boldy.
Sıfrlyq qaýipsizdik taqyryby 5-6 synyptarda «Áleýmettik jeliler: negizgi qaýipsizdik erejeleri» jáne «Meniń kompıýterimde vırýs bar. Ne isteý kerek?» atty sabaqtarmen jalǵasty. Oqýshylar jeke málimetterdi qupııa ustaýdy jáne zııandy baǵdarlamalardan qorǵaný tásilderin meńgerdi.
«Adal azamat» baǵdarlamasy: Oqýshylar óz quqyqtary men mindetterin meńgeredi
Tárbıelik máni zor jumystardyń biri – 7-synyp oqýshylarymen ótken «Ata-anaǵa senim artý nege mańyzdy?» atty ashyq áńgime boldy. Is-shara bala men ata-ana arasyndaǵy rýhanı baılanys pen senim qaýipsizdiktiń basty kepili ekeni basa aıtyldy. Adamgershilik qundylyqtar men jaýapkershilik uǵymdary ushtastyrylǵan 8-synypta «Otbasy – shaǵyn memleket» taqyrybyndaǵy tárbıe saǵatynda oqýshylar óz ómirlerine jaýapkershilikpen qaraýdyń mańyzyn uǵyndy.
Quqyqtyq saýattylyqty qorytyndylaý maqsatynda 9-synyp oqýshylary arasynda «Men óz quqymdy bilemin be?» atty saýalnama júrgizildi. Bul zertteý synyp oqýshylarynyń zań aldyndaǵy mindetterin tereń túsinetindigin jáne qoǵamdyq tártipti saqtaýǵa, kez kelgen zorlyq-zombylyqqa qarsy turýǵa daıyn ekendikterin kórsetti.
Qoryta aıtqanda, ótkizilgen bul jumystar oqýshylardy tek qaýipten saqtanýǵa ǵana emes, sonymen birge sanaly, jaýapkershiligi joǵary «Adal azamat» bolýǵa tárbıeleıdi. Qaýipsizdik pen quqyq týraly bilimdi ıntegrasııalaý arqyly biz erteńgi kúnge nyq qadam basatyn parasatty urpaq qalyptastyramyz.
Aıgerim JAKEShOVA,
Ulytaý oblysy bilim basqarmasynyń
Jezqazǵan qalasy bilim bóliminiń «№12 jalpy bilim beretin mektebi»
KMM dırektorynyń tárbıe-isi jónindegi orynbasary
